Phu Ung temple

Đền Phù Ủng Temple de Phu Ung

, bởi Cong_Chi_Nguyen

Đền Phù Ủng muộn nhất có từ thế kỷ XVIII. Thờ vọng: Phạm Ngũ Lão, cùng Trần Hưng Đạo, hai công nương nhà Trần và Yết Kiêu, Dã Tượng. Xếp hạng: Di tích quốc gia (1988). Địa chỉ: 25 Lý Quốc Sư, 2RJX+4H Hàng Trống, Hoàn Kiếm, Hà Nội, Vietnam. Toạ độ: 21°01’49"N 105°50’56"E. Cách Hồ Gươm: 400m về phía tây. Điểm dừng bus lân cận: Ngã 3 Lê Thái Tổ - Hàng Trống (xe 09, 31), Bệnh viện Việt Đức (Quán Sứ) và 30 Đường Thành (01)

Cổng đền Phù Ủng. Photo NCCong ©2019

Lược sử

Đền Phù Ủng toạ lạc ở số nhà 25 phố Lý Quốc Sư, phường Hàng Trống, quận Hoàn Kiếm, TP Hà Nội. Đền do những dân gốc làng Phù Ủng, huyện Ân Thi, từ Hưng Yên ra làm ăn tại Hà Nội lập nên để thờ vọng thành hoàng làng này là Phạm Ngũ Lão. Tương truyền đền được xây ngay trên mảnh đất đóng quân xưa của ngài ở kinh thành Thăng Long.

Phạm Ngũ Lão là một trong những người lập nhiều công lớn trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên lần thứ hai và thứ ba; là vị tướng thân cận và con rể nuôi của nguyên soái Trần Hưng Đạo. Khi ngài mất, vua Trần Minh Tông đã nghỉ chầu 5 ngày và sau đó cho xây đền thờ ngay tại làng Phù Ủng. Ngôi đền chính này nằm trong một quần thể di tích khá lớn ở quê hương.

Sân đền Phù Ủng. Photo NCCong ©2019

Tên của ngôi đền nhỏ ở Hà Nội là Phù Ủng Vọng Từ. Tại đây ngoài Phạm Ngũ Lão, bên trong hậu cung còn thờ Trần Hưng Đạo và hai công nương nhà Trần cùng các thuộc tướng của nguyên soái là Yết Kiêu, Dã Tượng. Theo những sắc phong và thần phả còn lại ở đền, nhất là bản sắc phong thời Lê Cảnh Hưng, đền được xây dựng muộn nhất vào thế kỷ XVIII.

Cuối năm 1946 đầu 1947 khi cuộc kháng chiến chống Pháp nổ ra tại thủ đô Hà Nội, toà bái đường đền Phù Ủng đã bị pháo đạn làm sập. Về sau, nhân dân khu phố đã quyên góp và bỏ công tu bổ tôn tạo lại. Ngày 16.11.1988 ngôi đền đã được Bộ Văn hoá - Thông tin xếp hạng là Di tích lịch sử - văn hoá quốc gia.

Tiền tế đền Phù Ủng. Photo NCCong ©2019

Kiến trúc

Năm 2013 UBND thành phố Hà Nội đã đồng ý với đề xuất của quận Hoàn Kiếm cho trùng tu, tôn tạo đền Phù Ủng cùng với đền Hỏa Thần và đình Trung Yên trước tình trạng xuống cấp nghiêm trọng của những di tích này. Ngôi đền sau khi trùng tu vẫn giữ nguyên dáng vẻ của di tích cũ với những nét nghệ thuật kiến trúc thời Nguyễn.

Bốn chữ Hán lớn “Phù Ủng Vọng Từ” được đắp nổi trên cổng đền. Tam quan nằm ở ngay sát vỉa hè, được xây theo kiểu chồng diêm 2 tầng 8 mái. Sau cổng là một sân nhỏ, hai dãy nhà giải vũ ở hai bên. Ngôi đền chính có hình chuôi vồ. Toà bái đường ba gian, xây theo kiểu “vọng lâu”, ở chính giữa đắp hổ phù có rồng chầu. Hậu cung sâu hai gian, gian ngoài là “công đồng”, gian trong là “Cung cấm”, trang trí các đề tài truyền thống như rồng mây.

Công đồng đền Phù Ủng

Di vật

Đền Phù Ủng còn lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị thuộc thế kỉ XVIII, XIX và một số ít thuộc đầu thế kỉ XX. Phía trước hậu cung là một hương án, hai bên có hai bệ thờ đặt tượng Trần Hưng Đạo, Phạm Ngũ Lão, v.v. Có các long ngai, long án, 7 sắc phong và nhiều hoành phi, câu đối.

Đáng chú ý là bốn chữ "Hoành sóc giang san" được khắc chạm trên một bức hoành phi. Bốn chữ đó được trích từ bài thơ chữ Hán “Thuật hoài” (Tỏ lòng) của Phạm Ngũ Lão:
Hoành sóc giang san cáp kỷ thu
Tam quân tỳ hổ khí thôn Ngưu.
Nam nhi vị liễu công danh trái,
Tu thính nhân gian thuyết Võ hầu.
[1]

Ở cổng đền còn đắp đôi câu đối:
Đông A hiển thánh trung lương tướng,
Nam quốc anh linh thượng đẳng thần.

Di tích lân cận

Bản đồ trực tuyến

Chú thích

[1] Nguyên văn
述懷
橫槊江山恰幾秋
三軍貔虎氣吞牛
男兒未了功名債
羞聽人間說武侯

Dịch nghĩa
Cắp ngang ngọn giáo gìn giữ non sông đã mấy thu,
Ba quân như gấu hổ, át cả sao Ngưu Đẩu.
Thân nam nhi nếu chưa trả xong nợ công danh,
Ắt thẹn thùng khi nghe người đời kể chuyện Võ hầu (Gia Cát Lượng).

Tái bút.

Bài và ảnh: Đông Tỉnh NCCong