Trang nhà > Đền miếu > Đền Hoành Sơn

Hoanh Son Temple

Đền Hoành Sơn

Temple Hoanh Son

Đền Hoành Sơn có từ thời Lê trung hưng. Thờ: Mẫu Liễu Hạnh. Xếp hạng: Di tích quốc gia (1991). Địa chỉ: thôn Vĩnh Thịnh, WRCJ+7X Đại Áng, Thanh Trì, Hanoi, Vietnam. Tọa độ: 20°58’13"N 105°50’34"E. Cách Hồ Gươm: 14km về hướng nam. Điểm dừng bus lân cận: thôn Vĩnh Thịnh (xe 12)

Cổng đền Hoành Sơn. Photo by NCCong ©2015

Lược sử

Cho đến đầu đời vua Thành Thái (1889-1907) làng Vĩnh Thịnh vốn mang tên là Vĩnh Bảo, thuộc tổng Vĩnh Ninh, huyện Thanh Trì, phủ Thường Tín, tỉnh Hà Đông. Thời đó trong làng có 5 xóm: Nghè, Viềng, Giữa, Chùa, Sau và 5 giáp: Đông Nhất, Đông Nhì, Bắc, Nam, Đoài.

Ngày nay, làng Vĩnh Thịnh thuộc về xã Đại Áng, huyện Thanh Trì, TP Hà Nội. Do đô thị hóa mạnh, một phần đồng ruộng đã trở thành thôn Vĩnh Thịnh 2. Dân từ trước đến nay chủ yếu làm ruộng, đi buôn, ngoài ra còn có nghề đan nón. Theo lưu truyền dân gian, cụ Phạm Quảng quê ở xã Minh Linh, huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương, đã đến đây truyền nghề cho làng. Lá cọ mua từ Quảng Bình chở ra đây phơi nắng và được người dân sử dụng như nguyên liệu chính để làm nón.

Làng Vĩnh Thịnh hiện còn ngôi đình cổ được dựng vào năm Bảo Thái thứ 6 (1725) thời Lê trung hưng và từng được tu sửa vào năm Nhâm Thân đời Bảo Đại (1932) [1]. Giáp liền đình là chùa Thanh Dương và cách đó chỉ khoảng hơn trăm bước còn có ngôi đền Hoành Sơn, một trong những nơi thờ Mẫu Liễu Hạnh rất linh thiêng. Tương truyền kiếp trước Ngài đã âm phù cho tướng Phạm Xạ ém quân mai phục ở ải Chi Lăng và chém chết Liễu Thăng là chỉ huy đoàn viện binh của nhà Minh sang cứu Vương Thông đang bị vua Lê Lợi vây trong thành Đông Đô.

Sân đền Hoành Sơn. Photo by NCCong ©2015

Kiến trúc

Tam quan đền Hoành Sơn mới được xây trên mảnh đất trước ngôi đền cũ, mặt nhìn về hướng nam, cổng mở ra con đường làng nhỏ hẹp. Sau cửa giữa là một cây cầu ngắn, hai bên đắp hình rồng. Bên kia cầu có lầu Cô, lầu Cậu và một sân gạch dài, hai bên là dãy tả hữu mạc dùng làm nhà khách và nơi ở của vợ chồng người thủ từ.

Cuối sân là tòa tiền tế gồm 5 gian cửa bức bàn, bộ mái dựa trên 6 hàng chân cột. Chính điện thờ Mẫu Liễu. Hai bên tả hữu của chính điện là động Sơn trang và ban thờ Đức Thánh Trần. Hậu cung kín đáo, kết cấu đơn giản, bên trong có ba khám thờ và tượng công chúa Liễu Hạnh sơn son thếp vàng. Các câu đối, hoành phi, mảng chạm và đồ thờ tự mang phong cách nghệ thuật cuối thời Lê - đầu thời Nguyễn.

Nhà cầu (ống muống) gồm 3 gian, kết cấu đơn giản. Tại gian giữa đặt một bộ hương án sơn son thếp vàng, được chạm lộng và chạm thủng với các đề tài hoa lá cây cỏ mây lửa, trang trí đắp nổi với các cảnh mây núi cân đối. Hai bên ống muống là hai căn phòng hẹp, cuối mỗi phòng cũng có một ban thờ nhỏ.

Trong đền Hoành Sơn. Photo by NCCong ©2015

Di vật

Các bức cốn trong đền có những mảng chạm với các đề tài tứ linh, thần tiên đạo Lão và lịch sử, mang nhiều màu sắc khác nhau và đậm dấu ấn nghệ thuật cuối thế kỷ XVIII, đầu TK XIX. Đặc biệt có một bức cốn gợi nhớ đến sự kiện vua Trần Nhân Tông sau khi thắng quân Nguyên đã rời bỏ ngôi báu để lên núi Yên Tử tu đạo Phật.

Ngày 2-1-1991, đền Hoành Sơn đã được Bộ Văn hóa và Thông tin xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia.

Di tích lân cận

Bản đồ trực tuyến


Bài và ảnh: Đông Tỉnh NCCong


[1Đình vốn là ngôi đền Vĩnh Bảo thờ Phạm Xạ - là một người làng từng làm tướng của vua Lê Thái Tổ và có công chém chết Liễu Thăng, viên chỉ huy đoàn viện binh của nhà Minh bị mai phục ở ải Chi Lăng năm 1427. Theo truyền thuyết và thần phả, khi dẫn quân ra Bắc diệt giặc Minh, vua Lê Lợi đã đóng tại làng Vĩnh Thịnh. Thấy Phạm Xạ là một thanh niên giỏi võ, tinh thông binh pháp, vua bèn giao cho việc tuyển mộ binh sĩ. Rồi 243 thanh niên làng Vĩnh Bảo đã theo Phạm Xạ tham gia chiến đấu gần 30 trận. Ngài được vua phong làm "Thống chế Tả quân" vì có công mai phục ở ải Chi Lăng và tự tay chém chết Liễu Thăng. Sau được cử giữ chức Đô đốc bộ đạo Tuyên Quang rồi Hoan Châu. Ngài lại có công chống giặc Chiêm Thành, được phong “Nguyên soái thần xạ đại vương”.