LOGO CỦA WEBSITE NÀY

Xem lẹ

Trang nhà > Tham quan > Tản mạn > Phố Phương Mai

Phuong Mai Street

Phố Phương Mai Phố Phương Mai

Rue Phuong Mai

Thứ Hai 27, Tháng Ba 2017

Phố dài hơn 800m, đi từ cổng bệnh viện Việt—Pháp đến ngõ vào NXB Nông Nghiệp theo hướng đông—tây. Phố nối đường Giải Phóng với phố Lương Định Của và thuộc địa bàn phường Phương Mai, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội. Trên phố có nhiều bệnh viện, chung cư, cửa hiệu bán dược phẩm và thiết bị y tế. Có 2 trạm xe bus số 18 và 23 tại tọa độ 21°0’15"N 105°50’11"E, cách Hồ Gươm khoảng 4km về phía nam.

Giới thiệu

Đoạn đường cong cong đi từ cổng trường ĐH Xây Dựng đến nhà tôi tình cờ mang tên của con gái hoàng hậu Nam Phương: phố Phương Mai. Thực ra đó là kết quả của việc ghép tên Phương Liệt và Bạch Mai — hai ngôi làng cổ trên đất Thăng Long — để lập ra một phường mới với mật độ dân cư quá cao [1] mà hiện giờ chỉ có mỗi con phố này cắt ngang qua thôi. Ngoài các dãy chung cư, trong phường đang tập trung mấy bệnh viện trung ương với rất nhiều cửa hiệu bán dược phẩm và thiết bị y tế. May rằng gần đấy còn có những tuyến xe bus chạy dọc các phố Giải Phóng và Phạm Ngọc Thạch.

Cuối phố Phương Mai đến nay chỉ có một ngã tư nối sang phố Lương Định Của và nó lại thường xuyên bị tắc y như ở đầu phía ngã ba đổ ra đường Giải Phóng. Con phố tạo nên một huyết mạch giao thông với 2 tuyến xe bus 18, 23 ở phía đông—nam khu tập thể Kim Liên cũng có mật độ dân cư dày đặc. Khu đó gồm mấy chục dãy chung cư cấp thấp được xây dựng vào đầu những năm 1960. Các mảnh ruộng thuộc địa phận của hai ngôi làng cổ Trung Tự và Kim Liên cứ từ từ bị đô thị hóa, đến cuối thế kỷ 20 thì đã biến mất hoàn toàn.

Phố Phương Mai hình thành dần dần trong quá trình mở rộng khu tập thể Kim Liên rồi được nâng cấp và chính thức có tên vào năm 1996. Phần lớn đất của phường này vốn là đồng cỏ cho bò làm vật thí nghiệm của Bệnh viện Thú Y Đông Dương [2] có từ xưa lắm. Nơi phố bây giờ chạy qua trước kia không hề có dân cư nào ngoài mấy gia đình trong xóm Trại Cam Đường của làng Đông Tác cũ. Xóm Trại tọa lạc ở cuối cánh đồng lúa phía tây con rạch tháo nước từ hồ Bảy Mẫu ra sông Lừ. Bên kia sông là các dãy nhà của khu tập thể Khương Thượng và trường ĐH Y Hà Nội.

Thời tôi còn là một chú bé tuổi chăn trâu câu cá, nơi đây vẫn gồm các ruộng lúa và ao rau muống trải dài dọc con rạch ở phía sau bệnh viện Bạch Mai. Mặt nước hiện lên rất rõ trên một tấm ảnh do thám được không quân Mỹ chụp trước đây hơn nửa thế kỷ (để chuẩn bị đưa chiến tranh ném bom ra Hà Nội và toàn bộ miền Bắc Việt Nam). Nay con rạch đang bị thu hẹp và đặt ống làm cống ngầm, dấu vết độc nhất còn sót lại của vùng trũng này là hồ Kim Liên.

Tham khảo các bản đồ vẽ Hà Nội dưới thời Pháp thuộc, ta có thể thấy khu tập thể Kim Liên nằm trong một vùng nhiều đầm lầy bên ngoài đê La Thành, chỉ thông với đường cái quan tại nơi gọi là Porte Mandarine (“ô Ông quan”). Chỗ đó ở gần đầu phố Phương Mai mà theo sách sử thì từ thời Lê chính là cửa ô Kim Hoa, sau đổi tên thành Kim Liên dưới triều Nguyễn. Nhưng dân ta vẫn quen gọi là "ô Đồng Lầm", nghe nói vì làng Kim Liên từng có nghề nhuộm vải và họ đã dùng bùn để nhuộm nâu.

Bản đồ trực tuyến

Các công trình lớn

Ngoài hai khối chung cư C và E thuộc khu tập thể Kim Liên đã khá cũ, dọc phố Phương Mai còn có các tòa nhà lớn của:

  • Bệnh viện Bạch Mai,
  • Bệnh viện Da liễu Trung ương,
  • Bệnh viện Lão khoa,
  • Bệnh viện Việt—Pháp.

Có một di tích lịch sử và kiến trúc đáng chú ý với cổng hậu mở ra phố Phương Mai. Đó là tổ hợp công trình dân sự phân tán trên diện tích rất rộng và được xây năm 1931 theo phong cách nghệ thuật Art Deco, do kiến trúc sư người Mỹ nổi tiếng Charles Christian Hook (1870-1938) thiết kế. Chính quyền thuộc địa thời ấy đặt tên tiếng Pháp là Hôpital René-Robin, sau này UBND TPHN đổi thành bệnh viện Bạch Mai. Nơi đây từng bị máy bay Mỹ ném bom dã man trong mùa Giáng Sinh năm 1972, làm nhiều bệnh nhân, nhân viên y tế và dân sở tại đã chết oan uổng.

Di tích lân cận

HN 27-3-2017


Bài và ảnh: Đông Tỉnh


[1Phường Phương Mai có diện tích 0,6 km², dân số năm 1999 là 18.154 người, mật độ dân số đạt 30.257 người/km².

[2HOPITAL VETERINAIRE DE L´INDOCHINE: dân ta thời ấy gọi là "nhà thương chó". Sau 1954 từng là trụ sở Tổng cục Lâm nghiệp, nay vẫn còn di tích ở ngã tư phố Lò Đúc—Nguyễn Công Trứ.