Chùa Hoa Lăng

pagodaCầu Giấy districtLý dynastyTô Lịch river

Chùa Hoa Lăng có từ thời Lý. Thờ hậu: mẫu thân của Từ Đạo Hạnh. Lễ hội: 7 tháng 3 âl. Xếp hạng: Di tích thành phố (2007). Vị trí: 2RQ4+94, ngõ 277 Quan Hoa, P. Quan Hoa, Q. Cầu Giấy, TP Hà Nội. Cách BĐX Bờ Hồ: 7km (hướng 9h). Trạm bus lân cận: 6 Nguyễn Khánh Toàn (xe 12, 38), 290 Đường Bưởi ̣(09A, 09ACT, 25, 55A, 55B, 68, 90, CNG03)

Cổng chùa Hoa Lăng. Photo NCCong ©2020

Lược sử

Chùa Hoa Lăng vốn tên Ba Lăng Tự, thuộc xã Thượng An Quyết, sau đổi là Yên Hoà, nay thuộc phường Quan Hoa, quận Cầu Giấy, TP Hà Nội. Chùa được xây từ đời vua Lý Nhân Tông (1072-1128), có thờ hậu bà Tăng Thị Loan, vợ Tăng quan đô sát Từ Vinh và mẹ của thiền sư Từ Đạo Hạnh 徐 道 行 (1072—1116). Gia đình bà sống tại làng Láng cũng ở ven sông Tô Lịch và nền nhà cũ về sau trở thành nơi xây ngôi chùa Nền.

Tiền đường chùa Hoa Lăng. Photo NCCong ©2020

Tương truyền Từ Vinh bị sư Đại Điên sát hại, vợ phải bỏ nhà vào chùa Ba Lăng ẩn tu. Bà có công tôn tạo chùa nên sau khi chết được thờ ở đây. Còn Từ Đạo Hạnh tu ở Sài Sơn rồi sang Tây Trúc học được phép lạ trở về giết chết Đại Điên để trả thù cho cha, xong lại tu tiếp ở chùa Thầy. Sau ngài đắc đạo, hoá thân thành cháu gọi vua bằng bác, lên ngôi xưng là Lý Thần Tông (1128-1138), người đã cho xây ngôi chùa Láng và mở rộng chùa Hoa Lăng, lại cấp 5 mẫu ruộng để sư sãi có tiền dầu đèn.

Kiến trúc

Chùa Hoa Lăng ban đầu chỉ là nếp nhà tranh tre sơ sài, sau khi Thánh Mẫu đi tu ở đây mới được xây bằng gạch. Cuối đời Lý chùa được mở rộng nhưng dần dần trải qua nhiều thế kỷ, chùa đã bị mất kiến trúc ban đầu và phần lớn đất vườn. Chỉ biết rằng chùa xưa xây theo kiểu “chữ Công”, năm 1952 có tu sửa lại hậu cung theo kiểu “chữ Đinh”. Năm 1964 Viện chống Lao trung ương đã lấy chùa làm nơi sơ tán; năm 1984 một đơn vị bộ đội thông tin đến đóng quân, năm 1994 trả lại và mãi thập niên 2010 chùa mới được trùng tu.

Sau chùa Hoa Lăng. Photo NCCong ©2020

Từ ngõ 277 Quan Hoa đi vào hơn trăm bước sẽ thấy ngay tam quan chùa xây kiểu phương đình 2 tầng 8 mái nhìn về phía đông ra sông Tô Lịch. Sau tam quan là sân trước, bên trái có nhà hữu vu 3 gian nhưng không có tả vu và cổng phụ bên phải. Tiền đường 3 gian 2 dĩ, có hàng hiên nhỏ với 2 cột, tường hồi bít đốc tay ngai. Hậu cung thờ Thánh Mẫu ở sau Phật điện, kết nối với tiền đường theo hình “chữ Đinh”. Sân sau có hai nếp nhà nhỏ là nơi tăng ni tiếp khách và sinh hoạt.

Di sản

Hội chùa Hoa Lăng gắn liền với hội chùa Láng, hàng năm diễn ra vào ngày 7 tháng Ba. Đoàn rước đến Cống Cót, tất cả đi qua cầu chỉ riêng kiệu Từ Đạo Hạnh phải lội vì đây là chỗ Đại Điên ném xác Từ Vinh xuống sông Tô Lịch. Dân Dịch Vọng Tiền hôm trước đã rước kiệu sư Đại Điên sang chùa Thánh Chúa ở Dịch Vọng Hậu để cạnh tượng Nguyễn Bông [1] cho “chơi với nhau”, hôm sau lại rước về chùa Duệ và giấu tượng xuống hầm.

Trong chùa Hoa Lăng. Photo NCCong ©2020

Kiệu Từ Đạo Hạnh đến chùa Duệ là nơi thờ Đại Điên thì cuộc “đấu” giữa pháo làng Láng và làng Tiền nổ ra rồi kéo dài khoảng nửa tiếng. Sau đó đám rước đi về chùa Hoa Lăng, nơi chỉ có long đình và kiệu được vào sân rồi hạ xuống trước bái đường, tất cả đứng sau làm lễ. Tiếp theo, ông lệnh đem chuỗi tràng hạt từ kiệu đình vào hậu cung cáo Phật rồi quàng vào tượng Thánh, với ý nghĩa là Đạo Hạnh đã tu đắc đạo.

Qua những năm loạn lạc đã nhiều lần đúc chuông nhưng đều bị mất, nay còn lại quả chuông “Hoa Lăng tự chung” cao 80cm, đường kính 50cm đúc ngày 13 tháng 3 năm Thành Thái thứ hai (1890). Nội dung bài văn chuông ca ngợi ngôi chùa “Nam thiên cựu tích tự hiệu Ba Lăng, nhất phương thắng cảnh thiên cổ danh lam” và cũng ghi lại mối quan hệ giao hảo giữa nhân dân hai xã Yên Hoà và Yên Lãng: mỗi nơi đã góp 56 quan tiền đúc chuông.

Sân chùa Hoa Lăng. Photo NCCong ©2020

Di tích lân cận

Bản đồ trực tuyến

Bài và ảnh: Đông Tỉnh NCCong

[1Nguyễn Bông vốn là thái giám của Nguyên phi Ỷ Lan, y định đầu thai vào hoàng gia theo mưu của sư Đại Điên nhưng do bại lộ nên bị chém với tội danh "nhìn trộm Nguyên phi tắm". Về sau Ỷ Lan lên nhiếp chính đã cho người về quê xoá lỗi Nguyễn Bông.

Any message or comments?

Forum registration required

You must be registered before participating in this forum. Please enter your personal identifier . If you have not yet registered, you must register.

Connectionregisterpassword forgotten?