LOGO CỦA WEBSITE NÀY

Xem lẹ

Trang nhà > Vườn Thiền > Chùa Phú Gia (Bà Già Tự)

Ba Gia Pagoda

Chùa Phú Gia (Bà Già Tự)

Pagode Ba Gia

Thứ Hai 7, Tháng Bảy 2014

Chùa Phú Gia tên chữ Bà Già Tự, tồn tại ít nhất từ đầu thế kỷ 17, là ngôi chùa của làng Phú Gia trong đê sông Hồng. Xếp hạng: Di tích lịch sử văn hóa quốc gia (năm 1996). Địa chỉ: ngõ 209 An Dương Vương, phường Phú Thượng, quận Tây Hồ, Hà Nội. Toạ độ: 21°5’22"N 105°48’16"E; cách Hồ Gươm chừng 9km về hướng tây-bắc. Điểm dừng xe bus gần nhất: cạnh số 327 đường An Dương Vương (bus 31, 58).

JPEG - 44 kb
Cầu Nhật Tân nhìn từ Phú Gia. Ảnh ©2014 NCCong

Địa lý

Phường Phú Thượng toạ lạc ở mạn tây-bắc của Hồ Tây, khoảng giữa hai đầu phía nam của cầu Thăng Long và cầu Nhật Tân. Trước khi đô thị hoá, đó là một xã nông nghiệp thuộc huyện Từ Liêm. Xã nằm ven đê sông Hồng, từ tây sang đông bao gồm ba làng: Thượng Thụy (làng Bạc), Phú Gia (làng Gạ) và Phú Xá (làng Sù), đều có di tích lịch sử và truyền thống văn hoá lâu đời. Một nhà thờ Ki-Tô giáo khá lớn đã được xây từ đầu thế kỷ 20 tại Thượng Thụy. Còn Phú Xá là quê của tiến sĩ Nguyễn Kiều (1695—1771), chồng Hồng Hà nữ sĩ Đoàn Thị Điểm (1705—1748), đến nay vẫn còn mộ của họ ở đây.

JPEG - 150.5 kb
Tam quan chùa Bà Già và cổng đình Phú Gia. Ảnh ©2014 NCCong

Lại có bài ca dao như sau:
“Làng Gạ có gốc cây đề
Có sông tắm mát có nghề bán xôi
Làng Gạ đi bán bánh trôi
Làng Sù bán bún dính môi lằng nhằng”.

Đó là vì xưa nay dân Phú Gia vẫn nổi tiếng với tài nấu xôi và làm rượu nếp, bánh trôi, bánh đa kê; còn dân Phú Xá thì vốn có nghề làm bún và trồng đào, hiện nay các vườn đào ở đây còn nhiều hơn cả Nhật Tân.

JPEG - 58.8 kb
Chùa Bà Già nhìn từ vệ tinh

Lược sử

Trong sách “Bản xã thần ký” (ghi chép về các thần của xã nhà) còn lưu giữ tại đình làng, có ghi: Thôn Phú Gia xưa tên là thôn Bà Già, có sông Già La chảy qua. Già La là tên cổ của sông Thiên Phù. Từ thời Bắc thuộc, nơi đây đã có nhiều miếu thờ thổ thần. Tuy nhiên sông Thiên Phù bị cạn đã hàng nghìn năm, hiện nay cũng không còn tên thôn Bà Già.

JPEG - 132.3 kb
Gác chuông chùa Bà Già. Ảnh ©2014 NCCong

Có hai cách giải thích khác nhau về tên chùa Bà Già. Theo sách “Đại Việt Sử ký Toàn thư”, thôn Bà Già là nơi các vua nhà Trần từng đến ở. Một bộ phận tù binh Chiêm Thành (Champa) được đưa từ phía nam ra đây đã dựng nên ngôi chùa mà trong sách phiên âm là Đa-da-li. Thái úy Trần Nhật Duật (1254—1330) thường cưỡi voi tới đàm đạo với vị sư trụ trì người Champa. Có thể cái tên Bà Già đã bắt nguồn từ Đa-da-li mà ra.

