Hats Street

Phố Hàng Nón Rue des Chapeaux

, bởi Cong_Chi_Nguyen

Phố Hàng Nón dài 216m, theo chiều đông-tây đi từ ngã ba Hàng Quạt—Hàng Hòm qua các ngã phố Hàng Mành, Hàng Thiếc, Hàng Điếu đến giáp phố Đường Thành. Nay thuộc: 2 phường Hàng Gai, Cửa Đông, quận Hoàn Kiếm, TP Hà Nội. Cách Hồ Gươm: chừng 400m về phía tây-bắc. Điểm dừng bus lân cận: 30 Đường Thành (xe 01), 56 Hàng Cân (31), 115 Phùng Hưng (01, 18, 23, 36ct)

Hàng Nón—Đường Thành. Ảnh ©2013 NCCong

Lược sử

Ngày xưa, phố Hàng Nón cũ chỉ gồm một đoạn ngắn của Hàng Nón bây giờ, nằm ở khoảng giữa 2 phố Hàng Điếu và Hàng Thiếc. Đoạn phía tây giáp phố Đường Thành chỉ mới được xây từ năm 1920. Đoạn đầu giáp phố Hàng Đàn (tức Hàng Quạt bây giờ) kéo từ ngã ba Hàng Hòm đến ngã ba Hàng Thiếc thì trước kia gọi là phố Mã Vĩ, có thể là do mũ cánh chuồn và một số đạo cụ tuồng chèo được làm bằng lông đuôi ngựa.

Ngã ba Hàng Nón—Hàng Thiếc. Panorama ©2014 NCCong

Phố Hàng Nón có từ thời Lê Trung hưng, rất lâu trước khi người Pháp sang xâm lược nước ta. Đây nguyên là đất thôn Yên Nội, tổng Tiền Túc (sau đổi là tổng Thuận Mỹ), huyện Thọ Xương cũ. Đoạn phố cũ mang tên Hàng Nón vì thời xưa ở đấy vốn có nhiều cửa hàng bán các loại nón khác nhau, kể cả nón "tu lờ" dành cho sư sãi nhà chùa.

Phố Hàng Nón. Bưu ảnh năm 1906

Chính quyền Pháp cuối thế kỷ 19 đã đổi tên phố Hàng Nón thành “Rue des Chapeaux”, dịch nghĩa đen là "Phố Hàng Mũ". Nếu muốn tả đúng hình dạng thì họ phải dùng từ "Mũ hình chóp" (Chapeaux coniques). Thị trưởng Hà Nội Trần Văn Lai năm 1945 đã cho lấy lại tên cũ tiếng Việt là phố Hàng Nón. Những lần thay đổi sau đó các chính quyền thành phố vẫn giữ nguyên tên như thế cho đến nay.

Ngã tư Hàng Nón—Hàng Điếu. Panorama ©2011 NCCong

Cho mãi đến đầu thế kỷ 20, người Việt Nam, kể cả người Hà Nội, đàn ông cũng như đàn bà đều dùng nón đội đầu. Đàn ông có nón dứa, nón lông có chóp bằng bạc hoặc đồng. Đàn bà có nhiều loại nón hơn, sang thì dùng nón thúng quai thao, người lao động thì đội nón ba tầm hoặc nón chảo làm bằng lá gồi mềm.

Hàng Nón—Hàng Thiếc. Ảnh ©2014 NCCong

Nón quai thao là một loại nón của phụ nữ ở Bắc Bộ Việt Nam ngày trước. Nón làm bằng lá cọ hoặc lá gồi, có hình dạng giống như tai nấm, có quai thao, đỉnh bằng, đường kính 70-80 cm, vành rộng 10-12cm. Quai thao làm bằng 1-8 dây thao đen kết bằng tơ, chỉ, ngoài bọc tơ dệt liền..

Ngã ba Hàng Nón—Hàng Mành. Panorama ©2014 NCCong

Từ cuối thập niên 1910, trừ những người Hà Nội có tuổi, đàn ông không ai đội nón nữa, họ đội khăn bịt, che ô; đàn bà sang trọng dùng dù vải. Ngoài đường chỉ thấy những người lao động nặng nhọc lam lũ còn đội nón lá. Cửa hàng bán nón ở trong phố thưa dần, về sau sót lại vài ba nhà giữ nghề cũ, nón chỉ còn thấy bán ở trong các chợ.

Nón quai thao cuối thế kỷ 19

Những chủ hiệu nón ở phố Hàng Nón dần dần chuyển sang bán cả mặt hàng khác. Có mấy cửa hàng hồi đó kinh doanh các loại guốc sơn dùng cho phụ nữ như Mỹ Sinh và Mỹ Thịnh; chủ hiệu là người làng Hà Vỹ, một làng có nghề sơn ta cổ truyền. Họ từ phố Hàng Hòm dọn đến đây, mua guốc gỗ đẽo sẵn rồi sơn mầu để bán.

Đường Thành—Hàng Nón. Ảnh ©2013 NCCong

Đã tưởng bị thất truyền thì đến cuối thế kỷ 20 nghề nón lại phục hồi, chủ yếu bán cho du khách trong các khách sạn. Trên phố Hàng Nón và nhiều phố khác gần đây cũng thấy xuất hiện tấm biển hiệu to tướng màu hồng đề chữ "Nón Sơn" nhưng bên trong lại bày toàn mũ mãng; như vậy có lẽ chủ nhân đã chọn tên theo phương ngữ miền Nam.

Ngã ba Hàng Nón—Đường Thành. Panorama ©2014 NCCong

Lưu ý

Trên phố Hàng Nón từ cuối thế kỷ 20 đã có nhiều cửa hàng thời trang và chăn ga gối đệm các loại. Ngoài ra, dân sở tại còn kinh doanh khách sạn, dịch vụ du lịch và mở các quán ăn Á-Âu, bán đủ thứ phở, cháo, sữa chua, ca cao, sô cô la, café, kem...

Hàng Điếu—Hàng Nón. Ảnh ©2013 NCCong

Dấu xưa

  • Đình Yên Nội: số 42 phố Hàng Nón.
  • Đình Đông Thổ: số 2 Hàng Nón, còn gọi là đình Hàng Thiếc, bên trong thờ vị Tổ nghề thợ thiếc là ngài Phạm Ngọc Thạch, người đã mở mang kỹ thuật này ở Việt Nam từ năm 1518. Ban thờ là thứ cổ duy nhất còn lại trong đình.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

Tái bút.

Bài và ảnh: Đông Tỉnh NCCong