LOGO CỦA WEBSITE NÀY

Xem lẹ

Trang nhà > Phố cũ > Phường Hàng Gai > Phố Hàng Quạt

Fans Street

Phố Hàng Quạt Phố Hàng Quạt

Rue des Eventails

Chủ Nhật 21, Tháng Tám 2011

Phố Hàng Quạt dài chừng 200m, nay thuộc phường Hàng Gai, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội, cách Hồ Gươm chừng 200m về hướng tây-bắc. Đầu phía đông giáp phố Lương Văn Can, cuối phố giáp ngã ba Hàng Nón—Hàng Hòm, ở giữa giáp phố Tố Tịch, cả ba ngả này đều thông ra phố Hàng Gai. Điểm dừng xe bus gần nhất: BX Bờ Hồ (bus 09, 14, 36) hoặc cuối các phố Hàng Cân (31), Đường Thành (01).

JPEG - 84.5 kb
Hàng Quạt—Tố Tịch. Ảnh ©NCCong2013

Lược sử

Phố Hàng Quạt nguyên thuộc đất thôn Tố Tịch và thôn Thuận Mỹ. Thời Pháp thuộc gọi là Rue des Eventails (dịch đúng nghĩa đen), từ năm 1945 chính quyền TP Hà Nội đã chính thức hóa tên phố Hàng Quạt. Thực ra đó là ba con phố cũ rất nhỏ gộp lại: nửa phía đông là phố Hàng Quạt (cũ) và Hàng Đàn, nửa phía tây là phố Mã Vĩ.

Đoạn đầu phố xưa cũng gọi là Hàng Quạt, có những cửa hàng bán quạt của gia đình tự sản xuất và của cả những nơi khác chở đến nữa. Nghề làm quạt do một số người dân gốc làng Đào Xá, tên nôm là Đầu Quạt (tỉnh Hưng Yên) đem tới. Họ cư trú ở đây, làm quạt, lập đình thờ vị tổ nghề họ Đào.

Tuy nhiên quạt được bày bán còn có nhiều loại khác như: quạt Lủ (làng Kim Lũ), quạt Hới (làng Hải Yến, huyện Tiên Lữ, Hưng Yên), quạt Vạc (làng Canh Hoạch, huyện Thanh Oai), quạt Vẽ (làng Đông Ngạc, huyện Từ Liêm)...

Ngã ba Hàng Quạt—Lương Văn Can. Panorama ©2011 NCCong

JPEG - 53.9 kb
Một đám rước rồng trên phố Hàng Quạt đầu thế kỷ 20

Đoạn giữa phố Hàng Quạt vốn có tên Hàng Đàn vì xưa kia nhiều nhà làm và bán các loại đàn nguyệt, đàn tranh, đàn bầu, nhị, hồ... Hồi đó gần như không có cửa hàng lớn, mà chỉ có những gia đình thợ thủ công sống về nghề mộc.

Sau khi chiếm Hà Nội, thực dân Pháp đặt tên phố là "rue des Eventails", dịch đúng nghĩa tiếng Việt. Từ đầu thế kỷ 20 chủ yếu các hộ dân ở đây làm và bán những đồ gỗ chạm như long đình, kiệu bát cống, song loan... Rồi họ kinh doanh cả đồ gỗ thông thường như bàn, ghế, tủ, chạn... nhưng phổ biến nhất vẫn là đồ thờ cúng, tế tự.

Đền Dâu và trường Nguyễn Văn Tố. Panorama ©2011 NCCong

Đoạn cuối phố Hàng Quạt ngày nay, từ đền Dâu đến ngã ba Hàng Hòm—Hàng Nón, trước gọi là phố Mã Vĩ (tức “đuôi ngựa”). Phố này chuyên làm và bán các loại áo mũ triều phục, trang phục tuồng, chèo, lễ hội, cờ, phướn, trướng, lọng và một số đạo cụ sân khấu làm bằng lông đuôi ngựa ... Từ cuối thế kỷ 20 chỉ một vài trong số những nghề trên là còn có khách hàng; nhiều hộ dân đã chuyển sang kinh doanh đồ thờ cúng và vật liệu trang trí như các loại sơn, giấy dán tường v.v..

Ngã phố Hàng Quạt—Hàng Hòm—Hàng Nón. Panorama ©2014 NCCong

Nhìn chung ngày nay ở phố Hàng Quạt không còn bán quạt và đàn nữa. Người dân các nơi chủ yếu đến đây để mua các mặt hàng khác như bàn thờ lớn nhỏ, tranh thêu, chữ, câu đối, cờ, trướng dùng vào việc hiếu, hỷ, chúc thọ, khen thưởng.

Trên phố, bên cạnh trường giáo dục thường xuyên Nguyễn Văn Tố tồn tại đã lâu đời thì còn có trường THCS Nguyễn Du và trường Nguyễn Bá Ngọc là những cơ sở giáo dục khá lớn được xây dựng khang trang.

Trường THCS Nguyễn Du, phố Hàng Quạt. Panorama ©2014 NCCong

JPEG - 103.4 kb
Đền Dâu (Hàng Quạt). Ảnh ©NCCong2013

Dấu xưa

Bên số chẵn:

  • nhà số 4: Đình Xuân Phiến Thị (“chợ quạt mùa xuân”), nay là trụ sở phường.
  • nhà số 64: Đền Thuận Mỹ. Nơi đây xưa kia có bãi trồng dâu rất lớn nên nhân dân quen gọi là đền Dâu.
  • nhà số 74: Đình làng Thuận Mỹ, thờ thành hoàng Bản Cảnh, nay bị lấn chiếm.

Bên số lẻ:

  • nhà số 21: vốn của doanh nhân Nghiêm Xuân Huyến, chủ nhà in Rạng Đông, chủ bút tờ báo Bắc Kỳ Thể thao (năm 1930) và tờ báo trào phúng Con Ong (năm 1936), nhạc phụ của nhạc sĩ Văn Cao.
  • nhà số 47: trường giáo dục thường xuyên Nguyễn Văn Tố, đối diện đền Dâu. Đây nguyên là trường tư thục Trí Tri được mở sớm nhất ở Hà Nội.

Đình Xuân Phiến Thị. Panorama ©2012 NCCong

JPEG - 36.7 kb
Đình Thuận Mỹ bị lấn chiếm. Ảnh ©NCCong2011

Di tích lân cận

Bản đồ trực tuyến


Bài và ảnh: Đông Tỉnh NCCong