Xem lẹ

Trang nhà > Đình > Đình Thổ Khối

Tho Khoi Village Hall

Đình Thổ Khối

Maison communale de Tho Khoi

Thứ Năm 12, Tháng Tư 2018

Đình Thổ Khối có từ trước năm 1730, bên trong thờ 6 vị thành hoàng. Xếp hạng: Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia (năm 1990). Địa chỉ: đường đê DT378, phường Cự Khối, quận Long Biên, Hà Nội. Toạ độ: 21°00’32"N 105°54’22"E; cách Hồ Gươm khoảng 10km về hướng đông-nam. Điểm dừng bus gần nhất: điếm canh đê Thổ Khối (xe 47A: tuyến Long Biên — Bát Tràng).
 

Đình Thổ Khối. Photo ©2014 NCCong

Lược sử

Sách Khâm định Việt sử thông giám cương mục ghi "Tháng Bảy, mùa thu (năm 1352). Có thủy tai lớn. Nước lên to, vỡ đê Bát [Tràng, Cự] Khối, lúa má bị ngập; Khoái Châu, Hồng Châu và phủ Thuận An bị thiệt hại hơn cả". Nếu vậy, Thổ Khối đến nay đã trải qua ít nhất 7 thế kỷ.

Thời Nguyễn, Thổ Khối là một xã độc lập thuộc tổng Cự Linh, huyện Gia Lâm, phủ Thuận An, trấn Kinh Bắc (từ năm 1831 trở đi là tỉnh Bắc Ninh). Năm 1956, Cự Linh được chia thành hai xã Cự Khối, Thạch Bàn. Xã Cự Khối gồm hai thôn Thổ Khối, Xuân Đỗ. Ngày 20-4-1961, xã Cự Khối cùng các xã khác trong huyện Gia Lâm được chuyển từ tỉnh Bắc Ninh về Tp. Hà Nội. Ngày 6-11-2003, xã Cự Khối trở thành phường Cự Khối, thuộc quận Long Biên mới thành lập. Phường này gồm 13 tổ dân phố, trong đó 7 tổ nằm trên đất làng Thổ Khối xưa. Về mặt hành chính, tên Thổ Khối không còn nữa.

Đình Thổ Khối có từ lâu đời, muộn nhất cũng trước năm 1730 nếu căn cứ vào di vật cổ nhất còn lại trong cung cấm là bản sắc phong ghi niên hiệu Vĩnh Khánh 2. Đình thờ 6 vị thành hoàng làng gồm: Bố Cái đại vương, Cao Sơn đại vương, Linh Lang đại vương, Bạch Đa đại vương, Dị Mệ đại vương và Đào thành hoàng.

Bố Cái đại vương là anh hùng dân tộc Phùng Hưng quê Đường Lâm, người đã lãnh đạo quân ta đánh đổ ách đô hộ nhà Đường ở thế kỷ 8 (kiêng danh Ngài nên dân gọi bố là thầy). Cao Sơn đại vương là con của Lạc Long Quân và bộ tướng của Tản Viên sơn thánh. Linh Lang đại vương là tướng nhà Lý có công phá quân Tống sang xâm lược. Ba vị nói trên được thờ ở nhiều nơi. Còn Bạch Đa và Dị Mệ đại vương là hai vị thổ quan thường nghỉ lại ở Thổ Khối mỗi khi từ miền núi về kinh đô vào triều, do đó trong cỗ cúng kiêng dùng gà trắng.

Sân đình Thổ Khối. Panorama ©2014 NCCong

Tục truyền Đào thành hoàng vốn làm nghề chài lưới. Một hôm nằm mộng được thần gọi đi đón vua. Ông lật đật giong thuyền, quả nhiên chẳng bao lâu gặp được đoàn tùy tùng hộ giá nhà vua vừa thoát khỏi vòng vây của địch quân. Ông liền rước vua sang thuyền và đưa vào bờ. Vua thoát nạn, bèn phong cho làm thành hoàng.

Đình đã qua nhiều lần trùng tu, các tấm bia đá tại đây cho biết đó là những năm Cảnh Hưng 46 (1785), Minh Mệnh 3 (1822), Minh Mệnh 18 (1837). Năm Quý Mùi (1833) sửa chữa đại đình, năm Bính Tuất (1886) tôn tạo hậu cung. Ngày 09-01-1990 Bộ Văn hóa - Thông tin đã xếp hạng đình Thổ Khối là Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia. Bước sang thế kỷ 21, đình lại được đại trùng tu.

Kiến trúc

Đình Thổ Khối được xây trên một khuôn viên rộng lớn có nhiều cây lưu niên. Mặt đình nhìn ra sông Hồng ở hướng tây qua một hồ bán nguyệt, xưa kia hồ cung cấp nước cho cả làng, dân không có giếng riêng. Sân đình rất rộng với 2 dãy tả hữu vu ở hai bên, phía bắc có cổng cho ô tô ra vào. Phía nam có bậc thang rộng đi lên mặt đê, dưới sườn đê bên kia đường DT378 là ngôi chùa làng Thổ Khối, tên chữ Sùng Phúc tự.

Đình hiện nay là một quần thể kiến trúc khá đồ sộ gồm các dãy nhà nằm song song và nối với nhau bằng ống muống. Tòa tiền tế rộng 7 gian, xây 2 tầng. Tòa đại đình 5 gian 2 chái, cung ngoài 3 gian, hậu cung 3 gian. Trang trí trên kiến trúc và di vật ở trong đình rất phong phú, đặc biệt tại hậu cung còn giữ được 67 đạo sắc phong của các triều đại từ thời Lê trung hưng đến thời Nguyễn.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

Lễ hội

Dân làng Thổ Khối tổ chức lễ hội mùa xuân theo truyền thống vào 3 ngày 8, 9, 10 tháng 2 âm lịch hàng năm, mồng 9 là chính hội. Mở đầu hội là lễ rước nước từ giữa sông Hồng về đình, trên đoạn đường gần 2km. Làng có 6 giáp nên mỗi năm các giáp phải xin âm dương để xác định giáp nào được đảm nhận vinh dự này. Xưa kia cứ 3 năm thì mở hội lớn một kỳ, nay 5 năm một lần.


Bài và ảnh: Đông Tỉnh NCCông