LOGO CỦA WEBSITE NÀY

Xem lẹ

Trang nhà > Phố cũ > Phường Hàng Trống > Ngõ Hàng Hành

Onions Alley

Ngõ Hàng Hành

Ruelle des Oignons

Thứ Hai 7, Tháng Ba 2016

Ngõ Hàng Hành dài hơn 170m, nối phố Lương Văn Can với phố Bảo Khánh, nay thuộc phường Hàng Trống, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội. Tại chỗ ngoặt ở đoạn giữa ngõ này có một di tích lịch sử văn hóa quốc gia là ngôi đình Phả Trúc Lâm, nơi thờ các vị Tổ nghề da giày. Điểm dừng xe bus gần nhất: BĐX Bờ Hồ (bus 09, 14) và ngã ba Lê Thái Tổ—Hàng Trống (09, 31, 36).

Lược sử

Ngõ Hàng Hành vốn là một trong những đất phường nghề nổi tiếng của Thăng Long. Từ khoảng cuối thế kỷ 16 có nhiều người từ Hải Dương đến đây làm thợ da giày và buôn bán sản phẩm da giày. Đến đầu thế kỷ 19, họ đã sống tập trung ở vùng thôn Tả Khánh Thụy thuộc tổng Tiền Túc (sau đổi là tổng Thuận Mỹ) của huyện Thọ Xương, phủ Hoài Đức cũ. Các địa danh sau này trở thành tên phố như Hàng Da, Hàng Hài, Hàng Trống, ngõ Hài Tượng... đều có liên quan đến phường thợ da giày.

Thời Pháp thuộc, trong ngõ Hàng Hành còn nhiều thợ khác từ làng Nhị Khê (Thường Tín) ra đây làm nghề tiện gỗ với cái bàn tiện đạp chân. Ngày nay tuy chỉ có chừng năm chục số nhà cả bên chẵn lẫn bên lẻ nhưng kinh tế sở tại đang phát đạt bằng các quán cà phê và dịch vụ du lịch, nhờ vị trí thuận tiện rất gần góc tây-bắc của Hồ Gươm.

Xung quanh đình Phả Trúc Lâm ngõ Hàng Hành. Panorama ©2016 NCCong

Đình Phả Trúc Lâm

Thôn Trúc Lâm, tức Phong Lâm hay Tam Lâm, là tên chữ của làng Trắm, quê gốc của nhiều thế hệ thợ da giầy từng đi làm ăn sinh sống ở bốn phương. Đến Thăng Long - Hà Nội họ đã lập phường thợ và xây dựng đình Phả Trúc Lâm tại số 40 ngõ Hàng Hành để thờ 4 vị Tổ nghề của mình (cũng như ở đình Hài Tượng)[1].

Ngày 16-1-1995, ngôi đình đã được Bộ Văn hóa và Thông tin công nhận Di tích lịch sử văn hóa quốc gia. Tháng 10-2012 với tổng kinh phí trên 11 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách, dự án tu bổ toàn bộ ngôi đình đã hoàn thành sau 11 tháng thi công. Đình quay hướng nam, tam quan chỉ có 1 cửa hình chữ nhật, mái đắp ngói ống giả. Sân rất ngắn, hai bên đắp thanh long, bạch hổ. Tòa tiền tế gồm 3 gian, xây 2 tầng 8 mái, cổ diềm có chạm khắc đẹp. Hậu cung kết nối theo hình chuôi vồ.

Lưu ý

Nhiều địa danh Hà Nội bắt đầu bằng hai chữ “phố Hàng” nhưng “ngõ Hàng” thì chỉ có một ngõ Hàng Hành, mặc dù nó dài và rộng hơn phố Ngõ Gạch (nơi ngược lại đã là phố mà còn gọi “Ngõ” !). Cũng lạ rằng chưa ai giải nghĩa chính xác được tên con ngõ, tuy có thể suy đoán xưa kia hành là thứ rau thường bán ở đây.

Đầu thế kỷ 20 nhà văn Tam Lang (Vũ Đình Chí) từng sống ở ngôi nhà 15B ngõ Hàng Hành một thời gian nhưng cũng không kể gì về lai lịch cái tên rất nôm na mà khó hiểu. Chính ông đã thâm nhập thực tế vào đời sống người lao động cùng khổ bằng cách trực tiếp làm phu xe, rồi viết thiên phóng sự “Tôi kéo xe” đăng trên “Hà Thành Ngọ Báo” năm 1932 và gây được tiếng vang một thời.

Ngày nay ngõ Hàng Hành thông với đoạn cuối phố Lương Văn Can, du khách đứng đây bị tòa nhà KFC dài che lấp nên không thấy Quảng trường Đông kinh Nghĩa thục, trung tâm của nhiều sự kiện. Nơi đó xưa kia có một bãi đất rộng với rặng dừa mà ngày 15-4-1887 từng chứng kiến việc Pháp đem hành hình nhà chí sĩ Nguyễn Cao hòng thị uy đám dân chúng Hà Nội đang sục sôi căm thù quân xâm lược.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

Chú thích

[1] Nguyễn Thời Trung đỗ tiến sĩ khoa Ất Sửu năm Thuần Phúc nguyên niên (1565), từng cầm đầu một sứ bộ triều Mạc sang triều Minh để hòa đàm. Trong đoàn còn có ba vị cùng quê Trúc Lâm là Phạm Thuần Chánh, Phạm Đức Chính, Nguyễn Sĩ Bân. Hoàn thành công việc sứ bộ, bốn vị quay lại Hàng Châu học công nghệ thuộc da, đóng giầy tiên tiến. Khi về nước họ đã truyền nghề cho dân làng và được triều đình ban chức "Thượng y" ở Quốc Tử Giám. Sau khi mất lại được tôn thờ là Tổ nghề, hàng năm có cúng giỗ vào dịp tháng Hai và tháng Tám âm lịch.


Bài và ảnh: Đông Tỉnh NCCong