Xem lẹ

Trang nhà > Lang thang > Điểm hẹn > Cầu Long Biên

Long Bien Bridge

Cầu Long Biên

Pont Doumer

Thứ Ba 30, Tháng Tám 2011

Cầu Long Biên là cây cầu thép đầu tiên bắc qua sông Hồng năm 1902, nối Bến Nứa (nay thuộc quận Hoàn Kiếm) với bến Bồ Đề, huyện Gia Lâm (nay là quận Long Biên). Cầu dài khoảng 2km, xe lửa chạy ở giữa, kể từ cuối thế kỷ 20 hai bên chỉ dành cho xe hai bánh và người đi bộ. Điểm dừng bus gần nhất bên Hà Nôi: BX Long Biên (xe 04, 08, 10, 17, 36, 47, 50, 54, 58), bên Gia Lâm: ngã phố Ngọc Lâm—Ngọc Thụy (xe 11).

JPEG - 36.5 kb
Cầu Long Biên năm 1902

Lược sử

Cầu Long Biên được xây vào năm 1898, hoàn thành năm 1902, tính đến nay đã hơn trăm tuổi. Thực dân Pháp đặt tên cầu theo tên của viên Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer (1857–1932), sau trở thành Tổng thống Pháp. Tuy nhiên, dân Việt thời trước vẫn quen gọi là cầu sông Cái.

Dự án xây dựng cầu được Paul Doumer thông qua ngày 4-6-1897, đến ngày 4-6-1897 tiến hành đấu thầu, có 6 công ty Pháp tham dự. Mỗi nhà thầu được phép đưa ra 2 dự án A và B. Thống sứ Bắc Kì Fourès là Chủ tịch Hội đồng thẩm định các dự án. Cuối cùng, Hội đồng mở thầu đã chọn dự án B của công ty Daydé & Pillé với giá 5.390.794 franc Pháp.

Cầu Long Biên nhìn từ Yên Phụ. Panorama ©2015 NCCong

JPEG - 108.3 kb
Đường Yên Phụ - Cầu Long Biên. Ảnh ©2015 NCCong

Hiện nay trên đầu cầu vẫn còn gắn tấm biển kim loại của nhà thầu xây dựng, trong đó có đúc dòng chữ “1899—1902. Daydé & Pillé. Paris”. Cây cầu được thiết kế với kiểu dáng độc đáo do công ty này thiết kế, giống với kiểu dáng của cầu Tolbiac ở quận 13, Paris trên tuyến đường sắt Paris—Orléans, Pháp.

Cầu Long Biên có một điều lạ là xe hai bánh không đi về phía tay phải như thông lệ luật giao thông của Pháp và Việt Nam. Bên bờ hữu ngạn sông Hồng xe cần rẽ lên cầu từ các phố Hàng Đậu và Yên Phụ, còn xuống cầu thì thả dốc từ cửa ga Long Biên rồi quành ra đường Trần Nhật Duật.

Hồ sơ lưu trữ cho biết năm 1924 đã có quy định xe cơ giới đi bên phải. Đến năm 1929 do quá tải đường lên xuống cầu ở bờ tả ngạn sông Hồng (tức Gia Lâm, hồi đó thuộc tỉnh Bắc Ninh) thường bị tắc nghẽn nên Công sứ Bắc Ninh xin đổi ngược chiều, nhưng phải đến tháng 2-1937 mới thực thi và duy trì cho đến nay.

Đường lên cầu Long Biên. Panorama ©2012 NCCong

JPEG - 18.8 kb
Lụt ngập đầu cầu Gia Lâm năm 1926

Nha công chính Đông Dương nhận xây dựng phần cầu dẫn. Ngày 12-9-1898 diễn ra lễ khởi công và sau 3 năm 9 tháng thì hoàn thành, dù kế hoạch dự trù phải mất 5 năm. Đội xây cầu gồm hơn 3000 công nhân bản xứ và khoảng 40 giám đốc, kỹ sư, chuyên gia và đốc công người Pháp. Họ đã dùng đến 30.000m3 đá và kim loại (5600 tấn thép cán, 137 tấn gang, 165 tấn sắt, 7 tấn chì). Tổng số tiền thực chi lên tới 6,2 triệu franc Pháp, chỉ vượt quá dự trù 5%.

Ngày 28-2-1902, vào lúc 8 giờ 30 phút, chuyến tầu đầu tiên khởi hành từ ga Hà Nội đưa vua Thành Thái và Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer cùng đoàn tùy tùng tới đầu cầu để làm lễ khánh thành, trước sự chứng kiến của hàng nghìn người dân bản xứ.

Gầm cầu Long Biên. Panorama ©2014 hoanghaxd

JPEG - 91.4 kb
Cầu Long Biên ngày 10-10-1954

Cầu Long Biên từng chứng kiến cuộc rút quân tạm thời của Trung đoàn Thủ đô đêm 17-2-1947 và sự ra đi vĩnh viễn của thực dân Pháp vào ngày 10-10-1954.

Cuối thập niên 1960, các điểm cao trên nóc cầu trở thành ụ pháo 12,7mm chống máy bay Mỹ. Bộ đội Việt Nam đã xây dựng hai trận địa pháo phòng không cao 11,5 m trên bãi cát nổi giữa sông, dùng máy bay trực thăng cẩu pháo cao xạ 57mm đến để vẫn có thể bắn khi có đỉnh lũ cao nhất. Ngoài ra dưới sông còn có các tàu tuần tiễu tham gia bảo vệ cầu.

Trong chiến tranh phá hoại miền Bắc Việt Nam giai đoạn đầu (1965—1968) cầu Long Biên bị ném bom 10 lần, hỏng 7 nhịp và 4 trụ lớn. Giai đoạn cuối (1969—1972) cầu bị ném bom 4 lần, phá hỏng 1500m cầu và hai trụ lớn bị cắt đứt. Các nhịp của cầu bị bom đánh đổ đã được thay bằng các dầm bán vĩnh cửu, có khẩu độ ngắn đặt trên các trụ mới.

Lối xuống cầu Long Biên. Panorama ©2011 NCCong

JPEG - 43.4 kb
Cầu Long Biên năm 1985

Sau 1975, vào thời bình Hà Nội liên tục xây dựng thêm các cầu khác nối hai bờ sông Hồng. Từ thập kỷ 1990, cầu Long Biên chỉ còn được sử dụng cho tàu hỏa, xe đạp và người đi bộ. Cuối năm 2005 xe máy được phép đi qua cầu Long Biên để giảm việc ùn tắc cầu Chương Dương. Năm 2002, Bộ Giao thông Vận tải phê duyệt dự án gia cố sửa chữa cầu Long Biên giai đoạn 2, đầu tư 95 tỷ đồng nhằm đảm bảo an toàn khai thác đến năm 2010. Hiện nay số phận cây cầu lịch sử vẫn đang là dấu hỏi.

Di tích lân cận


Bài và ảnh: Đông Tỉnh NCCong