LOGO CỦA WEBSITE NÀY

Xem lẹ

Trang nhà > Vườn Thiền > Chùa Thánh Chúa

Thanh Chua Pagoda

Chùa Thánh Chúa

Pagode Thanh Chua

Chủ Nhật 28, Tháng Chín 2014

Chùa Thánh Chúa tương truyền có từ thế kỷ 11. Tên chữ: Thánh Chúa Tự. Xếp hạng: Di tích lịch sử văn hoá quốc gia (năm 1989). Địa chỉ: số 136 phố Xuân Thuỷ, phường Dịch Vọng Hậu, quận Cầu Giấy, Hà Nội. Toạ độ: 21°02’21"N 105°47’2"E; cách Hồ Gươm hơn 8km về hướng tây. Chùa toạ lạc trong khuôn viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội, gần cầu vượt Mai Dịch với nhiều điểm dừng xe bus trên các phố Xuân Thuỷ (bus 20, 26, 27, 32, 34, 49), Phạm Hùng (05, 16, 29, 34, 46, 60, 73), Phạm Văn Đồng (13, 46, 60) và Trần Quốc Hoàn (13).

JPEG - 238.9 kb
Tượng Ỷ Lan và bia hậu chùa Thánh Chúa. Ảnh ©2014 NCCong

Lược sử

Thánh Chúa Tự 聖主寺 vốn có từ đầu thời Lý (thế kỷ 11). Đến thế kỷ 15, chính sử nhà Hậu Lê là Đại Việt sử ký toàn thư ghi nhận việc này như sau: “Bấy giờ vua (Lý Thánh Tông) xuân thu đã nhiều, tuổi 40 mà chưa có con trai nối dõi, sai Chi hậu nội nhân Nguyễn Bông làm lễ cầu tự ở chùa Thánh Chúa, sau đó Ỷ Lan phu nhân có mang, sinh hoàng tử Càn Đức tức (Lý) Nhân Tông.”

JPEG - 182.1 kb
Chùa Thánh Chúa nhìn từ ĐHSPHN. Ảnh ©2014 NCCong

Tục truyền, sư Đại Điên trụ trì chùa Thánh Chúa hồi đó có pháp thuật. Nhà sư dạy cho quan hoạn Nguyễn Bông cách đầu thai để kiếp sau làm vua (?!?), Bông nghe theo, lén đến chỗ Ỷ Lan tắm, bị phát giác và đem chém ở trước cửa chùa. Người sau gọi chỗ ấy là (cánh) đồng Bông, thuộc xã Dịch Vọng, huyện Từ Liêm.

JPEG - 154.3 kb
Cổng nghi môn chùa Thánh Chúa. Ảnh ©2014 NCCong

Sau này Ỷ Lan trở thành Thái hậu, nghe nói bà hối hận và cử nội thị về quê mình ở làng Sủi (Thổ Lỗi, Gia Lâm) để gián tiếp minh oan cho Nguyễn Bông. Hiện nay cánh đồng và khu vực xã Dịch Vọng cũ đã hoàn toàn bị đô thị hoá. Nhưng UBND TP Hà Nội có đặt tên Đồng Bông cho một con phố nhỏ chạy song song với phố Trần Thái Tông.

JPEG - 48.9 kb
Tam quan chùa Thánh Chúa. Ảnh ©2013 NCCong

Sử cũ còn cho biết, ngày 3 tháng 10 Kỷ Mão (1459), thái tử bị truất là Lê Nghi Dân cùng các thủ hạ đang đêm trèo vào cung cấm giết Lê Nhân Tông rồi tiếm ngôi vua, đặt niên hiệu Thiên Hưng. Bà phi Ngô Thị Ngọc Dao và con là hoàng tử Lê Tư Thành giả gái trốn về chùa Thánh Chúa lánh nạn. Năm sau, các đại thần Nguyễn Xí, Đinh Liệt dẫn bá quan phế truất Nghi Dân, rước Tư Thành 17 tuổi vào triều và tôn làm vua Lê Thánh Tông ngày mùng 8 tháng 6 Canh Thìn (1460).

