Xem lẹ

Trang nhà > Đình > Đình Nam Hương

Nam Huong Community Hall

Đình Nam Hương

Maison communale de Nam Huong

Thứ Sáu 29, Tháng Giêng 2016

Đình Nam Hương được xây dựng từ thời Lê trung hưng, là ngôi đình của làng Tự Tháp cũ, trong thờ 5 vị thành hoàng: Long Đỗ, Cao Sơn, Linh Lang, A Duy công chúa và Bảo Xương đại vương. Xếp hạng: Di tích lịch sử văn hóa quốc gia (năm 1995). Địa chỉ: số 75 phố Hàng Trống, phường Hàng Trống, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Toạ độ: 20°56’07"N 105°48’10"E; cách bờ tây Hồ Gươm chỉ mấy chục bước. Điểm dừng xe bus gần nhất: ngã ba Lê Thái Tổ–Hàng Trống (bus 09, 32, 36).

Lược sử

Đình Nam Hương được xây dựng cuối thời Lê, thờ 5 thành hoàng gồm 3 vị thần tối cổ Long Đỗ, Cao Sơn, Linh Lang của Thăng Long cùng công chúa A Duy nhà Lý (Kha Duy Tĩnh) và vương công Dương Tu nhà Nguyễn (Bảo Xương Đại vương). Đây là một trong hai ngôi đình lớn của thôn Tự Tháp, tổng Tiền Túc (đến giữa thế kỷ 19 đổi thành tổng Thuận Mỹ), huyện Thọ Xương xưa. Đình Nam Hương ở phía nam thôn này, còn ngôi đình Đông Hương ở phía đông.

Hồ sơ di tích đình Nam Hương (hiện lưu ở Cục Di sản văn hóa) cho biết “…trước đây đình được xây ở dưới đất với quy mô khá lớn về phía khách sạn Phú Gia. Sau này, đình Nam Hương bị thực dân Pháp lấy đất, tiếp đến bị tàn phá (không rõ năm nào song có lẽ vào thế kỷ 19). Về sau, tại nơi này nhà nước bảo hộ Pháp đã xây lại ngôi đình cho thôn Tự Tháp”. Có lẽ do mất nhiều đất nên đình phải xây lại thành hai tầng.

Cuối thế kỷ 20, sau nhiều biến cố lịch sử thì khuôn viên đình càng thu hẹp, tầng dưới trở thành chỗ làm việc của Mặt trận Tổ quốc quận Hoàn Kiếm và phần bên bị dân lấn chiếm. Sau lần trùng tu đầu TK 21, du khách có thể thăm đình theo 2 lối: phía trước đi qua tượng đài từ đoạn giữa phố Lê Thái Tổ, hoặc phía sau vào cổng số 75 phố Hàng Trống, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội.

Cũng cần nêu rõ là đình Nam Hương và Đài tưởng niệm Vua Lê là hai di tích khác nhau. Theo nhà nghiên cứu Vũ Thế Khôi thì từng có đền Vua Lê ở gần vị trí tượng đài ngày nay vì đã tìm thấy bài văn của TS Phạm Quý Thích (1760–1825) tế Lê Thái Tổ Cao Hoàng đế, sau đề bài có lời dẫn: “Từ tại Kiếm Hồ, trắc Báo Khánh thôn” (đền ở hồ Hoàn Kiếm, cạnh thôn Báo Khánh).

Đình Nam Hương và khu tưởng niệm Vua Lê. Panorama ©2014 NCCong

Năm 1995, đình Nam Hương được Bộ Văn hoá–Thông tin quyết định bổ sung vào Cụm di tích Hồ Gươm. Từ năm 2006, UBND quận Hoàn Kiếm được giao làm chủ đầu tư dự án tu bổ tôn tạo đình, bắt đầu bằng việc giải tỏa nhà dân trong khuôn viên di tích, lát đá sân trước, phục hồi bức bình phong, trùng tu cầu thang và mái hiên v.v. theo phong cách kiến trúc cổ truyền. Dự án tiếp tục thực hiện từ tháng 6-2009 và hoàn thành trước Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long–Hà Nội.

