LOGO CỦA WEBSITE NÀY

Xem lẹ

Trang nhà > Vườn Thiền > Chùa Đồng Quang

Dong Quang Pagoda

Chùa Đồng Quang

Pagode Dong Quang

Thứ Tư 25, Tháng Hai 2015

Chùa Đồng Quang có từ giữa thế kỷ 19. Xếp hạng Di tích lịch sử kiến trúc nghệ thuật quốc gia (năm 1990). Địa chỉ: 119 phố Tây Sơn, phường Quang Trung, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội. Toạ độ: 21°00’41"N 105°49’33"E; cách Hồ Gươm khoảng 5km về hướng tây-nam. Điểm dừng xe bus gần nhất: đoạn giữa phố Tây Sơn (bus 01, 02, 09, 23, 30) hoặc đoạn cuối phố Chùa Bộc (12, 18, 21, 23, 26, 35, 44, 51).

JPEG - 84.2 kb
Cổng tam quan chùa Đồng Quang. Ảnh ©2013 NCCong

Kiến trúc

Qua cổng tam quan ở số 119 phố Tây Sơn, du khách đi vào một đoạn ngõ hẹp chừng năm chục bước sẽ đến chùa Đồng Quang. Cho đến năm 1975 nơi đây nhà cửa thưa thớt, từ chùa có thể nhìn rõ miếu Trung Liệt đối diện trên quả gò ở bên kia phố. Chùa và miếu vốn là hai công trình kiến trúc tâm linh được xây vào giữa thế kỷ 19, nằm trong quần thể di tích trên chiến trường Đống Đa oai hùng. Sau khi mở con đường lớn từ Hà Nội đi Hà Đông rồi lấp hồ nước giữa hai công trình này thì cụm di tích mới bị chia cắt.

JPEG - 137.4 kb
Cửa đền Mẫu chùa Đồng Quang. Ảnh ©2015 NCCong

Đáng tiếc rằng cả tam quan, con ngõ và ngôi chùa Đồng Quang đang bị các nhà dân áp sát đến mức không thể sát hơn. Khuôn viên còn lại của chùa được chia làm hai phần là chùa thờ Phật và tự đàn. Từ tam quan đi vào sẽ thấy tự đàn ở bên trái và chùa ở trước mặt. Tự đàn nhìn về hướng đông-nam, gồm hai nếp nhà ba gian song song như hình chữ “Nhị”, dùng để cúng tế hàng vạn vong hồn quan binh giặc Thanh chết năm 1789 trong trận Đống Đa.

JPEG - 158.2 kb
Cửa ngách vào chùa Đồng Quang. Ảnh ©2015 NCCong

Chùa được xây muộn hơn, mặt quay về hướng tây-nam. Kiến trúc ban đầu vốn chỉ có một ngôi nhà thờ Phật được xây theo hình chữ “Đinh”, bao gồm tiền đường và thượng điện tọa lạc trên nền cao. Về sau mở rộng dần dần mới có thêm nhà thờ Tổ ở phía sau và vườn tháp mộ bên trái thượng điện. Nay cổng nghi môn đã bị nhà dân lấn chiếm và xây bít kín hoàn toàn sân trước, chỉ sót lại dấu tích mấy trụ biểu và bình phong; muốn ra vào chùa phải đi bằng cửa ngách nối thông ngõ với sân sau.

JPEG - 63.6 kb
Nghi môn cũ bị bịt kín. Ảnh ©2013 NCCong

Mấy năm nay toàn bộ ngôi chùa Đồng Quang liên tục được đại tu và nâng cao cột, mái. Vườn tháp mộ cũng đã xây lại, chủ yếu dùng vật liệu đá xám. Cả ba sân trước, giữa và sau đều lát gạch nhưng diện tích bị thu hẹp hơn. Sân trước có nhiều cây xanh làm nổi bật pho tượng Quán thế âm Bồ tát bằng đá trắng. Nhà tiền đường rộng 5 gian, bờ nóc đắp hổ phù đội toà sen, thềm đá có rồng chầu hai bên.

JPEG - 164.8 kb
Trước Phật điện trong chùa Đồng Quang. Ảnh ©2015 NCCong

Thượng điện gồm 3 gian chạy dọc, vì kèo chồng rường, giá chiêng, giật bệ cao dần để bài trí các tượng Phật. Nền chùa lát gạch vuông và được tôn lên khá cao so với mặt sân. Lại sửa sang toàn bộ hai nhà thờ song song ở phía bắc vườn tháp mộ, làm mới nếp nhà trước của tự đàn và tu bổ nhà Tổ, nhà Ni. Còn nếp nhà sau của tự đàn thì từ lâu đã chuyển thành nhà thờ Mẫu, nay có rất đông các tín nữ con nhang đệ tử.

