Trang nhà > Phố phường > Phường Hàng Mã > Phố Hàng Lược

Combs Street

Phố Hàng Lược

Rue des Peignes

Phố Hàng Lược dài 264m, đi từ cầu xe lửa Hàng Cót xuống Hàng Mã, qua các ngã ba Hàng Khoai và Hàng Rươi, rồi nối với phố Chả Cá. Nay thuộc: phường Hàng Mã, quận Hoàn Kiếm, TP Hà Nội. Cách Hồ Gươm: hơn 700m về phía tây-bắc. Điểm dừng bus lân cận: 22c Hàng Lược (xe 31), 50 Hàng Cót (01, 36, 36ct), Đd 16 Phùng Hưng (01, 18, 23, 36, 36ct)

Cổng đền Phủ Từ, 19 Hàng Lược. Ảnh NCCong ©2015

Lược sử

Phố Hàng Lược ở trên đất của thôn Phủ Từ và thôn Vĩnh Trù, thuộc tổng Hậu Phúc, huyện Thọ Xương cũ. Từ thời nhà Lê, nơi đây tập trung nhiều nhà sản xuất lược chải đầu nên có tên phố Hàng Lược. Trên phố hiện nay vẫn còn di tích đình-đền Phủ Từ ở số nhà 19 và đình-đền-chùa Vĩnh Trù ở số nhà 59, bên trong đều có thờ "Tứ vị Hồng Nương".

Dòng sông Tô Lịch xưa từ chỗ cửa sông thông với sông Hồng chảy về hướng tây, qua Ngõ Gạch tới phố Hàng Cá thì quặt lên phía tây-bắc đến sát tường thành Hà Nội, làm thành con hào thiên nhiên bảo vệ. Hồi đó người bên phố Hàng Đồng cũ sang chợ Cầu Đông phải đi qua một chiếc cầu tre. Về sau dòng sông bị cạn, cầu được thay thế bằng một chiếc cổng lớn mà dân từng gọi là Cống Chéo Hàng Lược.

Cầu chui Hàng Lược—Hàng Cót. Panorama NCCong ©2015

Tới cuối thế kỷ 19, thực dân Pháp cho lấp đoạn đầu sông Tô Lịch và phá thành để xây khu phố Tây và mở rộng các con phố cũ của Hà Nội. Phố Hàng Lược dài 264m, phía bắc giáp với ba phố Hàng Cót, Phùng Hưng, Gậm Cầu ở chỗ cầu chui xe lửa, từ đó đi xuống phía nam cắt các phố Hàng Khoai, Hàng Rươi, rồi kết thúc ở chỗ giáp các phố Hàng Mã, Chả Cá, Hàng Đồng, Thuốc Bắc.

Phố chạy dọc theo bờ khúc sông Tô Lịch cũ ở phía đông thành cổ, vì thế mà chính quyền thời Pháp thuộc đổi tên là Rue de Rivière To Lich (phố “Sông Tô Lịch”). Nhiều cửa hiệu ở đây dần dần chuyển sang kinh doanh dịch vụ hiếu hỷ, chỉ còn vài hộ dân còn buôn bán lược. Từ năm 1945, tên cũ Hàng Lược lại được thị trưởng Trần Văn Lai trả về cho phố.

Mosquée Al Nour. Bưu ảnh năm 1919

Mosquée Al Nour

Khi chợ Đồng Xuân được mở rộng và gộp các chợ nhỏ gần đó về một nơi, nhiều người dân tìm đến làm ăn quanh chợ, dần dần các phố Hàng Lược, Hàng Khoai, Hàng Mã trở nên sầm uất. Những kiều dân theo đạo Hồi đã cho xây từ năm 1890 tại gần chỗ quặt của sông cũ một ngôi đền, tên tiếng Pháp là Mosquée Al Nour. Đền này hiện nay ở số 12 Hàng Lược, bưu ảnh Pháp năm 1919 ghi là “chùa Ấn Độ”, dân ta hồi đó lại quen gọi “chùa Tây Đen”.