Chùa Bà Già và đình Phú Gia. Panorama ©2014 NCCong

Theo nguồn tư liệu khác, cũng trên đất thôn này xưa kia tọa lạc một ngôi chùa mang tên An Dưỡng tự. Về sau chùa bị hư hại nặng, đã dời về cạnh đình làng trên gò Con Quy. Có hai chị em gái chuyên nghề buôn muối đã phát tâm bồ đề bỏ tiền ra xây dựng, tu sửa lại chùa, tạc tượng Phật, dựng gác chuông. Khi hai bà mất đi, để tỏ lòng biết ơn, dân trong vùng đã đúc tượng và rước vào chùa thờ như tượng hậu Phật, từ đó có tên chùa Bà Già.

JPEG - 97.8 kb
Hồ nước cạnh chùa Bà Già. Ảnh ©2014 NCCong

Di tích

Ngày nay, bên cạnh con hồ nhỏ của làng Phú Xá có một ngôi chùa mang tên Bà Già tự. Chùa quay mặt về hướng nam, phía trước cổng là một gốc đa cổ thụ được xếp hạng Cây di sản vào năm 2012. Trong chùa có tấm bia khắc năm 1638 cho biết chùa từng được trùng tu lớn vào năm Dương Hòa thứ 2 (1636). Như vậy ngôi chùa đã tồn tại ít nhất là từ đầu thế kỷ 17.

JPEG - 145.2 kb
Ngõ vào chùa Bà Già nhìn từ trong ra. Ảnh ©2014 NCCong

Chùa hiện còn lưu giữ một quả chuông đồng khá lớn được đúc năm 1665, cao 146cm, trên khắc chữ “Trùng tạo trú hồng chung”. Ngoài ra, ở đây còn có bức hoành phi đề chữ “Bà Già tự” và tấm bia “Bà Già tự tân tạo bi kí” được khắc vào năm 1683. Hệ thống tượng tròn gồm 58 pho, trong đó có 46 pho tượng Chư Phật, La Hán, Đế Thích và Phạm Thiên, được tạo tác công phu theo phong cách nghệ thuật thời cuối Lê đầu Nguyễn.

JPEG - 150.8 kb
Tiền đường chùa Bà Già. Ảnh ©2014 NCCong

Chùa Bà Già được xếp hạng là Di tích Lịch sử Văn hóa vào năm 1996. Năm Nhâm Thìn 2012 chùa đã được trùng tu, tôn tạo theo phong cách đương thời với mặt bằng xây dựng theo kiểu chữ “Công” như truyền thống. Sau tam quan là một sân rộng, tiếp theo là tiền đường, thiêu hương, thượng điện, nhà Tổ, nhà Mẫu và các công trình kiến trúc phụ.

JPEG - 74.6 kb
Thượng điện, hậu cung và tả mạc chùa Bà Già. Ảnh ©2014 NCCong

Ngay phía trước chùa Bà Già là đình Phú Gia. Hàng năm vào mùng 8 đến 11 tháng Giêng (chính hội là 10/1 âm lịch), dân làng mở hội tại đây. Theo thần phả, một tướng có công đánh giặc giữ nước thời Hùng Vương thứ 6 là Khai Nguyên từ lâu đã được suy tôn làm thành hoàng. Ngài còn trị nạn hồng thủy, đem lại bình yên, hạnh phúc cho dân lành, nên được các đời vua sau ban 12 đạo sắc phong với 12 chữ “Cứu nước, cứu dân, âm phù, dương trợ, dân tình yên ổn”.

JPEG - 75 kb
Chùa Bà Già nhìn từ đường An Dương Vương. Ảnh ©2014 NCCong

Làng Phú Gia còn có nhiều điểm di tích lịch sử khác như cơ sở bí mật in báo “Cờ Giải Phóng” tại nhà bà Hai Vẽ. Ngày 23-8-1945 Hồ Chủ tịch lần đầu tiên đặt chân lên bến đò dưới gốc cây gạo ven đê sông Hồng rồi đến nhà ông Công Ngọc Kha (Trần Lộc) và ở lại đó tới chiều 25-8 thì được các ông Nguyễn Lương Bằng, Trần Đăng Ninh, Võ Nguyên Giáp đón vào nội thành Hà Nội, chuẩn bị viết bản “Tuyên ngôn độc lập” khai sinh nước Việt Nam dân chủ cộng hoà.

Di tích lân cận

  • Chùa Phú Xá: ngõ 15 An Dương Vương.
  • Đình Nhật Tảo: cuối đường An Dương Vương.
  • Đình Thượng Thụy: ngõ 133 An Dương Vương.

Bản đồ trực tuyến


Đông Tỉnh