Ha Noi Panorama

Chu du cùng Nguyễn Chí Công

Trang nhà > Giới thiệu > Điểm hẹn > CÁC DI TÍCH Ở ƯỚC LỄ

Uoc Le village relics

CÁC DI TÍCH Ở ƯỚC LỄ

Thứ Năm 3, Tháng Chín 2020, bởi Cong_Chi_Nguyen

Ước Lễ là một làng nghề truyền thống với các di tích mang đậm nét của nền văn minh lúa nước vùng đồng bằng sông Hồng. Vị trí: RRH6+22, thôn Ước Lễ, xã Tân Ước, H. Thanh Oai, TP Hà Nội. Cách BĐX Bờ Hồ: 30km (hướng 6h). Trạm bus lân cận: 47 Phố Vác (xe 78, 91, 103a, 103b), Gần cột mốc Km8+500 - TL429 (xe 06e)

Cổng làng Ước Lễ. Ảnh NCCong ©2020

Cổng làng

Tại Hà Nội hiện còn sót lại khá nhiều cổng làng Việt mang giá trị nghệ thuật truyền thống dân gian bên cạnh kiến trúc đình, chùa. Cổng làng thường xây bằng đá ong hoặc gạch ngói, vôi vữa là những vật liệu được dùng phổ biến ở nông thôn Bắc Bộ. Phần lớn chúng được xây dựng hay trùng tu vào cuối thời Nguyễn, tuy vậy vẫn có thể tìm thấy những cổng làng cổ hơn, có từ thế kỷ XVI, XVII tại vùng Hà Đông như Ước Lễ, Cự Đà, Vạn Phúc, hoặc vùng khác như Đồng Kỵ, Chi Quan, Mông Phụ, ...

Cổng làng Ước Lễ mặt sau. Ảnh NCCong ©2020

Làng Ước Lễ có cổng tiền xây từ thời Mạc, năm 1988 đã được làm lại, phần vọng lâu sau sửa chữa gồm hai tầng, tám mái lợp bằng ngói ống, trang trí hình hoa thị chạy dọc trên diềm mái. Cổng cao 6m, rộng 12m, được xây bằng gạch chỉ nung già, phần mợ́i sửa thì dùng bê tông, trông như công trình phòng ngự, lại có một chiếc cầu nên thơ bắc qua hào nước phía trước. Cửa xây vòm cuốn, cao 2,2m, rộng 1,5m, xưa kia cánh cửa làm bằng gỗ lim, hàng ngày có tuần đinh đóng mở theo giờ quy định.

Hai cột bên và trên hai mặt cổng đều có đắp chữ Hán. Mặt trước đề “Ước Lễ Môn”, ghép từ lời Khổng Tử: “Bác học dĩ văn, ước chi dĩ lễ” (học rộng dựa vào văn, chế định thì dùng lễ). Mặt sau đề “Thiểu Cao Đại”, lấy tích Vu Định Quốc là quan trong triều, khi về quê dặn con cháu làm cửa “phải cao to hơn một chút”, có chí tiến thủ sau này làm quan to, xe mới đi vừa.

Chợ làng Ước Lễ. Ảnh NCCong ©2020

Cạnh mặt cổng đắp hình 2 con dơi, cánh mảnh dài, vân xoắn trên thân, đầu hướng về câu đối. Bờ nóc cổng có trang trí hoa chanh, đỉnh mái tạo hình đầu rồng, trên cùng là hình mặt trời với những tia lửa. Mặt cổng lại có hình con lân được chạm tròn đi cùng với hình rùa đắp nổi. Hai bên trụ cổng còn đắp hình cá chép chúc đầu chầu vào vòm cổng. Phần lớn phù điêu, chạm khắc đều làm muộn sau thời Mạc.

