LOGO CỦA WEBSITE NÀY

Xem lẹ

Trang nhà > Vườn Thiền > Chùa Vua (Đế Thích quán)

Vua Pagoda

Chùa Vua (Đế Thích quán)

Pagode Vua

Thứ Sáu 20, Tháng Hai 2015

Chùa Vua kiến lập vào khoảng đầu thời Lê sơ (thế kỷ 15), tên chữ Hưng Khánh Tự, còn gọi là Đế Thích Quán. Xếp hạng: Di tích lịch sử văn hóa quốc gia (năm 1992). Địa chỉ: 33 phố Thịnh Yên, phường Phố Huế, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội. Tọa độ: 21°00’37"N 105°51’11"E, cách Hồ Gươm hơn 2km về hướng nam. Điểm dừng xe bus gần nhất: các phố Thái Phiên và Nguyễn Công Trứ (bus 23), Lò Đúc (04, 18, 36, 42, 44), Trần Khát Chân (18, 44), Phố Huế (08, 31, 35, 38, 52).

Bản đồ trực tuyến

JPEG - 199.7 kb
Tam quan ngoại chùa Vua nhìn từ trong. Ảnh ©2015 NCCong

Lược sử

Chùa Vua là một cụm di tích bao gồm chùa Hưng Khánh và điện Thiên Đế. Tương truyền chùa có từ thời Lý. Trong các sách "Lĩnh ngoại đại đáp" của Chu Khứ Phi thời Tống và "An Nam chí lược" của Lê Tắc thời Trần cho biết: vua nhà Lý cùng các bầy tôi thường đi lễ chùa và đền Đế Thích vào ngày 30 tháng chạp. Về sau vua Lê cũng thường đến cầu ở đây nên dân gọi là chùa Vua.

JPEG - 187.7 kb
Điện Phật ở chùa Vua. Ảnh ©2015 NCCong

Hầu hết các tác giả đều cho rằng đền Đế Thích được lập vào đầu thời Lê sơ (thế kỷ 15). Sử tích viết “Vì thấy Đế Thích là bậc cao cờ, nên một ông hoàng thời Lê đem lòng hâm mộ, lập một đền thờ ở làng Thịnh Yên, tổng Hậu Nghiêm, huyện Thọ Xương”. Từ đó về sau, Đế Thích Quán đã trở thành trung tâm đấu cờ tướng hàng đầu của đất Thăng Long.

JPEG - 141.7 kb
Tiền đường và nhà Tổ chùa Hưng Khánh. Ảnh ©2015 NCCong

Truyền thuyết dân gian vốn coi Đế Thích là vua cờ; cho đến nay câu chuyện "Hồn Trương Ba, da anh hàng thịt" vẫn được lưu truyền rộng rãi[1]. Trong thần thoại Ấn Độ, Đế Thích tức Sakradevanam Indra làm chủ cõi trời Đao-lợi, thống lĩnh 33 vùng trời, thuộc thượng tầng cõi Trung giới, cao hơn trời Tứ Thiên Vương và thấp hơn trời Dạ-ma.[2]

Suốt mấy trăm năm, chùa Vua đã được liệt vào trong tốp 4 di tích nổi tiếng của kinh đô với tên gọi Thăng Long tứ quán. Đây vừa là chốn tâm linh thờ Phật và Vua Cờ, vừa là nơi các kỳ thủ thường đến thi tài trước những khán giả hâm mộ môn thể thao trí tuệ này. Chùa cũng từng là một cơ sở cách mạng và kháng chiến, bị giặc Pháp đốt phá năm 1947. Chùa đã được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa quốc gia vào năm 1992, ngày 1-10-2004 lại được gắn thêm biển Di tích lịch sử cách mạng.

Sân cờ chùa Vua. Panorama ©2015 NCCong

JPEG - 116 kb
Chùa Vua nhìn từ vệ tinh

Kiến trúc

Chùa Vua đã được trùng tu nhiều lần. Thời thuộc Pháp, xung quanh nơi đây còn là một khu đất trống vắng với nghĩa địa Tây ở phía bắc. Từ giữa thế kỷ trước mới di chuyển nghĩa địa, phố xá mọc lên và hồ bán nguyệt của chùa cũ bị lấp. Hiện nay chùa toạ lạc ở giữa hai con ngõ Thịnh Yên và Trần Cao Vân, ngay cạnh chợ Hoà Bình tức chợ Giời nổi tiếng đông đúc kẻ mua người bán, lắm khi tụ họp che lấp cả cổng chùa.

