Menu
Xem lẹ

Trang nhà > Đền > Đền và bến Chương Dương

Chuong Duong temple and wharf

Đền và bến Chương Dương

Thứ Tư 21, Tháng Mười Một 2018

Đền Chương Dương thờ Ngài Dương Tam Kha, cách đó gần 1km có bến đò Chương Dương, một địa danh ghi chiến tích của nhà Trần. Xếp hạng: Di tích lịch sử quốc gia (năm 2013). Địa chỉ: Đê sông Hồng, xóm 1, xã Chương Dương, huyện Thường Tín, TP Hà Nội. Tọa độ: 20°51’06"N 105°54’53"E; cách Hồ Gươm hơn 25km về hướng nam. Điểm dừng bus lân cận: bến cuối Hồng Vân trên tỉnh lộ ĐT427 (xe 06b).

Bản đồ trực tuyến

̣Giới thiệu chung

Bến đò Chương Dương nằm bên bờ phải của sông Hồng, ngay phía nam một doi đất cổ có cái tên rất nên thơ là bãi Tự Nhiên. Theo truyền thuyết, bãi này dưới thời vua Hùng vốn um tùm lau lách, hoang vu không có dân cư. Công chúa Tiên Dung nhân khi rong chơi non nước đã từng xuống thuyền tắm ở đây và nên duyên lành với chàng đánh dậm Chử Đồng Tử nghèo khổ phải giấu mình trần dưới cát sau khi đã dùng chiếc khố duy nhất để mai táng cha già.

Ngày nay đó là bến phà thuộc xã Chương Dương, huyện Thường Tín, Tp. Hà Nội. Năm 950 Dương Tam Kha bị Ngô Xương Văn hạ bệ rồi đày ra đất Chân Giang. Theo truyền thuyết, Ngài đã lấy tên quê hương Chương Xá (Thanh Hóa) và họ Dương của mình để đổi thành ấp Chương Dương. Nhớ công đức của Dương Tam Kha, dân ấp đã lập đền thờ Ngài bằng tre, gỗ trên nền ngôi đình cũ.

Năm 1947 đền bị phá trong kháng chiến chống Pháp, sau xây lại bằng gạch theo hình chuôi vồ. Tiền đường gồm 3 gian bít đốc quay về hướng đông. Đối diện nhà tả vu là "cây đa hoa gạo" cổ thụ chỉ còn lại một nhánh. Trong hậu cung hiện lưu giữ được bản thần tích và 28 đạo sắc phong. Cứ 5 năm một lần, dân làng tổ chức lễ hội vào ngày 10 tháng 8 âm lịch, có đua thuyền rồng và các trò chơi khác. Ngày 14-4-2013, đền và bến Chương Dương đã được xếp hạng di tích lịch sử quốc gia.

Dương Tam Kha

Ngài là con của Tiết độ sứ Dương Đình Nghệ, và em của Dương hậu, vợ Ngô Quyền. Sau khi cha bị Kiều Công Tiễn giết, Dương Tam Kha trở thành danh tướng hàng đầu của Ngô Quyền và một trong những người góp phần to lớn cho chiến thắng lần thứ nhất trên sông Bạch Đằng năm 938, diệt được Hoằng Tháo chỉ huy quân Nam Hán.

Ngô Quyền khi sắp mất có giao cho Tam Kha giúp đỡ Ngô Xương Ngập. Vua trẻ thích rượu chè, bỏ bê việc nước, Tam Kha bèn cướp ngôi, xưng là Bình Vương. Xương Ngập chạy về Nam Sách Giang (Hải Dương), trú ngụ tại nhà Phạm Lệnh Công ở Trà Hương. Tam Kha nhận con thứ hai của Ngô Quyền là Xương Văn làm con nuôi. Các em là Nam Hưng, Càn Hưng còn bé, đều theo Dương hậu.

Được ít lâu, Tam Kha sai chỉ huy sứ là Dương Cát Lợi, Đỗ Cảnh Thạc đem quân đến nhà Lệnh Công đòi bắt Xương Ngập, tất cả ba lần đều không được. Lệnh Công giấu Xương Ngập trong động núi. Tam Kha biết, lại đòi bắt như trước, rút cuộc vẫn không được. Năm 950, Tam Kha sai Ngô Xương Văn cùng Dương Cát Lợi và Đỗ Cảnh Thạc đi đánh hai thôn Đường, Nguyễn ở Thái Bình. Xương Văn rủ hai tướng làm binh biến, quay về đánh úp, bắt được Tam Kha.

Xương Văn lên ngôi giáng Tam Kha làm Chương Dương Công, nhân đó ban cho đất để lập ấp. Tam Kha có công giúp dân biến vùng hoang vu này thành trù phú và đông đúc, cho nên sau khi mất đã được lập đền thờ. Theo số liệu năm 1999, xã Chương Dương có diện tích 4,16 km², dân số 4.214 người, mật độ dân số đạt 1013 người/km².

Phà Chương Dương. Photo (c) NCCong 2014 Jan.

Bến Chương Dương

Nơi đây từng ghi nhiều chiến công chống ngoại xâm ngày trước của cha ông ta. Đặc biệt vào đầu tháng 5 âm lịch tức tháng 6 năm 1285 tại khúc sông Hồng từ bến Chương Dương đến Hàm Tử Quan, vua tôi nhà Trần đã đánh một đòn quyết định thắng quân Nguyên Mông do danh tướng Toa Đô chỉ huy. Tiếp theo trận thủy chiến này là cuộc phản công chiến lược truy đuổi khiến chủ tướng giặc Thoát Hoan phải chui vào ống đồng cho lính khiêng chạy về nước.

Thái sư Trần Quang Khải đã đích thân cùng các tuỳ tướng Trần Quốc Toản, Trần Thông, Nguyễn Khả Lạp, Nguyễn Truyền tham gia chiến dịch "Chương Dương độ - Hàm Tử Quan". Sau đó trên đường khải hoàn đưa đức vua trở lại kinh đô Thăng Long vừa được giải phóng, Thái sư đã viết nên một bài thơ đầy khí thế hào hùng và ý thức cảnh giác còn lưu truyền đến hôm nay:

Tòng Giá Hoàn Kinh

Đoạt sáo Chương Dương độ
Cầm Hồ Hàm Tử quan
Thái bình nghi nỗ lực
Vạn cổ thử giang san

Nguyên văn chữ Hán:
從 駕 還 京
奪 槊 章 陽 渡
擒 胡 鹹 子 關
太 平 宜 努 力
萬 古 此 江 山
(Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, Bản kỷ, quyển V)

Dịch thơ:
Theo vua khải hoàn về kinh
Chương Dương cướp giáo giặc,
Hàm Tử bắt quân thù.
Thái bình nên gắng sức,
Non nước ấy ngàn thu.
(bàn dịch của Trần Trọng Kim)

Di tích lân cận


Bài và ảnh: Đông Tỉnh NCCong

Có nhắn tin hay bình luận gì không?

Diễn đàn ghi danh mới được đăng

Trước khi tham gia vào diễn đàn này, bạn phải ghi danh. Nếu chưa ghi danh, bạn phải ghi danh.

Đường nốighi danhquên mật mã?