LOGO CỦA WEBSITE NÀY

Xem lẹ

Trang nhà > Vườn Thiền > Chùa Quán Huyền Thiên

Huyen Thien Pagoda

Chùa Quán Huyền Thiên

Pagode Huyen Thien

Thứ Bảy 23, Tháng Năm 2015

Chùa Quán Huyền Thiên vốn là một quán của đạo Lão, rồi chuyển thành chùa từ cuối thời Lê. Xếp hạng: Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia (2008). Địa chỉ: số 54 phố Hàng Khoai, phường Đồng Xuân, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Toạ độ: 21°02’20"N 105°50’56"E; cách Hồ Gươm hơn 1km về hướng bắc. Điểm dừng xe bus gần nhất: phố Phùng Hưng (bus 01, 18, 23), phố Hàng Lược (31).

Bản đồ trực tuyến

Tương truyền quán Huyền Thiên được lập từ thời Lý và sớm nổi tiếng là một trong “Thăng Long Tứ quán” của đạo Lão (ba quán kia gồm: — Đế Thích quán, nay là chùa Vua ở phố Thịnh Yên; — Chân Vũ quán, tức đền Quán Thánh ở phố Quán Thánh; — Đồng Thiên quán, nay là chùa Kim Cổ ở phố Đường Thành).

JPEG - 168.9 kb
Tượng thần Huyền Thiên và Hộ Pháp. Ảnh: ©2015 NCCong

Cuối thời Lê, đạo Lão suy tàn, quán chuyển thành chùa. Công trình được tu bổ, sửa chữa nhiều lần và định hình kiến trúc từ cuối thời Nguyễn trên địa phận thôn Huyền Thiên, tổng Hậu Túc, huyện Thọ Xương. Tại đây có hai dịp lễ lớn vào ngày 3/3 và 9/9 âm lịch hàng năm.

Quán Huyền Thiên vốn là nơi thờ Huyền Thiên Thượng Đế, vị thần trấn phương Bắc được thờ ở đền Quán Thánh. Tục thờ này xuất hiện ở nước ta từ thời Bắc thuộc. Trong quán có một pho tượng của Ngài bằng gỗ trầm. Khi đạo Lão suy, đạo Phật thịnh, dân trong thôn đưa tượng Phật vào thờ chung, từ đó cũng quen gọi là chùa Quán Huyền Thiên hay đền Huyền Thiên.

JPEG - 156.8 kb
Tam quan chùa Huyền Thiên nhìn từ trong. Ảnh: ©2015 NCCong

Nhiều người đã đến đây vịnh cảnh, trong đó có tiến sĩ Trần Bá Lãm (1775-1858) với bài thơ được dịch như sau:
“Xe hạc năm nao nay đã khuất
Nam du vết cũ mọc rêu phong
Thôn hoa ẩn hiệu trang còn đó
Luyện thạch gò xưa nắng rọi hồng”

Kiến trúc

Văn bia "Trùng sáng Huyền Thiên bi minh" niên hiệu Vĩnh Tộ thứ 10 ghi rõ “…Đây thuộc về phường Đồng Xuân, huyện Thọ Xương, Phụng Thiên … tên là Huyền Thiên cổ quán… Phía đông gối vào sông Nhị Hà trắng xoá, phía tây nhìn sang non Tản xanh lơ, phía nam có cầu (Hà Kiều) phía bắc có chùa Hồng Phúc, thật là thắng tích …. Quán có từ thời Lê năm Thiệu Bình thứ 7 (1439)”. Bia còn cho biết hồi đó (tức năm 1628) nơi đây đã có 13 gian thờ Phật, thờ Mẫu và thờ thần Huyền Thiên.

Chùa Huyền Thiên sau trùng tu. Panorama ©2015 NCCong

Tấm bia dựng năm Cảnh Trị thứ 6 (1668) đời vua Lê Huyền Tông ghi: quán được tô tượng, trùng tu tam quan, gác chuông, hành lang, thiêu hương, thượng điện, tương Tự như kiểu các ngôi chùa lớn thời Trần-Lê. Lại được “đúc chuông mới và san khắc sách Thánh đạo giáo kinh khoa, cả thảy 4 quyển lưu tại bản quán”. Việc trùng tu với quy mô lớn lần này là do chính chúa Trịnh ban Lệnh chỉ, nên có các cung tần trong phủ chúa cùng quan lại trong triều đóng góp công đức.