JPEG - 184.5 kb
Nhà Tổ và dấu tích cổng chùa Vua. Ảnh ©2015 NCCong

Dáng dấp chùa Vua bây giờ chủ yếu hình thành từ lần trùng tu vào cuối thế kỷ 20, tuy nhiên tam quan nội, nghi môn và các ngôi tháp mộ vẫn còn mang dấu tích cũ. Mặt chùa quay về hướng nam. Tam quan ngoại xây kiểu 2 tầng 8 mái theo phong cách nghệ thuật thời Nguyễn, hơi giống tam quan đền Quán Thánh nhưng nhỏ hơn. Tầng dưới tam quan có một bia đá, tầng trên treo chuông đồng. Sau cổng là sân gạch lớn được vẽ thành bàn cờ, xung quanh có những cổ thụ và chậu cây cảnh.

Từ sân cờ có một lối đi lát gạch thẳng đến cổng nghi môn với đôi hạc chầu trước sân điện Thiên Đế. Bên phải lối đi là dãy nhà khách xây một tầng đơn giản. Bên trái lối đi vẫn còn dấu tích của nghi môn trước sân tiền đường chùa Hưng Khánh. Nhà Tổ 3 gian hơi bị khuất bởi cây cối sau nghi môn và một ngôi miếu nhỏ ở cạnh sân này. Lưng nhà Tổ áp vào một sân phụ và một phần đất bị lấn chiếm nằm giữa hai ngôi tháp mộ của các vị sư trụ trì đã mất.

Sân trước chùa Hưng Khánh. Panorama ©2015 NCCong

JPEG - 210 kb
Sân sau chùa Vua. Ảnh ©2015 NCCong

Bái đường điện Thiên Đế rộng 5 gian, hai bên hàng hiên có tượng hai ông Hộ pháp đứng nhìn nhau. Bái đường kết nối với thượng điện 5 gian thành hình chuôi vồ. Sát hồi bên phải điện Thiên Đế là chùa Hưng Khánh cũng xây theo hình chuôi vồ. Trước hậu đường chung cho điện và chùa là một sân nhỏ, ba mặt sân đều có hàng hiên thông nhau. Trong khu sau này còn có ban thờ Đức Thánh Trần Hưng Đạo và Điện thờ Mẫu.

JPEG - 202.6 kb
Điện Thiên Đế ở chùa Vua. Ảnh ©2015 NCCong

Lưu ý

Tọa lạc tại một nơi rất gần trung tâm thủ đô, khuôn viên chùa Vua được coi là địa điểm tập họp lý tưởng cho Phật tử và cả các tín đồ của môn cờ tướng cổ truyền. Hằng năm, dân làng Thịnh Yên mở hội đánh cờ người vào các ngày 6, 7, 8 và 9 tháng giêng âm lịch, thu hút hàng trăm danh thủ trong nước và quốc tế về thi đấu.

JPEG - 150.4 kb
Đấu cờ người ở chùa Vua

Đông khách nhất tất nhiên là trận chung kết. Trong tiếng trống giục giã hai đối thủ, các chàng trai và cô gái mang y phục truyền thống đóng vai các quân cờ cùng với đám đông khán giả hò reo cổ vũ tạo nên một sân khấu đầy mầu sắc chuyển động và âm thanh náo nhiệt. Ai đoạt giải 3 năm liền sẽ được ghi tên vào bia đá đặt tại nhà bia ở sát sân cờ.

JPEG - 44.5 kb
Tượng Đế Thích

Không chỉ nổi tiếng là “kỳ miếu” đất Thăng Long, nơi đây hiện còn giữ được 14 pho tượng bằng gỗ hoàng đàn. Nổi bật nhất là tượng thần Đế Thích cao 1,6 m. Ngoài ra còn một bức Cửu long chạm trổ tinh vi, hai đỉnh đồng thời Nguyễn, một quả chuông nhỏ thời Tây Sơn (niên hiệu Cảnh Thịnh), hai quả chuông to thời Lê, hai chóe lớn cao chừng 1,6m cũng được đúc từ thời Lê.

JPEG - 193.1 kb
Ban thờ Tổ chùa Hưng Khánh. Ảnh ©2015 NCCong

Di tích lân cận

Chú thích

[1] Chuyện "Hồn Trương Ba, da anh hàng thịt" được Vũ Phương Đề (đỗ Tiến sĩ năm 1736) chép trong sách “Công Dư Tiệp Ký”.
[2] Từ điển Phật học Hán Việt, Hà Nội 1992.


Bài và ảnh: Đông Tỉnh

Có nhắn tin hay bình luận gì không?

xét trước, đăng sau

Diễn đàn này được điều hợp trước: bài vở đóng góp sẽ xuất hiện sau khi được quản trị viên chấp thuận.

Chi tiết về bạn (không bắt buộc)
Votre message
  • (Để bắt đầu đoạn văn mới, bạn chỉ cần chừa hàng trống)