Tinsmith Street

Phố Hàng Thiếc Rue des Ferblantiers

, bởi Cong_Chi_Nguyen

Phố Hàng Thiếc dài 136m, phía bắc giáp ngã tư Hàng Bồ—Bát Đàn và nối tiếp phố Thuốc Bắc; phía nam giáp Hàng Nón. Nay thuộc: phường Hàng Gai, quận Hoàn Kiếm, TP Hà Nội. Cách Hồ Gươm: hơn 300m về phía tây-bắc. Điểm dừng bus lân cận: phố Đường Thành (xe 01), 56 Hàng Cân (31), Đd 65 Lý Nam Đế (18, 23), 115 Phùng Hưng (01, 18, 23, 36ct)

Phố Hàng Thiếc bên chẵn. Ảnh ©2013 NCCong

Lược sử

Phố Hàng Thiếc có từ đầu thời Nguyễn, nằm trên nền đất vốn thuộc thôn Yên Nội, tổng Tiền Túc (sau đổi thành tổng Thuận Mỹ), huyện Thọ Xương cũ. Di tích làng Yên Nội nay lại ở phố bên cạnh và cũng hầu như không còn gì ngoài vài đồ vật của đình Yên Nội để ở nhà số 42 phố Hàng Nón.

Hàng Thiếc—Hàng Nón. Ảnh ©2015 NCCong

Ông Đạt ở số nhà 69 cho biết: cụ tổ đời thứ 3 của họ Trần nhà ông quê ở thôn Đan Hội (phủ Thường Tín, tỉnh Hà Đông cũ) chính là người khai sinh ra nghề thiếc ở phố này. Dân đến đây lập nghiệp chủ yếu là từ các làng Đan Hội, Thường Tín, Phú Thứ, Khương Thượng, Canh, Diễn… Họ cùng làm các đồ gia dụng bằng thiếc như lư hương, khay đựng trà, ấm pha trà…

Phố Hàng Thiếc đầu thế kỷ 20

Vào những năm giữa thế kỷ 20, nghề làm hàng bằng thiếc đổi sang làm hàng bằng tôn kẽm tức tôn trắng (dân ta quen gọi là “sắt tây”), cho nên người Pháp đặt tên phố này là “Rue des Ferblantiers” (phố Thợ Tôn). Đây là một trong những phố phường hiếm hoi mà đến nay vẫn còn giữ được nghề cũ của mình.

Ngã tư Hàng Thiếc—Hàng Bồ. Panorama ©2015 NCCong

Nghề làm hàng sắt tây có từ trước chiến tranh thế giới thứ 2, khi dân ta bắt đầu quen với việc dùng đèn dầu hoả. Những thùng đựng dầu là nguyên liệu cho thợ thủ công phố này. Có những chiếc thùng cứ để nguyên, chỉ đốt ở trong cho hết mùi dầu hoả, rồi đóng đai bán cho người ta dùng để gánh nước.

Hàng Nón—Hàng Thiếc. Ảnh ©2014 NCCong

Sau khi vật liệu sắt tây đã được sử dụng phổ biến thì phố này chuyên sản xuất đủ loại mặt hàng gia dụng từ tôn, nhôm, inox như khuôn làm kem, bánh, bình tưới, hòm xiểng, tủ nhỏ… đến đồ chơi cho trẻ em rồi cả các con thuyền nhỏ cho dân vùng đất bãi sông Hồng.

Ngã ba Hàng Thiếc—Hàng Nón. Panorama ©2014 NCCong

Nghề làm gương kính cũng chiếm vị trí quan trọng ở đây. Khi nhu cầu về cửa kính và tủ bày hàng dùng vật liệu nhẹ làm khung tăng lên thì phố này bận rộn suốt ngày đêm bởi các công trình lớn nhỏ. Ở số nhà 2 phố Hàng Bông vẫn còn đền thờ ông tổ nghề tráng gương, mặt hàng quen thuộc của phố Hàng Thiếc trước đây.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

Phố Hàng Thiếc bên lẻ. Ảnh ©2013 NCCong

Tái bút.

Bài và ảnh: Đông Tỉnh NCCong