Pagoda of Chem Village

Chùa Chèm Hàm Long Tự

, bởi Cong_Chi_Nguyen

Chùa Chèm tên chữ là Hàm Long Tự, có từ thời Lê trung hưng. Xếp hạng: Di tích quốc gia (1993). Địa chỉ: số 102 ngõ 351 Thụy Phương. Mã cộng: 3QQC+WQ Thuỵ Phương, Bắc Từ Liêm, Hà Nội, Việt Nam. Tọa độ: 21°05’23"N 105°46’19"E. Cách Hồ Gươm: hơn 12km về hướng tây-bắc. Điểm dừng bus gần nhất: cạnh ngã ba Đông Ngạc—Thụy Phương (xe 31)

Cổng chùa Chèm nhìn từ trong. Photo NCCong ©2019

Lược sử

Chùa Chèm có tên chữ là Hàm Long Tự, ngày nay thuộc địa phận phường Thụy Phương, quận Bắc Từ Liêm, TP Hà Nội. Theo các bô lão thì Chèm[1] là tên nôm của ngôi làng có tên chữ Thụy Điềm, sau đổi là Thụy Hương, rồi Thụy Phương, xưa kia thuộc phủ Quốc Oai, trấn Sơn Tây. Theo bài minh trên quả chuông đúc năm 948 ở làng Vẽ (Đông Ngạc) thì từ hồi đó đã có thôn Thượng Từ Liêm tức làng Chèm, và thôn Hạ Từ Liêm gồm hai làng Đông Ngạc và Nhật Tảo.

Sân trước chùa Chèm. Panorama: NCCong ©2019

Theo văn bia ghi niên đại Vĩnh Trị thứ 12 (năm 1688) thì có cụ đồ Nguyễn Đinh Ban, tên chữ là Pháp Trung, cùng vợ là Nguyễn Thị Gái, hiệu Từ Minh, người xã Thụy Phương, đã hưng công làm các toà tiền đường, thượng điện, thiêu hương nội và ngoại, hậu đường, gác chuông, hành lang bên tả, bên hữu, hai tòa tam quan nội, ngoại, 13 pho tượng và một quả chuông đồng… Thấy chùa còn chưa được đẹp, ông bà đã bỏ tiền nhà ra mua sắm gỗ lim, chọn tìm thợ giỏi xây dựng các công trình… như vậy chùa Hàm Long phải được xây dựng sớm hơn niên đại đó, tức là trước năm 1688.

Tiền đường chùa Chèm. Photo NCCong ©2019

Kiến trúc

Chùa Chèm đã được trùng tu vào đầu thế kỷ XXI nhưng vẫn giữ khá nguyên vẹn bố cục và cấu trúc của thời xưa. Tam quan mang biển số 102 mở ra ngõ 351 phố Thụy Phương, 3 cổng mới xây đều cao 3 tầng, đắp ngói giả. Phía sau tam quan là một sân gạch rộng, bên trái là ao chùa và vườn tượng với toà bảo tháp cao 12 tầng, trước mặt là toà tam bảo, bên phải là dãy nhà giải vũ, hành lang và nhà Mẫu thấp thoáng dưới những cây cổ thụ trong một khuôn viên rộng có tường bao quanh.

Tam bảo chùa Chèm. Photo NCCong ©2019

Toà tam bảo nhìn về hướng tây-nam, gồm hai nếp nhà song song cách nhau một sân nhỏ và được bố cục thành hình "chữ Nhị". Nếp nhà ngoài gồm 5 gian mặt bằng để trống với 6 hàng cột, đỡ các vì kèo chồng giường. Nếp nhà trong kết nối với thiêu hương và hậu cung thành hình chuôi vồ. Nhà ngoài và nhà trong được làm theo kiểu chồng diêm gồm 2 tầng 8 mái. Mái thượng lợp bằng ngói mũi hài, các cốn nách đều được chạm khắc khá công phu. Hai bên thiêu hương là hai hành lang cùng hậu đường vây lấy sân sau.

Ngày 29-1-1993 chùa Chèm đã được Bộ Văn hóa và Thông tin xếp hạng Di tích kiến trúc, nghệ thuật quốc gia.

Vườn tượng chùa Chèm. Photo NCCong ©2019

Di vật

Trong chùa Chèm có xếp đặt một hệ thống tượng Phật giáo Bắc tông đầy đủ, bao gồm hơn 30 pho bằng gỗ và đất sét, được làm vào những thời kỳ khác nhau. Theo ý kiến chuyên gia thì trong đó các bộ tượng Di Đà Tam Tôn, Thế Tôn, Quan Âm Chuẩn Đề, Ca Diếp là những tác phẩm cổ có từ thời Lê trung hưng.

Đa số các bức tượng trong chùa mang đậm phong cách nghệ thuật điêu khắc của thế kỷ XVIII, XIX và XX. Chúng tạo nên một bộ sưu tập tượng tròn có giá trị cao. Một số pho tượng thực sự là những tác phẩm mỹ thuật hoàn hảo. Ngoài ra nhà chùa còn lưu giữ được nhiều đồ thờ có giá trị lịch sử.

Trong chùa Chèm. Photo NCCong ©2019

Di tích lân cận

Bản đồ trực tuyến

Chú thích

[1] Có thuyết cho rằng phải viết “Trèm” vì “Trèm” trong tiếng Việt cổ phát âm như “T’lem”, viết bằng chữ Hán là “Từ Liêm”, tạo nên tên đặt cho huyện Từ Liêm được lập năm 621.

Tái bút.

Bài và ảnh: Đông Tỉnh NCCong