Lưu ý

JPEG - 154.2 kb
Động Sơn Trang và ban thờ Mẫu cạnh chùa Đồng Quang. Ảnh ©2015 NCCong

Chùa Đồng Quang trước kia có 37 pho tượng Phật, sau này mới thêm 14 tượng ở nhà thờ Mẫu và 4 tượng ở gian thờ vua Quang Trung. Ngoài ra còn có 7 cửa võng sơn son thiếp vàng, 5 khám thờ, 14 bia đá và 2 quả chuông đồng. Gần đây lại đặt thêm bộ tượng Quan âm nghìn mắt nghìn tay bằng gỗ khá lớn tại nếp nhà trước của tự đàn và những pho tượng đá tại khoảng giữa các gian ở phía bắc vườn tháp mộ rồi bổ sung phần trang trí cho mọi ban thờ.

Không kể những pho tượng và đồ tế khí mới đưa về, phần lớn các cổ vật trong chùa đều có niên đại của thời Nguyễn. Nghệ thuật trang trí thể hiện ở các cốn rường, kẻ, câu đầu theo các đề tài hổ phù, rồng lá, mây lá, vân mây, riềm mái có hoa giấy, mai lão, trúc lão. Hai cốn nách vì giữa chạm nổi rồng ẩn trong mây, thuộc phong cách nghệ thuật điêu khắc gỗ của thế kỷ 20.

JPEG - 171.6 kb
Hai pho tượng mới ở chùa Đồng Quang. Ảnh ©2015 NCCong

Lịch sử

Dưới thời Lê Trung Hưng, khu vực cánh đồng phía nam Xã Đàn này vốn là trường thi Bác cử, tức thi võ để chọn tướng sĩ. Đến Tết năm Kỷ Dậu 1789, nơi đây trở thành chiến trường đẫm máu. Nghĩa quân Tây Sơn do Đô đốc Long thống lãnh đã tiêu diệt đại bộ phận quân Thanh đồn trú do Thái thú Sầm Nghi Đống chỉ huy. Đồn Khương Thượng bị phá huỷ, còn tướng giặc phải thắt cổ tự tử.

JPEG - 155.6 kb
Sân sau chùa Đồng Quang. Ảnh ©2015 NCCong

Thời Nguyễn, theo tấm bia mang niên hiệu Tự Đức thứ 8 (1856) thì vào năm Thiệu Trị thứ 7 (1847), Tổng đốc Hà Nội là Đặng Văn Hoá xin cấp 15 mẫu đất và nhân công, tiền của từ 2 trại Thịnh Quang, Nam Đồng để làm tự đàn và nghĩa địa chôn hài cốt quân Thanh. Những đống hài cốt này được quy tập thành 12 quả gò nhân tạo. Những gò mộ này mãi về sau mới bị san phẳng hết trong quá trình đô thị hoá Hà Nội dưới thời Pháp thuộc, không còn dấu tích gì trừ chùa Đồng Quang và chùa Bộc.

JPEG - 167.5 kb
Vườn tháp chùa Đồng Quang sau trùng tu. Ảnh ©2015 NCCong

Năm 1851, Kinh lược sứ Nguyễn Đăng Giai khi mở đường, mở chợ mới ở vùng này lại thấy nhiều xương khô xuất lộ nên sai đắp thêm một gò mộ nữa mà sau này thường bị nhầm là gò Đống Đa[1]. Chính quyền kêu gọi các nhà hảo tâm dựng ở cạnh tự đàn thêm mấy gian nhà nữa để làm chùa cúng cô hồn, rồi ghép hai tên trại Nam Đồng và Thịnh Quang thành tên chùa Đồng Quang.

JPEG - 161.5 kb
Nhà Tổ chùa Đồng Quang mới xây lại. Ảnh ©2015 NCCong

Năm Bính Tuất niên hiệu Đồng Khánh (1886), Tri huyện Thọ Xương lại cho cải tạo ngôi chùa và mở toà tả vu. Chùa đến năm 1915 mới hoàn chỉnh, khi đó sư trụ trì làm thêm nhà thờ Tổ và xây cổng.

Chùa Đồng Quang đã được Nhà nước xếp hạng Di tích lịch sử kiến trúc nghệ thuật quốc gia vào ngày 27-12-1990.

Di tích lân cận

Bản đồ trực tuyến

Chú thích

[1] Gò Đống Đa vốn là gò tự nhiên, cao hơn các gò mộ nhân tạo rất nhiều, trên lại có Trung Liệt miếu, có lẽ vì thế mà còn đến ngày nay.


Đông Tỉnh