LOGO CỦA WEBSITE NÀY

Xem lẹ

Trang nhà > Vườn Thiền > Chùa Bộc (Sùng Phúc Tự)

Boc Pagoda

Chùa Bộc (Sùng Phúc Tự)

Pagode Boc

Chủ Nhật 13, Tháng Tư 2014

Chùa Bộc có từ thời Hậu Lê, tên chữ Sùng Phúc Tự và Thiên Phúc Tự. Xếp hạng: Di tích lịch sử quốc gia (năm 1962). Địa chỉ: số 14 phố Chùa Bộc, phường Quang Trung, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội. Toạ độ: 21°0’30"N 105°49’39"E, cách Hồ Gươm khoảng 5km về hướng tây-nam. Điểm dừng xe bus gần nhất: phố Chùa Bộc (bus 12, 18, 21, 23, 26, 35, 44, 51).

JPEG - 103.4 kb
Tiền đường và cửa ngách vào hậu cung chùa Bộc. Ảnh ©2013 NCCong

Lược sử

Chùa Bộc có từ thời Hậu Lê, tên chữ là Sùng Phúc tự. Tấm bia cổ nhất trong chùa ghi việc năm Vĩnh Trị nguyên niên dưới đời vua Lê Hy Tông (1676), vị Tăng lục Trương Trung Bá cùng nhân dân sở tại đã xây dựng lại chùa.

Năm 1792 dưới đời vua Quang Trung, trên nền cũ cháy trụi trong chiến dịch Tết Kỷ Dậu giải phóng Thăng Long, chùa được xây lại lần nữa, đổi tên là Thiên Phúc tự và làm thêm Bộc Am để quy y cho vong hồn các binh sĩ quân Thanh.

Toàn cảnh sân trước tiền đường chùa Bộc. Panorama ©2014 NCCong

JPEG - 114.7 kb
Vườn tháp mới ở chùa Bộc. Ảnh ©2013 NCCong

Chính vua Quang Trung đã ra lệnh xây dựng một ngôi miếu cho vong hồn quân quan nhà Thanh bị chết ở vùng gò này. Câu thơ sau do dân gian lưu truyền cũng cho thấy sự tồn tại của những am miếu nói trên:
Đống Đa ghi để lại đây
Bên kia Thanh Miếu, bên này Bộc Am

Cạnh sân chùa Bộc vẫn lưu dấu tích hồ tắm voi, gò kéo cờ, gò đánh cồng... liên quan đến cuộc chiến đấu của quân Tây Sơn ở vùng này vào ngày mùng 5 Tết Kỷ Dậu 1789. Xa hơn vài trăm bước còn có các gò Đống Thiêng, Đầu Lâu, núi Ốc, núi Cây Cờ, nghĩa địa Khâm Tử, miếu Trung Liệt, chùa Đồng Quang và những địa danh khác gợi nhớ trận Đống Đa và một số sự kiện lịch sử bi hùng sau đó.

JPEG - 90.8 kb
Tam quan nội chùa Bộc. Ảnh ©2013 NCCong

Kiến trúc

Chùa được làm theo kiến trúc hình chữ “Đinh” (chuôi vồ) trong một khuôn viên rộng; qua cổng tam quan nội là đến sân trước rồi tiền đường, chính điện thờ Phật, nhà Tổ, nhà Mẫu. Tam quan nội là một gác chuông xây như kiểu ở chùa Láng, mặt nhìn ra hồ ở hướng đông-nam, xa xa là đồng ruộng của các làng Đông Tác (Trung Tự), Kim Liên và Khương Thượng.

JPEG - 98.7 kb
Tam quan ngoại Chùa Bộc. Ảnh ©2013 NCCong

Trên quá trình đô thị hoá, con đường Chùa Bộc hình thành rồi tụ cư dần dần. Chùa xây một cổng tam quan ngoại theo kiểu khác và to hơn, mở ở hướng nam ra mặt phố để tiện đi lại như bây giờ. Trong chùa Bộc có một giếng to xây giữa hai tam quan; lại có các tháp mộ ở bên trái sân và trước nhà Tăng. Nửa cuối thế kỷ 20, khuôn viên chùa bị nắn lại và thu hẹp do sự ra đời của HTX thuốc dân tộc và việc mở con đường vào Học viện Ngân hàng.

JPEG - 76.6 kb
Giếng, vườn chùa Bộc. Ảnh ©2013 NCCong

Lưu ý

Chùa bảo tồn được nhiều di vật quý, gồm các pho tượng Phật, một quả chuông đời Cảnh Thịnh và 3 tấm bia cổ. Ngoài 2 bia ghi niên hiệu Vĩnh Trị thứ nhất (1676) và Chính Hòa Bính Dần (1686) là bia “Tái tạo Sùng Phúc Tự Phật tượng các tòa bi ký” khắc năm Quang Trung thứ tư (Nhâm Tý 1792) ghi việc xây lại chùa và làm lại tượng Phật do Thiền sư trụ trì là Tăng thống Lê Đình Lượng cùng dân trại Khương Thượng phát tâm công đức.

JPEG - 93.8 kb
Một bia cổ ở sân chùa Bộc. Ảnh ©2013 NCCong

Trong chùa còn có tượng Đức Ông ở gian bên phải Tam bảo, một chân để trần, ngồi dưới chữ “Tâm” đại tự, trên treo bức hoành phi đề “Uy phong lẫm liệt”. Một số nhà nghiên cứu cho rằng đây chính là pho tượng người anh hùng Tây Sơn mà nhân dân đã bí mật dựng năm Bính Ngọ 1846 để thờ cúng tưởng nhớ, bất chấp nhà Nguyễn đang tìm mọi cách xóa bỏ dấu vết chiến thắng và công lao vẻ vang của Nguyễn Huệ.

JPEG - 173.1 kb
Tượng Đức Ông ở chùa Bộc. Ảnh ©2015 NCCong

Phía sau bệ tượng có khắc dòng chữ “Bính Ngọ tạo Quang Trung tượng” (năm Bính Ngọ tạc tượng Quang Trung) và đôi câu đối:

洞裡無塵大地山河留棟宇
光中化佛小天世界轉風雲

(Động lý vô trần đại địa sơn hà lưu đống vũ
Quang Trung hóa Phật tiểu thiên thế giới chuyển phong vân)

Tạm dịch là:
Sạch bụi vùng gò, sông núi mênh mang lưu rường cột
Quang Trung thành Phật, vũ trụ vô biên nổi gió mây.
[1]

Tam quan trên phố Chùa Bộc. Panorama ©2012 NCCong

Chùa Bộc đã được Bộ Văn hóa xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia từ năm 1962 trong đợt xếp hạng đầu tiên.

Di tích lân cận

Chú thích

[1] Đất nước sạch bóng thù, giữ lại hình ảnh bậc trụ cột. Quang Trung là tên một vị Phật. Theo kinh sách, bốn đại châu và nhật nguyệt... hợp thành thế giới hay cõi Sơ thiền; một ngàn thế giới hợp thành tiểu thiên thế giới v.v., vũ trụ là Phật độ vô biên.

Bản đồ trực tuyến


Đông Tỉnh

Tập hồ sơ