JPEG - 177.6 kb
Sân chùa Huyền Thiên. Ảnh: ©2015 NCCong

Năm Cảnh Thịnh thứ 1 (1793) thời Tây Sơn chùa lại được trùng tu và đúc chuông. Thời Nguyễn chùa cất thêm 7 gian nhà hậu vào năm Tự Đức thứ 21 (1868).

Đầu thế kỷ 20, khi thực dân Pháp lấp hồ và mở rộng phố xá, chùa bị thu hẹp. Năm Bảo Đại thứ 5 (1930) phần lớn công trình của chùa được xây dựng lại và định hình như hiện nay. Những ngày kháng chiến đầu năm 1947, chùa bị tàn phá, tượng thần Huyền Thiên bị cháy.

JPEG - 115 kb
Bái đường chùa Huyền Thiên. Ảnh: ©2015 NCCong

Năm 1948 dân sở tại cùng khách thập phương quyên góp khôi phục chùa theo bố cục cũ kiểu "nội Công, ngoại Quốc". Từ ngoài vào bao gồm cổng nghi môn, gác chuông, qua sân đến hai nhà bia, hai giếng cổ và nhà bái đường 7 gian xây kiểu vọng lâu 2 tầng 8 mái, nơi thờ thần Huyền Thiên. Thiêu hương chạy dọc như thượng điện, nối với 2 gian nhà ngang phía sau. Áp vào hai đầu hồi là hai dãy hành lang, nay dùng làm nhà khách. Năm 2014 chùa lại được trùng tu sau nhiều năm bị lấn chiếm và xuống cấp.

JPEG - 124 kb
Điện Mẫu chùa Huyền Thiên. Ảnh: ©2015 NCCong

Lưu ý

Hai bên sân trước nhà bái đường có 2 bia đá lớn được đặt trong nhà bia. Tấm bia cổ mang niên hiệu Cảnh Trị thứ 6 (1668) bị vỡ nứt bề mặt, nhiều chữ không còn. May bản rập đã được Học viện Viễn đông Bác cổ cho in trước năm 1945, hiện lưu tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm. Văn bia cho biết quy mô kiến trúc của ngôi chùa quán thời đó cùng nhiều thông tin khác. Ngoài ra còn có 40 tấm bia to nhỏ khác nhau khắc chữ Hán Nôm được ốp lên tường dọc theo hai bên tòa bái đường và chính điện.

Chùa Quán Huyền Thiên đối diện chợ Đồng Xuân. Panorama ©2015 NCCong

JPEG - 161.3 kb
Nhà bia và gác chuông cũ chùa Huyền Thiên

Còn có một quả chuông nặng 500kg, cao 1m60, đúc năm Cảnh Thịnh thứ 1 (1793) treo ở gác chuông sau cổng. Cũng như các minh văn thời Tây Sơn khác, dòng niên đại Cảnh Thịnh ở đây bị đục bỏ vào thời Nguyễn. Lại có mấy chục văn bia quốc ngữ, chủ yếu khắc sau năm 1954. Trong chùa hiện cũng lưu giữ được các hệ thống tượng Phật giáo, tượng Thánh, tượng Mẫu, tượng đạo Lão cùng các đồ tế khí và trang trí đẹp đẽ. Điện Phật ở sau bái đường được thiết đặt trang nghiêm với nhiều pho tượng gỗ có giá trị nghệ thuật như tượng các vị Bồ tát Quán Thế Âm, Đại Thế Chí, Văn Thù, Phổ Hiền và tượng hai vị Hộ pháp cao 3m, v.v... Điện Mẫu ở trong hậu cung được bài trí đầy đủ theo đúng khuôn phép tín ngưỡng dân gian.

JPEG - 259.4 kb
Tam quan chùa Huyền Thiên. Ảnh: ©2015 NCCong

Di tích lân cận


Bài và ảnh: Đông Tỉnh