LOGO CỦA WEBSITE NÀY

Xem lẹ

Trang nhà > Vườn Thiền > Chùa Sủi (Đại Dương Tự)

Sui Pagoda

Chùa Sủi (Đại Dương Tự)

Pagode Sui

Thứ Ba 25, Tháng Hai 2014

Chùa Sủi tên chữ là Đại Dương Tự hay Đại Dương Sùng Phúc Tự, có ít nhất từ thế kỷ 11. Xếp hạng: Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia (năm 1989). Địa chỉ: xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, Hà Nội. Toạ độ: 21°1’5"N 105°57’48"E; cách Hồ Gươm chừng 14km về hướng đông. Điểm dừng xe bus gần nhất: đoạn giữa phố Ỷ Lan (bus 52).

JPEG - 100.1 kb
Cổng vào cụm di tích đình-đền-chùa Phú Thị. Ảnh ©2014 NCCong

Lược sử

Đại Dương Tự hay Đại Dương Sùng Phúc Tự là ngôi chùa của trang Thổ Lỗi hay hương Siêu Loại[1], tên nôm là làng Sủi, cách thành cổ Luy Lâu chừng 9km dọc theo sông Đuống. Du khách từ trung tâm Hà Nội vượt sông Hồng rồi rẽ phải sang quốc lộ QL5 (xa lộ AH14), qua khỏi thị trấn Trâu Quỳ rẽ trái vào phố Sủi (QL18B) đi tiếp 1,5km thì sẽ tới cụm di tích đình-đền-chùa Phú Thị.

JPEG - 100.1 kb
Cổng vào cụm di tích đình-đền-chùa Phú Thị. Ảnh ©2014 NCCong

Trong số 50 câu đối cổ còn lưu giữ ở cụm di tích có 3 câu ghi địa danh Thổ Lỗi. Đây là nơi đóng quân xưa kia của Tây vị Đại vương Đào Liên Hoa, một trong 4 tướng quân trụ cột đã theo Đinh Bộ Lĩnh (924—979) dẹp loạn 12 sứ quân. Dân sở tại đã lập đền thờ Đào tướng quân. Sau này ngôi đền trở thành đình và Ngài được tôn làm thành hoàng làng Sủi.

JPEG - 59.2 kb
Đình và đền Sủi đang trùng tu. Ảnh ©2014 NCCong

Có thuyết nói chùa ra đời từ thế kỷ 2 khi Phật giáo du nhập qua Luy Lâu, nhưng không rõ năm nào. Sử viết: vua Lý Thánh Tông (1054—1072) về đây cầu tự đã gặp cô gái Lê Thị Khiết (1044—1117), lập làm nguyên phi Ỷ Lan, năm 1066 sinh ngay thái tử Càn Đức. Cha mất sớm, thái tử 7 tuổi trở thành Lý Nhân Tông (1072—1127), Ỷ Lan làm thái hậu nhiếp chính. Về già, bà cho xây lại chùa Sủi, hoàn thành năm 1115. Hai năm sau bà qua đời, vua lập đền bên chùa để thờ thái hậu.

JPEG - 93.4 kb
Bên trong đền Sủi. Ảnh ©2014 NCCong

Hội đền ngày 3/3 ÂL diễn lại lễ Bông Sòng, tức lễ chúc rượu sứ giả của vua về làng tuyên cáo giải oan cho thái giám Nguyễn Bông, kẻ đã bị chém đầu ở chợ Sủi vì có mặt tại khu vực nguyên phi tắm khi cầu tự. Theo sự tích lễ hội, thiền sư Đại Điên trụ trì lúc đó định dùng pháp thuật để Nguyễn Bông đầu thai làm thái tử. Hiện trong đền ngoài hai bức hoành phi đề chữ Hán “Khôn đức hóa sinh” và “Mẫu nghi thiên hạ” còn có hai vương miện quý hiếm làm bằng đồng.

Kiến trúc

Cụm di tích toạ lạc trên địa thế cao ráo, rộng rãi và bằng phẳng. Ngõ chùa cùng các cửa của ngôi đền và đình làng đều mở ra sân chung, các gian nhà chính bên trong cũng thông nhau bằng những ngách nhỏ. Năm 2010—2011, khu tưởng niệm danh nhân Cao Bá Quát đã được xây trên một khoảnh đất khá lớn ở giữa chùa và chợ. Đầu năm 2014 đền và đình lại được trùng tu.

Sân và vườn chùa Sủi. Panorama ©2014 NCCong

JPEG - 70 kb
Bên trong toà Tam bảo chùa Sủi. Ảnh ©2014 NCCong

Chùa chính gồm hai tòa nhà liền kề, cùng quay mặt về hướng nam. Toà Tam bảo có kết cấu hình chuôi vồ nối 7 gian tiền đường với 3 gian hậu cung; các cột gỗ đều cao và thon tròn rất đẹp. Dọc sân nhỏ phía sau đình là hai hành lang đối xứng nhìn nhau, ở hai đầu giáp tiền đường lại có hai lầu tám mái, nơi treo chuông đồng và khánh đá. Mỗi hành lang dài 7 gian, bên trong bày tượng các La hán.

