Khoan Te village hall

Đình Khoan Tế

Maison communale de Khoan Te

village hallGia Lâm districtHồng (Red) riverLê dynasty

Đình Khoan Tế có từ thế kỷ XVII. Thờ: thần Bạch Mã và Phùng Kha đại vương - một vị thủy thần. Xếp hạng: Di tích quốc gia (1996). Vị trí: XWMJ+54 Gia Lâm, Hà Nội. Cách BĐX Bờ Hồ: 15km (hướng 4h). Trạm bus lân cận: Đd CS Đa Tốn trên DT378 (xe 47a, 47b)

Hồ đình Khoan Tế. Photo ©2020 NCCong

Lược sử

Làng Khoan Tế có tên gốc là Quán Hồng, rồi đổi thành thôn Khoan Hồng, năm Mậu Thân (1848), vì kiêng tên húy vua Tự Đức là Hồng Nhậm mà phải đổi tiếp thành Khoan Tế. Làng hiện nay thuộc xã Đa Tốn, huyện Gia Lâm, TP. Hà Nội. Đa Tốn là vùng đất cổ còn lưu lại nhiều dấu tích của văn hóa thời đầu Công nguyên như thạp đồng, vũ khí, tiền cổ và các dụng cụ khác bằng đồng. Xã Đa Tốn ngày nay có 5 thôn, bao gồm: Khoan Tế, Thuận Tốn, Đào Xuyên, Lê Xá và Ngọc Động. Xã có tổng diện tích tự nhiên 716ha, trong đó có 443ha đất canh tác với trên 12 nghìn nhân khẩu và hơn 3000 hộ dân.

Xã nằm gần sông Hồng, vết tích của những lần thay đổi dòng chảy sông Hồng là con Đầm Dài - một cái đầm về sau bị chia thành các hồ nhỏ ở trước mặt các đình, chùa của hai làng Thuận Tốn và Khoan Tế. Theo truyền thuyết Kim Ngưu, chú trâu vàng nghe tiếng mẹ gọi liền chạy từ huyện Văn Giang (tỉnh Hưng Yên) về phía Hồ Tây; dọc đường đi đã dẫm lún một phần cánh đồng Đa Tốn thành con Đầm Dài. Lại có thuyết nói đầm này là khúc cạn của con sông Đài Bi thời cổ, vốn là một nhánh lượn vòng của sông Nghĩa Trụ trước khi đổ vào sông Hồng. Đài Bi từ năm 1961 đã được cải tạo mở rộng thành một nhánh kênh của công trình thủy nông Bắc Hưng Hải.

Đại đình Khoan Tế. Ảnh: NCCong ©2020

Tương truyền vào một ngày năm xưa có cây gỗ thiêng nổi trôi trên khúc sông Đài Bi chảy qua đây, nay là hồ nước trước cổng chùa và cổng đình Khoan Tế. Dân làng vớt lên được một đoạn đem về làm bài vị thờ thành hoàng trong đình, đoạn còn lại trôi xuống địa phận làng Giang Cao (sau thuộc xã Bát Tràng) cũng được dân làng này lấy về làm bài vị. Hai làng kết chạ với nhau, theo tục lệ cũ cứ ba năm một lần dân làng Khoan Tế lại rước kiệu vượt qua đường Con Voi sang Giang Cao để dự hội thi luộc gà, đóng oản, thổi cơm thi.

Kiến trúc

Đình Khoan Tế được trùng tu vào đầu thế kỷ XXI. Mặt đình quay về phía tây nhìn ra hồ nước qua sân gạch, con đường làng và bức bình phong với 4 trụ biểu mới xây có đắp cuốn thư ở giữa và 2 hình rồng ở hai bên. Mái đình đều lợp ngói ri, bờ nóc đắp hình con kìm chầu mặt nguyệt ở giữa, các đầu đao hình rồng uốn cong bốn góc. Đại đình gồm 3 gian 2 chái rộng, được kết nối với toà thượng điện theo hình “chữ Đinh”. Cổng ngách dẫn du khách vào sân hậu, nơi có 2 nhà giải vũ 3 gian ở sát hai bên thượng điện.

Bên hông đình Khoan Tế. Ảnh: NCCong ©2020

Di sản

Khoan Tế vốn là một ngôi làng nhỏ, năm 1928 mới có 794 nhân khẩu. Tuy nhiên số lượng di tích văn hoá ở đây rất phong phú. Cách đình Khoan Tế chỉ một con ngõ là ngôi chùa làng có tên chữ Cự Đà Tự, được xây dựng từ đầu thế kỷ XVII và hiện nay đang trùng tu sau vụ hoả hoạn lớn ngày 10-1-2020 thiêu rụi cả toà Tam bảo. Trong chùa có nhiều tượng Phật giáo bằng gỗ, nổi tiếng nhất là pho Quan Âm với 24 cánh tay, ngoài ra còn giữ được một số bia và chuông, khánh cổ. Năm 1996 Bộ Văn hoá - Thông tin đã xếp hạng chùa Cự Đà là Di tích kiến trúc - nghệ thuật quốc gia.

Làng còn thờ Phùng Kha đại vương còn gọi là Thánh Em - một vị thủy thần đóng vai trò tâm linh quan trọng với cư dân trồng lúa nước. Tại đầu làng Khoan Tế, ngay trên con đường Đa Tốn đi qua chợ Bún có ngôi đền Ngoài hay đền Thượng, nơi thờ thần Bạch Mã, được xem như vị thần trấn giữ phía đông của kinh thành Thăng Long, dân làng quen gọi là Thánh Anh. Không ai biết đích xác ngôi đền khởi dựng từ bao giờ nhưng tấm bia đá ở đây có ghi rõ việc trùng tu vào năm Đức Long thứ tư (1632).

Chùa Cự Đà. Photo NCCong ©2020

Di tích lân cận

Bản đồ trực tuyến

Bài và ảnh: Đông Tỉnh NCCong

Có nhắn tin hay bình luận gì không?

Diễn đàn ghi danh mới được đăng

Trước khi tham gia vào diễn đàn này, bạn phải ghi danh. Nếu chưa ghi danh, bạn phải ghi danh.

Đường nốighi danhquên mật mã?