Đền Hồi giáo Al Noor. Panorama NCCong ©2011

Chợ hoa Tết

Từ 1912 đến nay, chỉ trừ những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp, phố Hàng Lược trở thành địa điểm họp chợ hoa Tết hàng năm của Hà thành. Tên là chợ hoa Hàng Lược nhưng từ lâu chợ đã mở rộng sang các phố Hàng Chai, Hàng Rươi, Hàng Mã, Hàng Đồng. Kể từ ngày 23 tháng Chạp tiễn Táo quân lên trời, chợ hoa họp liền một tuần cho tới tận tối tất niên.

Chợ hoa đêm 28 Tết. Ảnh NCCong ©2013

Dọc theo hè phố và cả trên lòng đường tại đây tràn ngập đào và quất, rồi đến mai, lan, đỗ quyên, xương rồng, hải đường và nhiều loại hoa khác. Người mua có thể tìm thấy những lẵng hoa lụa, hoa giấy, hoa thủy tinh đủ loại đủ màu ở quãng đầu phố Hàng Rươi. Chen giữa hoa và cây cảnh là các gian hàng bày những bưởi hồ lô, dưa hấu, phật thủ... cùng các đồ trang trí ngày lễ và phong bao lì xì đỏ chót. Ngoài ra, chợ còn bày bán cả cá cảnh, đèn lồng, đồ đồng, đồ thờ, đồ giả cổ, chủ yếu ở phía đầu phố Chả Cá và Hàng Mã.

Ngã ba Hàng Lược—Hàng Rươi. Panorama NCCong ©2015

Hiện nay các làng Quảng Bá, Nhật Tân, Ngọc Hà đã đô thị hóa, hầu như không còn đất trồng hoa. Đến Tết, dân chúng thường tìm chọn cành đào, bó hoa và cây quất ở chợ hoa Quảng An hay góc phố gần nhà cho thuận tiện. Trên địa bàn thủ đô mở rộng đã có nhiều chợ hoa mới nhưng những người Hà Nội cũ không thể quên được chợ hoa Hàng Lược. Khách đến đây không những xem hoa mà còn để ngắm những trai gái bình dân, trẻ thơ và giới thượng lưu đi chơi chợ. Đẹp nhất là khi đêm buông, cả khu phố tràn ngập ánh đèn sáng lung linh càng tôn thêm màu sắc rực rỡ của muôn đóa hoa xuân.

Chợ đồ cổ đêm 28 Tết. Ảnh NCCong ©2013

Chùa Vĩnh Trù

Chùa tọa lạc tại số 59 phố Hàng Lược. Nơi đây trước kia vốn là đình làng Vĩnh Trù, được đổi thành đền thờ Tứ vị Hồng Nương rồi mới chuyển thành chùa, lại thờ cả Tam toà Thánh Mẫu. Hiện còn một số tượng có giá trị nghệ thuật và tấm bia kỷ niệm các liệt sĩ hy sinh đầu năm 1947 do Quân khu Thủ đô và UBNDTP đặt ở trong.

Cổng chùa Vĩnh Trù. Photo NCCong ©2020

Năm 1950, chùa Vĩnh Trù bắt đầu có sư trụ trì và được trùng tu lớn, xây thêm nhà giữa (tam bảo) và nhà khách phía ngoài. Trải qua chiến tranh về sau chùa lại bị lấn chiếm gần hết nghi môn mặc dù được xếp hạng Di tích lịch sử kiến trúc nghệ thuật quốc gia từ ngày 25-1-1994. Đến thập niên 2010 Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ra văn bản số 4114/BVHTTDL-DSVH cho phép trùng tu, tôn tạo di tích chùa Vĩnh Trù.

Ngã tư Hàng Lược—Hàng Mã. Panorama NCCong ©2011

Di tích lân cận

Bản đồ trực tuyến


Bài và ảnh: Đông Tỉnh NCCong