Ha Noi Panorama

Chu du cùng Nguyễn Chí Công

Trang nhà > Đền miếu > Đền Ca Công

Ca Cong Temple

Đền Ca Công

Temple de Ca Cong

Thứ Bảy 2, Tháng Giêng 2016, bởi Cong_Chi_Nguyen

Đền Ca Công có từ đầu thời Hậu Lê. Thờ: 2 vị tổ nghề hát ca trù. Xếp hạng: Di tích quốc gia (1989). Vị trí: 5V2Q+2Q, thôn Lỗ Khê, xã Liên Hà, H. Đông Anh, TP Hà Nội. Cách BĐX Bờ Hồ: 22km (hướng 12h). Trạm bus lân cận: Trường cấp III Liên Hà (xe 61)

Cổng làng Lỗ Khê. Photo NCCong ©2015

Làng Lỗ Khê

Làng Lỗ Khê nằm trong vùng "Ngũ Giỗ" của huyện Đông Ngàn, thời phong kiến là một xã, sau trở thành một thôn của xã Liên Hà, huyện Đông Anh, TP Hà Nội. Làng xưa có 4 giáp chia theo xóm và gọi theo tên xóm: xóm Đông, xóm Tây, xóm Chùa, xóm Trước. Mỗi giáp cử 4 người giữ lềnh ở dưới tuổi 50 để điều hành các công việc do hội đồng làng phân bổ.

Cổng đền Ca Công. Photo NCCong ©2015

Lỗ Khê thuộc vùng đồng trũng của sông Hoàng Giang. Bên cạnh nghề trồng lúa, dân làng còn khai thác thủy sản, nấu rượu, làm hàng xáo và mới gần đây có nghề làm đồ gỗ thờ cúng. Làng có diện tích 183 ha, trong đó khu dân cư chiếm trên 20 ha đang bị đô thị hóa.

Làng hình thành từ lâu đời, căn cứ vào các địa danh gắn với sự tích thánh thần như: Cầu Bài là nơi Ông Dực, Ông Minh (tướng của vua Hùng, thành hoàng 2 làng Hà Lỗ, Hà Hương ở cạnh Lỗ Khê) bày binh bố trận để phục kích giặc Ân, Cầu Lợn là nơi đặt trạm hậu cần quân sự, Ao Hiềm là nơi lấy nước uống và nấu ăn cho binh lính, làng Lỗ Giao là nơi giao quân, v.v…

Cạnh đình Lỗ Khê là nhà Văn chỉ, ngay sau lưng có chùa Lỗ Khê. Mé phía bắc đường Liên Hà lại có một ngôi chùa mới được mở rộng, tên chữ Quang Linh am tự, dân quen gọi là chùa Bụt Mọc. Làng cũng là một trong những cái nôi sinh ra nghệ thuật ca trù (còn gọi là hát ả đào, hát cửa đình, hát cửa quyền, hát cô đầu, hát nhà tơ, hát nhà trò hay hát ca công), một hình thức sinh hoạt văn hóa đặc sắc có từ lâu đời của cư dân đồng bằng Bắc Bộ.

Đền Ca Công. Photo NCCong ©2015

Đền Ca Công

Trong đền thờ Ca Công còn lưu bản sao ngọc phả nói về nguồn gốc của ca trù, do Tiến sĩ khoa Bính Tuất niên hiệu Quang Thuận (1466) Hộ bộ Thượng thư Đào Cử soạn thảo năm Hồng Đức thứ 7 (1476) [1]. Theo phả, năm 1426 tướng Đinh Lễ được Lê Lợi cử đi lập đồn tại Lỗ Khê và sinh con trai ở đây. Đinh Dự lớn lên giỏi đàn hát rồi lấy vợ là Đường Hoa Tiên Hải. Hai vợ chồng mở giáo phường dạy hát, nổi tiếng khắp vùng. Sau hai người cùng mất một ngày, được dân tôn là tổ ca trù.

Ngôi đền gồm 3 gian 2 dĩ, năm 2001 đã được trùng tu. Trên chính điện treo bức hoành phi đề 4 chữ Hán “Sinh Tài Tự Điển”. Trong khám thờ có đặt tượng gỗ của hai vị tổ ca trù. Ngoài ra, còn 5 đạo sắc (sao lại) của các triều vua phong cho Đinh Dự là “Thanh Xà đại vương” (do ông sinh năm Tỵ) và vợ ông là “Mãn Đường Hoa công chúa”. Theo sắc phong ngày 15 tháng 6 năm Gia Long thứ 9 (1810) thì nguyên gốc của ca trù Lỗ Khê mà hai vị tổ đã thụ nghiệp là giáo phường huyện Hoằng Hóa (Thanh Hóa).

Trong đền Ca Công. Photo NCCong ©2015

Di sản

Ngày 21-01-1989 đền Ca Công cùng với đình Lỗ Khê đã được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa quốc gia. Hàng năm tại đền có tổ chức lễ sinh nhật Đinh Dự vào ngày 5 tháng Tư và giỗ kỵ hai vị tổ ca trù vào ngày 15 tháng Một, đều theo âm lịch.

Mỗi năm Lỗ Khê có hai kỳ hội làng. Hội tháng Giêng nếu bội thu thì vào đám từ mồng 10 đến 27, nếu được mùa thì vào đám từ mồng 10 đến 19 và nếu mất mùa thì vào đám từ mồng 4 đến 9, có rước văn, rước mục lục, lễ đón quan anh làng kết nghĩa để cùng hát ca trù; ngoài ra còn có thi vật, cờ tướng và một số trò chơi khác. Hội tháng Tám từ mồng 10 đến 13, diễn lại sự tích tướng Dương Trực mổ trâu khao quân và dân làng.

Làng Lỗ Khê xưa kết nghĩa với làng Hương Trầm (xã Thụy Lâm) ở bên cạnh và làng Choá (huyện Yên Phong, Bắc Ninh). Theo lệ cũ, hàng năm bất luận thời tiết thế nào, hai bên đều cử đoàn đại diện đến thăm nhau vào kỳ hội. Ngày mồng 10 tháng Giêng, làng Lỗ Khê mời quan anh làng Chóa (6-8 người), lễ vật của quan anh mang theo là hương đen đặc biệt. Vào ngày 14, mời làng Hương Trầm (80 người) vừa dự tiệc, nghe hát ca trù và cùng hát xướng tại đình.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận


Bài và ảnh: Đông Tỉnh NCCông


[1Đào Cử cũng là người viết ngọc phả cho đền thờ tổ của giáo phường làng Phú Đô (quận Từ Liêm).

Có nhắn tin hay bình luận gì không?

Diễn đàn ghi danh mới được đăng

Trước khi tham gia vào diễn đàn này, bạn phải ghi danh. Nếu chưa ghi danh, bạn phải ghi danh.

Đường nốighi danhquên mật mã?