Trang nhà > Đình làng > Đình Vẽ

Đình Vẽ

Đình làng Đông Ngạc (Kẻ Vẽ) có từ thế kỷ XVII. Thờ thành hoàng: thần Thổ Địa, thần Độc Cước, tướng Lê Khôi. Lễ hội: ngày 10 tháng Hai âl. Xếp hạng: Di tích quốc gia (1993). Địa chỉ: 37 phố Đông Ngạc, 3QRM+MH Đông Ngạc, Hà Nội, Việt Nam. Tọa độ: 21°05’30"N 105°47’03"E. Cách Hồ Gươm: 12km về hướng tây-bắc. Điểm dừng bus gần nhất: cạnh ngã ba Đông Ngạc—Tân Xuân (xe 31)

Hộ pháp đình Đông Ngạc. Photo NCCong ©2020

Lược sử

Thôn Đông Ngạc có tên Nôm là Kẻ Vẽ, trước năm 1942 gọi là xã Đông Ngạc, thuộc tổng Xuân Tảo, phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Đông. Sau 1954, xã thuộc về quận Quảng Bá, ngoại thành Hà Nội. Năm 1961 cùng 2 xã Liên Ngạc, Nhật Tảo nhập thành xã Đức Thắng, thuộc huyện Từ Liêm mới thành lập. Năm 1964, xã Đức Thắng đổi thành xã Đông Ngạc. Trên cơ sở xã này mà phường Đông Ngạc được thành lập năm 2013.

Hoành phi đình Đông Ngạc. Photo NCCong ©2020

Đông Ngạc là một làng khoa bảng với rất nhiều vị nho sĩ đỗ đại khoa thuộc các dòng họ Phan, Phạm, Nguyễn, Hoàng. Bên cạnh đường làng có khu văn chỉ thờ Khổng Tử. Ngoài truyền thống hiếu học và một số nghề thủ công như gói nem, làm quang gánh, nặn nồi đất... nơi đây còn nổi tiếng bởi ngôi đình Kẻ Vẽ với kiến trúc đặc sắc nằm liền kề mé tây của văn chỉ.

Ngõ 35 đê Đông Ngạc. Photo NCCong ©2020

Đình được xây dựng trên một khoảnh đất cao và rộng ở phía bắc làng, tương truyền nơi đó từng có một ngôi miếu cổ xây từ thế kỷ VII thời Đường. Theo văn bia năm 1635 dân làng đã sửa lại miếu và mở rộng thành đình để thờ Tam vị thành hoàng, gồm: thần Thổ Địa [1], thần Độc Cước [2] và tướng Lê Khôi [3].

Tam quan nội đình Đông Ngạc. Photo NCCong ©2020

Ngoài ra, đình có phối thờ Phạm Thọ Lý là người cung tiến đất đai để xây đình vào năm Dương Hoà nguyên niên (1635) và tiến sĩ Phạm Quang Dung là người làng có công đứng ra trùng tu đình năm Mậu Tuất (1718). Bộ Văn hoá — Thông tin đã xếp hạng đình là Di tích lịch sử - kiến trúc - nghệ thuật quốc gia vào ngày 16-12-1993.

Giếng đình Đông Ngạc. Photo NCCong ©2020

Kiến trúc

Đình Đông Ngạc tiếp tục được trùng tu, tôn tạo qua các đời Cảnh Hưng, Minh Mạng, Bảo Đại và gần đây. Tam quan ngoại làm bằng gỗ, cửa nhìn về phía bắc, giáp mặt khúc đê sông Hồng nay là phố Đông Ngạc. Sau tấm mành che bụi ta thấy có hình hộ pháp vẽ ở hai cánh cửa bên, cửa chính nằm giữa đôi câu đối và bức hoành phi treo trên. Từ đó có 3 lối đi với nhiều bậc thang xuống sân trước đình, hai bên là hai giếng tròn.