Kiến trúc

Trải qua nhiều lần trùng tu, ngày nay ngôi đình vẫn có kết cấu hình chuôi vồ và mang dáng dấp phong cách nghệ thuật kiến trúc cuối thời Nguyễn. Đình nhìn ra Hồ Gươm ở hướng đông, bên ngoài khoảng sân nhỏ là tượng đài vua Lê ở trước bức bình phong lớn xây kiểu cuốn thư. Nghi môn bị mất từ lâu, nay thay bằng những cột trụ đắp nổi hình mây, trên đỉnh trụ có hình bốn con phượng cúi đầu chạm mỏ và chụm đuôi như quả dành dành. Trên đỉnh tiền đường đắp lưỡng long chầu nguyệt, đỉnh hậu cung đắp đôi cá chép và bình rượu.

Đình có tường cao vây quanh, phần thờ cúng chủ yếu ở tầng gác. Đáng tiếc cầu thang rồng không được phục dựng chính xác. Tiền đường 3 gian, trên gian giữa treo bức đại tự chữ Hán đề “Nam Hương đình” và một cửa võng lớn trang trí bằng các hình rồng, phượng, tùng, cúc… Hậu cung 1 gian, đặt bài vị thờ 5 thành hoàng. Bên ngoài mới bày thêm khám thờ với tượng Lê Thái Tổ.

Ngôi đình đã được Bộ Văn hóa và Thông tin xếp hạng là Di tích lịch sử văn hóa quốc gia vào năm 1995. Từ xưa, tại đây có tổ chức tế lễ hàng năm vào ngày sinh, ngày hóa của các vị thần và rước kiệu, ngai, bài vị của công chúa A Duy từ đình sang đền Ngọc Sơn. Về sau có thêm Lễ sắp ấn - lễ phong tước cho thần và cho các quan vào ngày 22 tháng 8 Âm lịch (ngày mất của Lê Lợi, vị vua mở đầu triều Hậu Lê).

Lưu ý

Trong đình Nam Hương hiện lưu giữ được 19 đạo sắc của các triều đại vua chúa phong thần cho các vị thành hoàng đã kể ở trên. Sắc phong sớm nhất có niên đại Cảnh Hưng thứ 8 (1747), muộn nhất có niên đại Bảo Đại thứ 10 (1944). Ngoài ra còn có một số cổ vật quý như 01 bảng văn chạm kiểu chân quỳ dạ cá quý, 05 long ngai, 01 chóe sứ và nhiều đồ thờ tự khác.

Ngoài ra còn có các bức đại tự, hoành phi đề chữ Hán, thí dụ: “Thiên tế dực - Tự Đức Giáp Tý mạnh xuân”, “Thánh cung vạn tuế”, và các câu đối:
Kiếm thủy đương tiền ngưng nhuệ khí
Long Thành tự cổ trấn anh thanh

Dịch nghĩa:
Hồ Gươm trước mặt tụ khí mạnh
Thành rồng tự cổ nổi danh thiêng!

Hoặc:
Hương đình lưu danh tích
Long trấn bá anh thanh

Dịch nghĩa:
Đình Hương còn lưu danh tích
Long thành truyền mãi tiếng tăm
.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

  • Chùa Bà Đá: số 3 phố Nhà Thờ, trụ sở Thành hội Phật giáo Hà Nội.
  • Chùa Lý Triều Quốc Sư: số 50 phố Lý Quốc Sư, thờ thiền sư Minh Không – tổ nghề đúc đồng.
  • Đền Phù Ủng: số 25 phố Lý Quốc Sư, thờ vọng Phạm Ngũ Lão – danh tướng thời Trần.
  • Đình và đền Đông Hương: số 82 phố Hàng Trống. Đình có từ trước TK17, thờ vị Phúc thần là Ngọc Kiều phu nhân. Đền ở phía sau, thờ Tam vị Thánh Mẫu.
  • Nhà thờ Lớn Hà Nội: số 40 phố Nhà Chung.

Bài và ảnh: Đông Tỉnh NCCong