JPEG - 70.7 kb
Nhà Tổ và Tam bảo chùa Sủi. Ảnh ©2014 NCCong

Toà nhà Tổ cũng kết cấu theo hình chuôi vồ, hiên thông với cửa ngách mé tây toà Tam bảo nhưng mái thấp hơn, tương xứng với bề rộng chỉ gồm 3 gian 2 dĩ. Các tượng Tổ nhìn ra một sân lớn, có phương đình, tượng đài và cổ thụ che chắn. Bên trái sân này lại có dãy nhà khách và trai phòng, tổng cộng dài 12 gian; phía sau là khu phụ và một hội trường khá hiện đại, nơi tổ chức các buổi lễ hoặc lớp học theo pháp môn Tịnh độ.

JPEG - 57.7 kb
Trong trai phòng chùa Sủi. Ảnh ©2014 NCCong

Lưu ý

Chùa Sủi lưu giữ được 73 pho tượng cổ, có niên đại tạo tác từ thế kỷ 17 đến thế kỷ 19. Nhiều tượng mang giá trị thẩm mỹ cao và đậm chất dân gian, tiêu biểu cho nền nghệ thuật điêu khắc Việt Nam với phong cách thời Lê, Nguyễn như tượng A Di Đà, tượng thái hậu Ỷ Lan, tượng sư tổ Đạt Ma, bộ tượng Tam Thế Phật bằng gỗ phủ sơn, cao 1,2m và các tượng Bồ tát: Quán Thế Âm, Văn Thù, Phổ Hiền, v.v.. Đáng chú ý còn có phần trang trí với các mảng chạm rồng tinh tế ở vì kèo.

JPEG - 91.4 kb
Bên trong nhà thờ Tổ chùa Sủi. Ảnh ©2014 NCCong

Chùa có một khánh đá cổ từ đời Vĩnh Thịnh thứ 21 (1725) và một quả chuông đồng lớn treo trên lầu tám mái phía tây mang niên hiệu Cảnh Thịnh thứ 8 (1800) thời Tây Sơn, do tri huyện Nguyễn Huy Quynh là người làng đứng ra lo việc đúc. Trang trí trên chuông khá độc đáo, khắc nhiều bài ký bằng chữ Hán, miêu tả cảnh đẹp của chùa và ý nghĩa của việc đúc chuông cùng sự phát tâm công đức.

JPEG - 49.1 kb
Gian bên phải nhà bia. Ảnh ©2014 NCCong

Trong cụm di tích Phú Thị còn có một nhà bia xây năm 2001, hiện quy tụ được 14 tấm bia (ngoài 2 tấm dựng trước cổng và một tấm ở sau chùa), phần lớn ghi việc công đức. Ngoài các giá trị nghệ thuật, đây còn là một kho di văn Hán Nôm rất quý. Văn bia “Cúng Phật Sản bi” ghi niên hiệu Đức Long thứ 5 (1633) viết về chùa Sủi như sau: “Thực là thắng cảnh bậc nhất của nước Nam vậy, khách vãng lai không ai là không yêu mến”.

JPEG - 48.2 kb
Gian bên trái nhà bia. Ảnh ©2014 NCCong

Chùa đã được trùng tu vào các năm 1633, 1636, 1701, 1821 mà nhiều tăng ni, phật tử đã trực tiếp tham gia. Văn bia “Thiền sư Huệ Không điền bi” niên hiệu Dương Hoà thứ bẩy (1641) chép việc sửa chùa tô tượng của sư trụ trì Nguyễn Văn Quế, giữ chức Tiến công lang Tăng thống ở Ty Tăng Lục. Văn bia “Đại Dương Sùng Phúc tự ký” niên hiệu Tân Mão (1711) ghi công sư trụ trì Trần Khánh Thuận hiệu Huệ Lâm v.v..

JPEG - 69.5 kb
Sư trụ trì và các học viên Tịnh độ trong Niệm Phật đường

Cụm di tích Phú Thị từng là cơ sở cách mạng từ trước tháng 8-1945 cũng như trong hai cuộc kháng chiến; ngày 21-1-1989 đã được Nhà nước xếp hạng là Di tích kiến trúc nghệ thuật. Vị trụ trì hiện nay là Đại đức Thích Thanh Phương, từ 1992 đến 2006 đã phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức đại trùng tu toàn bộ ngôi chùa và đền, bao gồm: Tam bảo, nhà Tổ, Niệm Phật đường và các công trình phụ.

Di tích lân cận

Chú thích

[1] Theo TS Bùi Xuân Đính đó là những tên Hán—Việt phiên âm từ “TLủi” hay “SLủi” —những âm cổ của “Sủi”.

Bản đồ trực tuyến


Đông Tỉnh

Tập hồ sơ

  • Cụm di tích Phú Thị nhìn từ vệ tinh