Quan Chien pagoda

Chùa Quán Chiền

Viên Dương Quán

pagodataoismLý dynastyHoài Đức district

Chùa Quán Chiền vốn là một đạo quán có từ thời Lý, sau chuyển thành chùa. Tên chữ: Viên Dương Quán. Xếp hạng: Di tích cấp Thành phố (2011). Vị trí: 3MFV+W8, thôn Chiền, xã Đức Thượng, H. Hoài Đức, TP Hà Nội. Cách BĐX Bờ Hồ: 19km (hướng 10h). Trạm bus lân cận: Chợ Trôi - QL32 (xe 20A, 70A, 70B, 92)

Cổng chùa Quán Chiền. Photo NCCong ©2019

Địa lý

Chùa thôn Chiền có tên chữ Viên Dương Quán vốn là một nơi tu hành luyện đan của các đạo sĩ thờ đức Thái Thượng Lão Quân. Ngày nay, chùa ở gần chợ Trôi và trường Tiểu học Đức Thượng, thuộc xã Đức Thượng, phía Bắc huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội. Xã này năm 2009 có dân số 8.398 người, sinh sống trên diện tích 5,27 km2. Trong quá trình đô thị hoá nông thôn nhanh chóng, gần đây nhiều hộ dân đã bỏ nghề trồng lúa và chăn nuôi, chuyển sang làm nghề khác.

Xã Đức Thượng giáp thị trấn Trạm Trôi ở phía Đông Nam, giáp huyện Đan Phượng ở phía Bắc, giáp 2 xã Minh Khai và Dương Liễu ở phía Tây Nam. Người dân trong xã muốn đi xa hơn cũng thuận tiện nhờ có con đường quốc lộ QL32 cùng các tuyến xe bus số 20A, 70A, 70B, 92 chạy chéo ngang trục Đông-Tây theo hướng 10h và nối hệ thống giao thông công cộng của thành phố Hà Nội với mạn Bắc xứ Đoài.

Gác chuông chùa Quán Chiền. Photo NCCong ©2019

Lược sử

Tương truyền ngôi quán được xây dựng từ thời Lý và thờ đức Lão Quân, vị Tổ sư của đạo Lão. Lão Tử là một nhân vật huyền thoại sống ở vùng đồng bằng sông Trường Giang trong thời Chiến Quốc. Ngài viết tác phẩm triết học nổi tiếng “Đạo Đức kinh” vào khoảng thế kỷ thứ 4 trước CN, về sau được các đạo sĩ luyện đan mong tu tiên tôn làm Tổ sư của đạo Lão với danh hiệu Thái Thượng Lão Quân.

Di tích này rất nổi tiếng trong thế kỷ XV—XVI dưới thời Lê Sơ rồi thời Mạc và được xếp vào bộ bốn "Đan Sơn Tứ Quán" ở vùng Hoài Đức gần ngay Thăng Long, bao gồm:

  • Linh Tiên Quán, xã Đức Thượng.
  • Viên Dương Quán, xã Đức Thượng.
  • Diễm Xá Quán (Quán Giá), xã Yên Sở.
  • Lão Quân Quán, xã Đức Giang.
Sân chùa Quán Chiền. Photo NCCong ©2019

Trải qua các cuộc chiến tranh liên miên giữa những đội quân của chúa Trịnh, chúa Nguyễn rồi nhà Tây Sơn, đạo Lão suy vong, quán không còn đạo sĩ trụ trì nữa. Về sau có các vị sư đến sửa sang lại Viên Dương Quán, chuyển thành một ngôi chùa Tam giáo, tức là trong chùa có thờ các tượng Lão giáo, Nho giáo và Phật giáo.

Hai bên thiêu hương vẫn còn lưu giữ được hai tấm bia đá, trong đó bia Viên Dương Quán khắc năm Hưng Trị thứ 2 (1589) là một cổ vật đời Mạc hiếm có ở Việt Nam, cho biết năm Ất Dậu đời Mạc Mục Tông (1585), Hiển Cung Đại phu triều Mạc là Nguyễn Định cho hưng công thượng điện và hậu đường. Năm 2011 chùa Quán Chiền đã được xếp hạng di tích lịch sử - văn hoá cấp tỉnh, thành phố tại quyết định số 1230 /QĐ-UBND ngày 10 tháng 3 năm 2011.

Kiến trúc và di sản

Chùa Quán Chiền nhìn về phía Đông Nam, cổng mở ra con đường làng. Sau lần trùng tu năm 1934, chùa định hình với dáng vẻ kiến trúc cuối thời Nguyễn. Từ đó đến nay trải qua gần 90 năm chiến tranh và quên lãng, bây giờ chùa đang bị xuống cấp nhanh. Từ ngoài vào trong, du khách đi qua cổng tam quan rồi đến gác chuông kiểu 2 tầng 8 mái và sân trước; toà tiền đường tường hồi bít đốc là một dãy nhà ngang 7 gian được kết nối với thượng điện thành hình chuôi vồ; phía sau là nhà Tổ, nhà Tăng và nhà Mẫu.

Điện Tam Thanh chùa Quán Chiền. Photo NCCong ©2019

Trái lệ thường, các pho tượng đạo giáo được bày ở phần trước của thượng điện. Lớp trên gồm Tam Thanh: Nguyên Thủy Thiên Tôn, Linh bảo Thiên Tôn, Đạo Đức Thiên Tôn (đáng chú ý tượng Đạo Đức Thiên Tôn ở đây tạc râu màu trắng giống như hóa thân Lão Quân chứ không râu đen như thường thấy). Lớp thứ 2 gồm có: Ngọc Hoàng, Nam Tào, Bắc Đẩu. Lớp thứ 3 gồm có: Huyền Thiên Trấn Vũ (điểm kỳ lạ là tượng Trấn vũ ở đây đặt giữa Phạm Thiên và Đế Thích, tòa Cửu Long lại đặt dưới một chút).

Hệ thống tượng Phật giáo Bắc tông của Bắc Bộ bày chủ yếu tại các gian trong cùng của thượng điện với các các bộ Tam Thế, Chuẩn đề, động Quan Âm Hương Tích, động Quan Âm Thị Kính, Cửu Long, Phạm Thiên, Đế Thích. v.v. Tiền đường gồm: bên phải từ ngoài vào là ban Đức Chúa Ông với các tượng Chúa Ông, Già Lam, Chân Tể, cạnh đó là ban thờ Khuyến Thiện, bên trái là tượng Trừng Ác, Thánh Hiền, Diện Nhiên, Đại Sĩ. Tại nhà Địa Tạng có tượng Địa Tạng vương, trong Lầu Quan Âm là tượng Bạch Y Quan Âm. Ngoài ra còn có các tượng sư Tổ, tượng Hậu và tượng Tam Tứ Phủ.

Năm Gia Long thứ 16 (1817), nhà chùa cho đúc quả chuông lớn "Viên Dương Quán Chung". Năm 1934 niên hiệu Bảo Đại, cho trùng tu tòa tiền đường.

Bia cổ chùa Quán Chiền. Photo NCCong ©2019

Di tích lân cận

Bản đồ trực tuyến

Bài và ảnh: Đông Tỉnh NCCong

Có nhắn tin hay bình luận gì không?

Diễn đàn ghi danh mới được đăng

Trước khi tham gia vào diễn đàn này, bạn phải ghi danh. Nếu chưa ghi danh, bạn phải ghi danh.

Đường nốighi danhquên mật mã?