Đào Kỳ, Phương Dung

Theo truyền thuyết, Đào Thế Kiệt là một vị Lạc hầu ở Cửu Chân sinh được ba con trai: Đào Đô Thống, Đào Chiêu Hiển và Đào Kỳ. Đào Kỳ là em thứ ba nên còn gọi là Đào Tam Lang, đến năm 15 tuổi đã mồ côi cả cha lẫn mẹ. Vợ ngài là Nguyễn Phương Dung xinh đẹp nết na, văn võ toàn tài, quê ở trang Vĩnh Tế, huyện Lang Tài.

Nghe tin Hai Bà Trưng khởi nghĩa, hai vợ chồng đem gia binh đến yết kiến và được làm tướng. Vợ chồng xông pha đánh thắng Tô Định và được phụ trách dải đất Đông Ngàn phía Bắc sông Đuống. Ba năm sau, Mã Viện dẫn quân sang xâm lược. Đào Kỳ, Phương Dung đã đón đánh giặc, sau lui về Cấm Khê và lạc nhau. Ngày 15 tháng 8 năm Quý Mão, Đào Kỳ cùng 2 người anh trai đã hy sinh trong trận Bồ Lăng.

Nhân dân nhiều nơi đã lập miếu thờ ba anh em. Đào Đô Thống được thờ ở miếu Xén Tóc, thôn Ngọc Động, Đào Chiêu Hiển được thờ ở Nghè Ông Hai, thôn Lê Xá. Đào Kỳ được thờ cùng vợ ở nghè cũ, sau chuyển về nghè Lê Xá. Từ thế kỷ XVII, dân làng Ngọc Động và Lê Xá đã thờ ba ông làm thành hoàng làng.