Soc Temple

Đền Gióng Sóc Sơn

Temple de Soc

spiritHung King legendtempleSóc Sơn district

Đền Gióng Sóc Sơn có từ thế kỷ X. Thờ: Đức thánh Gióng. Xếp hạng: Di tích quốc gia (1962). Vị trí: 7RRJ+VJ thôn Vệ Linh, xã Phù Linh, H. Sóc Sơn, TP. Hà Nội. Cách BĐX Bờ Hồ: 34km (hướng 12h). Trạm bus lân cận: Km26 quốc lộ QL3 (xe 15, tuyến Long Biên - Phố Nỉ)

Trước đền Thượng. Photo NCCong ©2019

Lược sử

Cách Hồ Gươm Hà Nội chừng 30 Km về phía bắc là vùng đất Vệ Linh nổi tiếng với nhiều cảnh đẹp và huyền thoại Thánh Gióng để lại áo giáp sắt ở lưng chừng núi trước khi cưỡi ngựa bay về trời. Vệ Linh nằm trong hệ thống sơn mạch từ Tam Đảo đi xuống, gồm nhiều ngọn núi nằm trên hai huyện Mê Linh, Sóc Sơn, tạo thành ranh giới thiên nhiên giữa Hà Nội với các tỉnh Vĩnh Phúc, Thái Nguyên và Bắc Giang.

Trước chùa Đại Bi. Photo NCCong ©2019

Ngọn cao nhất có tên núi Hàm Lợn hay Chân Chim (462m), xưa gọi núi Độc Tôn, nơi đóng quân của "quận Hẻo" Nguyễn Danh Phương, người đã nổi dậy chống lại chúa Trịnh hồi những năm 1740. Phía đông núi Hàm Lợn là núi Don (327m), phía bắc có núi Tham Lam (427m), núi Bà Tượng (334m) ở xã Ngọc Thanh, giáp Vĩnh Phúc và núi Lục Dinh (294m). Ngoài ra còn có các ngọn Bàn Cờ, Cao Tung, Mũi Cày, Trảm Tướng...

Núi Vệ Linh cao 308m, còn gọi là núi Mã, núi Đền hay núi Sóc, nay thuộc xã Phù Linh, cách huyện lỵ Sóc Sơn gần 4km về hướng tây. Hình thế núi Sóc rất đẹp, có hồ nước và rừng thông bao quanh. Tương truyền đỉnh núi là chỗ Thánh hóa. Dưới chân núi là một quần thể 4 di tích gồm đền Trình, đền Mẫu, chùa Đại Bi, đền Thượng. Di tích có từ thời Tiền Lê, khoảng năm 980, đến nay đã trải qua 13 lần trùng tu. Ngày nay đây là một khu du lịch văn hóa với tổng diện tích hơn 247 ha.

Trước đền Hạ. Photo NCCong ©2019

Kiến trúc

Bên trái cổng vào Khu di tích là gốc đa cổ thụ ven hồ nước, cạnh cửa Đền Hạ tức Đền Trình. Trong đền thờ một tượng đồng nặng 7 tấn, tạc thần Nứa đang ngồi, hai tay đặt lên đầu gối. Theo truyền thuyết, đó là vị sơn thần đã cho phép Thánh Gióng lên núi để bay về trời, danh hiệu được nhân dân tôn xưng là “Thánh Thần Vương” có khắc ở trên đỉnh mũ.

Đi theo con đường gạch du khách sẽ đến chùa Đại Bi, tuy nhỏ nhưng có kiến trúc độc đáo với các khung cửa sơn đỏ, mái vòm lợp ngói ta, hai đầu uốn cong cao vút… Đối diện chùa là Đền Mẫu, nơi thờ Đức mẹ của Thánh Gióng. Trước cổng đền có ghi dòng chữ “Phù Đổng danh truyền Thiên Thượng Mẫu”; bên sân là một giếng đá ong. Đền gồm hai nếp nhà ba gian, bố cục mặt bằng theo hình “chữ Nhị”. Trong hậu cung đặt pho tượng Mẫu sơn son thếp vàng.

Trước đền Mẫu. Photo NCCong ©2019

Du khách đi tiếp giữa những tượng đá nhỏ khắc hình hươu, ngựa... và hàng cổ thụ sẽ đến công trình lớn nhất trong quần thể di tích nằm dưới chân núi là Đền Thượng. Trước cửa đền có một đôi ngựa gỗ. Đền có kiến trúc hình “chữ Đinh”, xây 2 tầng 8 mái với các đầu đao cong chạm trổ hình rồng. Toà đại bái 5 gian 2 chái được trang trí bằng nhiều câu đối, cờ, lọng, cửa võng… Hậu cung thờ một pho tượng bằng gỗ trầm hương, tạc Thánh Gióng khoác áo bào đỏ, bên cạnh đặt tượng 6 viên tùy tướng.

Di sản

Lễ hội đền Sóc được tổ chức hàng năm từ mùng 6 đến mùng 8 tháng Giêng âm lịch, gồm các lễ: khai quang, rước kiệu, dâng hương, dâng hoa tre ở đền Thượng. Đêm mùng 5 diễn ra nghi lễ Dục Vọng để mời ông Gióng về dự với các lễ phẩm đã được 7 thôn đại diện cho 7 xã thành kính chuẩn bị từ trước. Sớm mùng 6 khai hội, dân làng và khách thập phương dâng hương, đúng nửa đêm có lễ khai quang, tắm tượng Đức Thánh Gióng.

Cổng đền Sóc. Photo NCCong ©2019

Mùng 7 chính hội là ngày Thánh hoá theo truyền thuyết, nghi lễ chủ yếu gồm dâng hoa tre ở đền Sóc và chém tướng giặc. Hoa tre làm bằng những thanh tre dài chừng 50cm, đầu vót thành xơ và nhuộm màu. Sau lễ, tre được tung ra trước sân đền cho người dự hội lấy để cầu may. Trò chém một pho tượng diễn lại truyền thuyết Thánh Gióng dùng tre ngà quật chết tướng cầm đầu giặc Ân là Thạch Linh (đá thành tinh). Ngoài ra, trong hội còn có nhiều trò chơi dân gian như chọi gà, đấu cờ người, hát chèo, ca trù…

Di tích lân cận

Ngoài chùa Non Nước khá lớn ở gần di tích Đền Hạ, còn có tượng đài Thánh Gióng trên đỉnh núi Đá Chồng, mới khánh thành năm 2010. Tượng đúc bằng đồng nguyên chất, cao 11m; độ vươn ra 16m, nặng 85 tấn, tạc hình Thánh Gióng cưỡi ngựa về trời. Nếu du khách không muốn leo bộ thì có thể dùng xe máy hoặc ô tô đi vòng từ chân núi lên tượng đài, dọc đường nên ghé thăm ngôi nhà bia đã tồn tại hàng trăm năm, xây hoàn toàn bằng đá phiến.

Không xa lắm, cùng trong huyện Sóc Sơn còn có những di tích khác:

Bản đồ trực tuyến

Bài và ảnh: Đông Tỉnh NCCong

Có nhắn tin hay bình luận gì không?

Diễn đàn ghi danh mới được đăng

Trước khi tham gia vào diễn đàn này, bạn phải ghi danh. Nếu chưa ghi danh, bạn phải ghi danh.

Đường nốighi danhquên mật mã?