Tam quan ngoại đình Đông Ngạc. Photo NCCong ©2020

Cụ trưởng ban di tích cho biết: "Đình làng được xây dựng dựa trên thế rồng, cổng tam quan ngoại là đầu rồng, hai giếng nước tròn là mắt rồng, và những mái đình sau đó là thân rồng. Xét về phong thủy, bên tả có một hồ nước, bên hữu có hòn non bộ”. Tam quan nội cũng bằng gỗ, phía sau là một sân cỏ rộng khoảng 300m2. Hai bên sân là dãy nhà bia và nhà khách xây kiểu hành lang, mỗi dãy 7 gian.

Sân đình Đông Ngạc. Photo NCCong ©2020

Đại đình gồm hai bái đường nội và ngoại, mỗi lớp rộng 9 gian, trung cung 3 gian và hậu cung 3 gian. Tại đây cũng có biểu tượng người cầm bút và cầm vòng lửa tượng trưng cho truyền thống văn hiến, khoa cử. Trang trí bên trong rực rỡ sơn son thếp vàng. Một bình gốm nền đỏ vẽ tranh sơn thủy nhiều màu dùng để đựng nước sông Hồng rước về lễ thánh.

Nhà bia đình Đông Ngạc. Photo NCCong ©2020

Di sản

Đình Đông Ngạc vẫn giữ nguyên vẹn dù đã trải qua nhiều biến cố lịch sử, kể cả lần bị một quả bom Mỹ thả ngay trước bậc tam quan vào năm 1967. Trong đình hiện còn lưu giữ được nhiều hiện vật quý như: 08 bia đá từ thời Lê Trung Hưng và Nguyễn, 01 cuốn ngọc phả, 45 đạo sắc phong (với các niên đại 1670, 1789, 1924…). Ngoài ra còn có hương án, đôi phỗng, đồ tế khí và một bộ tranh đặc sắc có từ thế kỷ XVIII.


Đó là bộ ván gỗ sơn màu, diềm viền quanh vẽ các hình trang trí hoa lá gồm 16 bức minh hoạ cho 16 chữ Hán theo kiểu liên hoàn: Bách, Cốc, Phong, Đăng, Vạn, Niên, Kỳ, Phúc, Chúc, Thọ, Thánh, Hoàng, Tư, Dân, An, Thái. Phía dưới có 8 bức tranh vẽ trên giá gỗ theo 8 chủ đề thể hiện các tầng lớp trong xã hội xưa: Ngư, Tiều, Canh, Mục, Sĩ, Nông, Công, Thương. Bút pháp tinh tế, sử dụng nhiều nét vàng trên nền sơn đỏ tươi. Dưới mỗi bức tranh là một bài thơ thất ngôn bát cú.

Đình Đông Ngạc nhìn từ sân văn chỉ. Photo NCCong ©2020

Hằng năm, nhân dân Đông Ngạc long trọng tổ chức hội đình vào ngày 10 tháng Hai âm lịch. Trong số các nghi lễ có tục dâng lên thành hoàng những cây mía tím với lá còn xanh. Đám rước kiệu đi từ đây qua đường đê, rẽ vào chùa Tư Khánh rồi quay về đình. Dân cư trong vùng về dự rất đông vui. Ngoài những trò chơi dân gian như cờ bỏi, chọi gà, đánh đu, bịt mắt bắt dê… còn có hội thả thơ đặc sắc của làng Vẽ.

Trang trí và bia đình Đông Ngạc. Photo NCCong ©2020

Di tích lân cận

Bản đồ trực tuyến


Bài và ảnh: Đông Tỉnh NCCong


[1Bản thổ Thành hoàng: thần trừ tai, chống hạn, cầu cúng linh ứng. Trong các sắc phong còn giữ được đều ghi là "Bảo vệ Chương Hòa đôn ngưng thổ địa hiển trưng chi thần". Sau sự tích mai một, không còn ai nhớ rõ nữa.

[2Bài vị thần Độc Cước do sử gia Phan Phu Tiên rước về từ Sầm Sơn, Thanh Hoá.

[3Lê Khôi là cháu gọi vua Lê Thái Tổ là chú ruột. Ngài làm đến chức Nhập nội tư mã, Thượng tướng quân. Bài vị được người làng Vẽ là Đô đốc Đồng Xuyên Hầu rước về từ Nghệ An.