Trang nhà > Đình làng > Đình Giáp Tứ

Giap Tu village hall

Đình Giáp Tứ

Maison communale de Giap Tu

Đình làng Giáp Tứ có từ thế kỷ XVIII. Thờ 5 vị thành hoàng. Xếp hạng: Di tích thành phố (2006). Địa chỉ: Ngách 34, ngõ 143 Nguyễn Chính, XVG2+G9 Thịnh Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội, Việt Nam. Tọa độ: 20°58’35"N 105°51’03"E. Cách Hồ Gươm: 8km về phía nam. Điểm dừng bus lân cận: 658 Trương Định (xe 29, 36, 37, 94, 101), Đd THCS Tân Mai (99, 106)

Tiền tế đình Giáp Tứ. Photo NCCong ©2019

Lược sử

Tên cổ của vùng quanh Cầu Sét ở thế kỷ XV là Cổ Liệt, gồm có 9 giáp, từ giáp Nhất đến giáp Cửu. Đầu thế kỷ XX chỉ còn Giáp Nhất, Giáp Nhị, Giáp Tứ, Giáp Lục, Giáp Bát, hợp cùng với xã Tương Mai thành tổng Thịnh Liệt, tức tổng Sét, thuộc huyện Thanh Trì. Giáp Tứ ở phía Đông con sông, phía Bắc giáp với Giáp Lục và làng Tương Mai, phía Nam giáp đồng làng Pháp Vân, phía Đông là làng Yên Duyên - Sở Thượng. Giáp Tứ có một phần đất và dân của Giáp Tam, Giáp Ngũ sáp nhập vào, di tích là chiếc cổng làng xây gạch khá lớn của Giáp Ngũ.

Giáp Tứ ban đầu có nhiều họ Đỗ nhất nên còn gọi là làng Đỗ Nội, ngoài ra lại có 3 họ Nguyễn (Nguyễn Tôn, Nguyễn Đình, Nguyễn Trọng). Họ Nguyễn Trọng khá hơn về kinh tế và coi trọng truyền thống học hành. Giáp Tứ cũng có văn chỉ. Một số gia đình ở đây xây từ đường và cổng theo lối cổ, có đề chữ Nho. Nguồn sống chính xưa kia là nông nghiệp, song vì 2000 dân mà chỉ có 75 mẫu đất nên phải đi làm thuê, cấy rẽ bên cạnh nghề vàng mã.[1]

Đình làng Giáp Tứ năm 1991 trước khi xây lại

Đình Giáp Tứ xây từ khoảng thế kỷ XVIII, thờ Ngũ vị thần làm thành hoàng cùng với những giáp khác. Đình trông sang hướng đền Lừ, các bô lão cho là “đất nghịch” nên đã đổi chỗ xây đình khác. Đình cũ được xây làm trường làng vào năm 1943. Trong cải cách ruộng đất, đình (mới) bị phá, sau đó hợp tác xã dùng làm sân phơi. Năm 1980 có đứa trẻ đái bậy lên nóc đình, bị tắc đường tiểu gần chết; dân làng vội xây lại đình, khi đó chưa có tam quan.

Kiến trúc

Đình Giáp Tứ (mới) nhìn qua cổng ra hồ Yên Sở ở phía đông-nam. Sân trước có hai cây đa toả bóng, hơi chếch sang trái là một giếng tròn khá to nằm ven đường làng. Tam quan xây kiểu nghi môn với bốn trụ biểu đắp các câu đối chữ Hán, hai bên cổng giữa là hai cổng phụ xây kiểu hai tầng tám mái giả, phía trên có đề chữ Hán.

Đình làng Giáp Tứ. Panorama NCCong ©2019

Sân trong nhỏ hơn, hai bên là dãy tả, hữu vu 3 gian nhà cấp 4. Du khách bước lên thềm cao ba bậc, hàng hiên đỡ bằng 4 cột vuông đơn giản, hai đầu đắp tượng Hộ pháp. Đại đình rộng 3 gian 2 dĩ, trên bờ nóc có đắp lưỡng long chầu nguyệt. Hậu cung kết nối với đại đình theo hình chữ "Nhị". Sân sau và vườn khá nhỏ, ít cây cối.

Di sản

Sông Sét thời xưa thông với sông Tô Lịch và sông Kim Ngưu ra sông Hồng. Thuyền của vua Lê, chúa Trịnh vẫn thường du ngoạn từ Hồ Tây về đầm Sét ở Thịnh Liệt. Đại Việt sử ký toàn thưViệt sử thông giám cương mục còn gọi đầm Sét là đầm Đại, coi đó là một vùng kinh tế quan trọng và có ảnh hưởng về tâm linh của địa phương lẫn triều đình.

Cổng đình Giáp Tứ. Photo NCCong ©2019

Làng Giáp Tứ có một ngôi nghè cổ, là nơi làm đám “chạ” và rước thần Tam Lang đến từ ngôi đình chung của 9 làng Sét. Khi ngôi đình chung không còn thì nơi đây vẫn thờ thần Tam Lang; về sau đổi sang thờ thần Bạch Xà. Lại có ngôi đền thờ một hoàng tử chết bệnh từ nhỏ. Bà nhũ mẫu là người làng đã mang hoàng tử về nuôi.

Từ 1990 Giáp Tứ trở lại tổ chức lễ hội hàng năm như trước 1945. Theo truyền thống, hội làng Giáp Tứ mở cùng ngày vớỉ các làng Sét khác từ 13 đến 16 tháng Hai âm lịch nhưng chỉ rước sắc đi quanh làng, tế lễ một ngày, nhân dân vui chơi các trò chèo hát, đánh vật v.v., sau 3 ngày thì rã đám.

Ngày 13-11-2006 ngôi đình đã được UBND TP Hà Nội xếp hạng Di tích lịch sử—văn hoá thành phố.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

Chú thích

[1] Năm 1955, Giáp Tứ được nhận thêm 24 mẫu là đất của trường bắn cũ Tương Mai. Đất trường bắn bị người Pháp sung công, trước đó là của Tương Mai, Giáp Lục và Giáp Tứ.


Text & Photo by Đông Tỉnh NCCong