JPEG - 152.5 kb
Sân tiền chùa Thánh Chúa. Ảnh ©2014 NCCong

Sinh thời, Lý Nhân Tông và Lê Thánh Tông đã cho trùng tu tôn tạo chùa Thánh Chúa. Trong dân gian có câu ca dao:
Nghìn năm nay có mấy chùa
Như chùa Thánh Chúa, hai vua tôn thờ

Kiến trúc

Chùa Thánh Chúa từng được chỉnh trang và nâng cấp nhiều lần. Riêng trong vòng trăm năm gần đây đã có các đợt tu bổ lớn vào năm 1934, sửa chữa tam quan năm 1992, xây mới điện thờ thái hậu Ỷ Lan năm 2009 và trùng tu tòa tam bảo năm 2014. Hình dáng chùa hiện nay chủ yếu mang phong cách nghệ thuật kiến trúc của thời Nguyễn.

Sân tiền đường chùa Thánh Chúa. Panorama ©2014 NCCong

JPEG - 78.2 kb
Khánh và bia chùa Thánh Chúa. Ảnh ©2014 NCCong

Giữa trường Đại học Sư phạm Hà Nội và chùa có tường bao và cổng nghi môn ngăn cách, sau cổng là một tam quan hoành tráng xây theo kiểu lầu ngũ môn. Gác trên có các cửa tò vò, bên trong treo một đôi chuông, khánh. Bước qua tam quan du khách lọt vào một sân gạch thoáng đãng với nhà bia và hai cây muỗm cổ thụ rất cao, hai bên có vườn rộng và cửa ngách thông với chùa sau.

JPEG - 194.9 kb
Vườn tháp chùa Thánh Chúa. Ảnh ©2014 NCCong

Tam bảo nhìn về hướng tây-nam, kết cấu theo hình chuôi vồ. Tiền đường rộng 5 gian 2 dĩ, đầu hồi bít đốc, bộ vì nóc kiểu chồng rường giá chiêng. Thượng điện sâu 5 gian, thờ Phật. Phía sau là hành lang và nhà Tổ, nhà Tăng; bên ngoài có vườn tháp mộ và một hồ vuông nhỏ. Ngoài ra trong chùa còn thờ Ỷ Lan, điện của thái hậu gồm 3 gian xây mới gần đây.

Lưu ý

Trong chùa có bản ngọc phả ghi các truyền thuyết lịch sử liên quan. Hệ thống tượng tròn vẫn giữ được đầy đủ với 77 pho tượng gỗ và tượng đất nung. Nhiều pho tượng mang đậm phong cách nghệ thuật của thế kỷ 17. Tại gian giữa của điện thờ Ỷ Lan còn có tượng bà thái hậu và hai nữ thị nội.

JPEG - 36.2 kb
Bộ tượng Kim cương và Diêm vương chùa Thánh Chúa. Ảnh ©2013 NCCong

Chùa Thánh Chúa được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa quốc gia ngày 21-1-1989. Nơi đây đã từng phát lộ nhiều viên gạch vồ lớn giống như loại dùng ở Văn Miếu—Quốc Tử Giám. Trên gác tam quan có quả chuông đồng đúc năm Mậu Tý niên hiệu Minh Mạng thứ 9 (1828) và chiếc khánh đồng kiểu cánh dơi, nặng 125kg, mang niên hiệu Thiệu Trị thứ 5 (1845).

JPEG - 27.8 kb
Chuông và tượng Hộ pháp chùa Thánh Chúa. Ảnh ©2013 NCCong

Tại tiền đường hiện treo đôi câu đối chữ Hán:
李 朝 御 駕 光 臨 昔 年 筆 錄
北 國 匠 工 建 築 今 日 重 修[1]
Tạm dịch:
Xe vua Lý đến chơi, xưa còn ghi tích
Thợ phương Bắc sang xây, nay được trùng tu

Di tích lân cận

Bản đồ trực tuyến

Chú thích

[1] Phiên âm Hán-Việt:
Lý triều ngự giá quang lâm tích niên bút lục
Bắc quốc tượng công kiến trúc kim nhật trùng tu


Đông Tỉnh