Thuong Cat Village Community Hall

Đình làng Thượng Cát

Maison communale du Village Thuong Cat

village hallHai Bà Trưng insurrectionBắc Từ Liêm districtHồng (Red) river

Đình Thượng Cát có từ thế kỷ XVII. Thờ: 3 vị tướng của Hai Bà Trưng. Xếp hạng: Di tích quốc gia (1992). Vị trí: 3PJR+53, phố Sùng Khang, Phường Liên Mạc, Q. Bắc Từ Liêm, TP. Hà Nội. Cách Hồ Gươm: 18km về phía tây-bắc. Trạm bus lân cận: phố Thượng Cát (xe 20c), phố Tây Tựu (57)

Cổng đình Thượng Cát. Photo NCCong ©2017

Lược sử

Làng Thượng Cát ghi tên vào chính sử với sự kiện Lý Phật Tử và Triệu Việt Vương sau một thời gian giao tranh không phân thắng bại, vào năm Đinh Sửu (557) đã phân chia phạm vi ảnh hưởng, lấy “Quân Thần châu” tức hai làng Thượng Cát và Hạ Cát ở huyện Từ Liêm làm ranh giới nên còn gọi là Thượng Cát Giới và Hạ Cát Giới.

Cuối năm 2013, ngôi làng cổ này đã trở thành một bộ phận của phường Thượng Cát, quận Bắc Từ Liêm, TP Hà Nội. Phường được thành lập trên cơ sở toàn bộ 389 ha diện tích tự nhiên và hơn 1 vạn nhân khẩu của xã Thượng Cát nông nghiệp, trước đó thuộc về huyện Từ Liêm ngoại thành.

Hồ đình Thượng Cát. Photo NCCong ©2017

Phường Thượng Cát gồm hai thôn Đông Ba và Thượng Cát, hiện là các tổ dân phố: Thượng Cát 1, Thượng Cát 2, Thượng Cát 3, Thượng Cát 4, Đông Ba 1, Đông Ba 2, Đông Ba 3. Hiện nay phường đang trong quá trình đô thị hóa nhanh chóng với nhiều ruộng đồng bị chuyển đổi mục đích sử dụng. Mật độ dân số năm 2013 đã đạt 2572 km²/người.

Ngôi đình Thượng Cát thờ thành hoàng làng gồm 3 vị tướng có công lớn trong triều đại của Hai Bà Trưng là Quách Lăng, Đinh Bạch Nương và Đinh Tĩnh Nương. Đình có từ thế kỷ XVII, căn cứ vào niên đại Vĩnh Tộ 6 (1624) triều vua Lê Thần Tông, thời Lê Trung hưng, ghi trong đạo sắc phong sớm nhất lưu giữ được.

Sân đình Thượng Cát. Panorama ©NCCong 2017

Kiến trúc

Đình làng Thượng Cát tọa lạc trong một khuôn viên rộng có tường bao; mặt bằng kiểu "nội Công ngoại Quốc". Tam quan gồm 4 trụ biểu xây gạch tạo thành 3 cổng với những cánh cửa gỗ, phía trên có những mái nhỏ xinh xắn và đầu đao hơi cong. Cổng giữa đắp hình hổ phù ngậm vành trăng, nhìn về hướng đông-nam ra hồ đình. Do cứ tôn mãi mặt phố Châu Đài nên bây giờ khi mưa to là sân đình ngập nước. Ngay phía sau tam quan có một bia đá hình vuông xanh màu rêu, gió mưa đã bào mòn hết chữ.

Sân đình được che mát bởi 4 cây muỗm cổ thụ, hai bên sân có hai dãy nhà tả hữu vu. Đại đình rộng 5 gian 2 dĩ, dài đến 30m, sâu chừng 14m. Nóc gồm 4 mái lợp ngói ta với các đầu đao uốn nhẹ; bên dưới có các cột cái đường kính 53cm, cột quân 40cm, chân cột kê lớp đá tảng vuông 87x87cm đỡ lớp đá hình tròn đường kính 60cm. Phía trước là các cửa gỗ bức bàn có chấn song con tiện. Thềm gian giữa bày đôi sấu đá thời Lê Trung hưng và nhìn ra một phương đình kiểu 2 tầng 8 mái, dựa trên 12 cột vuông thanh thoát.

