Đỗ Bí

Đỗ Bí quê ở thôn Hắc Lương (Cung Hoàng), nay thuộc huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa. Hiện vẫn chưa rõ năm sinh và năm mất chính xác nhưng sự nghiệp trung thần trải qua 4 đời vua của ông được ghi chép rải rác trong Đại Việt sử ký toàn thư, Đại Việt thông sử, Lam Sơn thực lục và các bản thần tích.

Ông tham gia khởi nghĩa Lam Sơn từ những ngày gian khổ đầu tiên. Mùa hè năm 1418 nghĩa quân bị vây hãm ở núi Chí Linh, hơn 3 tháng trời chỉ có măng tre là món chính. Sau đó ông cùng Trịnh Khả đội cỏ, lẻn bơi đến thuyền quân Minh và lấy lại được hài cốt của cha Lê Lợi mang về chôn cất lại.

Ông lập được nhiều công lớn, đặc biệt trong các trận Khả Lưu (Nghệ An 1424), Ninh Kiều và Nhân Mục (tháng 9-1426). Tháng 2-1427, Đỗ Bí bị quân Minh bắt giam trong thành Đông Quan. Sau khi quân Minh phải nghị hoà, Vương Thông thả Đỗ Bí về. Ngày 3-5-1429, ông được Lê Thái Tổ ban cho quốc tính và là một trong 14 người nhận phong tước Huyện hầu.

Năm 1448, vua Lê Nhân Tông về Lam Kinh, Đỗ Bí lúc ấy giữ chức Đô áp nha ở lại trông giữ kinh đô. Về sau ông lên đến chức Đại tư đồ. Năm 1459, Lê Nghi Dân giết vua Nhân Tông để cướp ngôi em. Đỗ Bí, Lê Ê, Lê Thụ định làm binh biến nhưng kế hoạch bại lộ, cả ba đều bị chết. Về sau, Đỗ Bí được tôn thờ làm thành hoàng ở nhiều nơi và các triều đình đời sau đều ban sắc phong thần.