Đôi câu đối đắp trên cổng chơi chữ cũng tài hoa, một nửa lẩy Kiều bằng chữ Nôm, một nửa viết bằng chữ Hán:

  • Thâm nghiêm kín cổng cao tường, thương cổ nguyện tàng kỳ thị
  • Xôn xao trước thày sau tớ, mã xa phục quá thử kiều
Miếu chợ làng Ước Lễ. Ảnh NCCong ©2020

Vế trước lấy của Mạnh Tử: "thiên hạ chi thương giai duyệt, nhi nguyện tàng ư kỳ thị hỹ"; nói bóng gió nếu được trọng dụng thì người tài sẽ vui lòng ra giúp nước. Vế sau lấy của Tư Mã Tương Như: "Bất thừa cao xa tứ mã, bất phục quá thử kiều" thề rằng nếu không thành đạt sẽ không trở lại cầu này.

Đình làng

Sau cổng làng là mấy dãy nhà của ngôi chợ, cạnh đó có một miếu nhỏ nằm dưới gốc đa cổ thụ. Cổng đình Ước Lễ mở ra đường làng, đối diện chợ nhưng mặt đình nhìn về phía tây-bắc, ở bên kia con lạch nước là đình làng Phúc Thụy. Đình xây trên nền cao, kiến trúc mang phong cách nghệ thuật thời Hậu Lê. Tất cả đầu vì kèo và đầu xà ngang đều được chạm khắc nổi các hình tứ linh cùng mai-lan-cúc-trúc.

Cổng đình Ước Lễ. Ảnh NCCong ©2020

Trên nóc đình ngoài hình lưỡng long triều nguyệt còn có đôi cá chép ghép bằng các mảnh sứ xanh lam, hai đầu mái gắn hai bầu rượu tròn. Bên trong đình có thờ bài vị thành hoàng làng là thừa tướng Lữ Gia của nước Nam Việt sống vào cuối thế kỷ II trước công nguyên. Ngài cùng các trung thần giết chết vua và thái hậu do họ đầu hàng nhà Hán. Nhân cớ đó vua Hán cho quân sang đánh đuổi và ngài hy sinh.

Năm 1986 Bộ Văn hóa và Thông tin đã xếp hạng đình làng Ước Lễ là Di tích lịch sử văn hóa quốc gia.

Nhà thờ Ước Lễ. Ảnh NCCong ©2020

Di tích mới hơn

Trong làng Ước Lễ còn có chùa Sùng Phúc, thường gọi là chùa Mới, tuy được xây dựng cách đây đã gần hai thế kỷ và hoàn toàn mang phong cách kiến trúc thời Nguyễn. Một kiến trúc “mới” hơn là nhà thờ giáo xứ toạ lạc trên nền khá cao, phía trước có một cái giếng tròn, đối diện với nhà thờ của làng Phúc Thụy đang xây, dự kiến sẽ hoàn thành vài dịp Giáng Sinh cuối năm 2020.

Cổng hậu làng Ước Lễ. Ảnh NCCong ©2020

Cổng sau của làng Ước Lễ cũng có hình dáng gần giống cổng trước nhưng đơn giản và không có cầu. Từ cổng hậu du khách đi giữa hai hàng cọ dẫn ra con đường quốc lộ mới làm. Bên kia quốc lộ có một cái giếng tròn khá to, gọi là giếng Rồng, xưa kia cung cấp nước sạch cho cả làng. Từ giếng lại có con đường dưới bóng những cây bạch đàn cổ thụ dẫn đến chùa Sổ và nghĩa trang của làng Ước Lễ.

Giếng làng Ước Lễ. Ảnh NCCong ©2020

Di tích khác

Di tích cổ nhất còn sót lại đến nay tại làng Ước Lễ có lẽ là ngôi chùa Sổ, do ông Ðào Quang Hoa vốn người xã Tuyền Cam, huyện Thanh Oai, làm Quận công ở trấn Lạng Sơn, cùng vợ là bà Trần Thị Ngọc Lâm đứng ra xây năm Kỷ Tỵ 1527. Chùa được đại trùng tu vào năm 1634 dưới thời Lê trung hưng, rồi năm Thành Thái thứ 5 thời Nguyễn (1901) và năm 2019.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận


Biên soạn: Đông Tỉnh NCCông

Có nhắn tin hay bình luận gì không?

Diễn đàn ghi danh mới được đăng

Trước khi tham gia vào diễn đàn này, bạn phải ghi danh. Nếu chưa ghi danh, bạn phải ghi danh.

Đường nốighi danhquên mật mã?