Sân đình Thượng Cát. Photo NCCong ©2017

Bên trong đình vẫn còn hai bộ vì giữa có các mảng trang trí từ thế kỷ XVII. Kẻ chạm nổi đôi rồng nô giỡn, người cưỡi rồng, cưỡi ngựa có tiểu đồng gánh hành lý theo sau và hình người ngồi trầm ngâm trên mỏm đá. Bốn bức cốn nách được chạm lộng nhiều lớp với các đề tài rồng ổ, phượng, long mã, tiên cưỡi rồng lớn chầu mặt trời, đuôi rồng bị một rồng nhỏ ngậm chặt... . Những bộ vì bên các rường, kẻ, xà được chạm nổi bong kênh với các hình vân mây, rồng, long mã và cỏ cây hoa lá mang phong cách nghệ thuật thế kỷ XIX.

Hậu cung chỉ làm đơn giản với các ván bưng hai mặt bên, phía trước có cửa bức bàn, trên cửa treo một vòng tròn lớn. Bên trong đặt long ngai, bài vị của các thành hoàng.

Chính điện đình Thượng Cát. Photo NCCong ©2017

Di sản

Trải qua 4 thế kỷ, hiện giờ trong đình vẫn còn đủ 33 sắc phong, đạo cuối cùng đề năm Khải Định 9 (1924). Lại có những câu đối chữ Hán đầy hào khí về thời Hai Bà Trưng, ví dụ:

  • Thiên phương thụ Sở Bắc kình địch nan dữ tranh phong oanh liệt nhất trường Lãng Bạc hồ vân do tưởng tượng [1]
  • Nghĩa bất đế Tần Nam nữ vương khả kham cộng sự hưng vong trần tích quân thần giới kệ hợp tuyên bi. [2]
    Hoặc:
  • Thần phả bổ di biên, sử thượng Lạc Hồng truyền dị tích [3]
  • Quốc kỳ tiêu độc lập, quân tiền tượng mã kỷ nguyên huân. [4]

Đến nay ngôi đình đã được trùng tu, tôn tạo nhiều lần, nhưng riêng bia đá, sắc phong và những cây muỗm cao to vẫn đứng vững qua thử thách thời gian. Ngày 22-4-1992, Bộ Văn hóa và Thông tin đã xếp hạng đình là Di tích kiến trúc - nghệ thuật quốc gia.

Chạm khắc trong đình Thượng Cát. Photo Hieu Tran ©2017

Di tích lân cận

Bản đồ trực tuyến

Cổng đình Thượng Cát mở ra phố Châu Đài, trước mặt là một hồ nước rộng, sâu, có thể đua thuyền, xung quanh có tường hoa bao bọc. Cách vài trăm bước là cổng làng khá cao to và con dốc leo lên đoạn đê chạy dọc bờ nam sông Hồng. Du khách có thể đến thăm nơi đây từ phía cầu Thăng Long theo lối đê Liên Mạc hoặc từ phố Tây Tựu rẽ qua phố Kỳ Vũ.

Bài và ảnh: Đông Tỉnh NCCong

[1Mệnh trời cho Sở, giặc mạnh phương Bắc khó tranh hơn, chiến trường oanh liệt mây hồ Lãng Bạc còn tưởng tượng

[2Nghĩa chẳng tôn Tần, vua Bà nước Nam cùng hợp sức, dấu bụi mất còn, sự tích vua tôi bia khắc chung.

[3Phả thần thêm di sách, trên sử Lạc Hồng truyền tích lạ

[4Cờ nước nêu độc lập, trước quân voi ngựa chép công đầu.

Có nhắn tin hay bình luận gì không?

Diễn đàn ghi danh mới được đăng

Trước khi tham gia vào diễn đàn này, bạn phải ghi danh. Nếu chưa ghi danh, bạn phải ghi danh.

Đường nốighi danhquên mật mã?