Lê Phụng Hiểu

Lê Phụng Hiểu 黎奉曉 sinh ngày 8 tháng Giêng âm lịch năm Nhâm Ngọ (tức mùng 4-2-982 dương lịch). Ngài quê ở hương Băng Sơn, tổng Dương Sơn, huyện Cổ Đằng, nay thuộc xã Hoằng Sơn, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Thuở hàn vi ngài không được đi học chữ nhưng sớm trở thành một đô vật có tiếng, được làng vật gọi là đô Bưng.

Ngài có công phục vụ ba vị vua đầu tiên của nhà Lý là Lý Thái Tổ, Lý Thái Tông và Lý Thánh Tông. Theo sử sách ghi lại, ngày mùng 3 tháng 3 năm Mậu Thìn (1028), sau khi vua Lý Thái Tổ vừa mất, chưa làm lễ táng, các hoàng tử Võ Đức vương, Dực Thánh vương và Đông Chính vương đã đem quân đến vây thành để tranh ngôi của Thái tử Lý Phật Mã.

Lê Phụng Hiểu lúc ấy đang giữ chức Võ vệ tướng quân cùng một số tướng khác như Lý Nhân Nghĩa, Dương Bình, Quách Thịnh... đã đưa quân ra ngăn chặn. Khi hai bên giáp trận, Lê Phụng Hiểu tuốt gươm chỉ vào mặt Võ Đức vương mắng: "Bọn Võ Đức vương ngấp nghé ngôi báu, không coi Thái tử vào đâu, trên quên ơn Tiên đế, dưới trái nghĩa tôi con, vì thế thần là Phụng Hiểu xin đem thanh gươm này để dâng".

Dứt lời ngài dũng cảm đi đầu vung gươm chém chết Võ Vương, làm quân phản nghịch thất thế. Thái tử Lý Phật Mã dẹp được loạn và lên ngôi vua Lý Thái Tông, phong luôn cho Lê Phụng Hiểu chức Đô thống Thượng tướng quân, tước hầu, đứng đầu quân đội. Vua cho tổ chức Hội thề hằng năm vào ngày 25 tháng 3 âm lịch (sau chuyển sang ngày 4 tháng 4 âm lịch) tại đền Đồng Cổ ở làng Đông Xá, phường Bưởi, thành Thăng Long.

Năm 1044, Lê Phụng Hiểu lại lập công đánh đuổi được quân Chiêm Thành đến xâm lược. Theo sử sách ghi lại, ngài thọ tới 77 tuổi (1059). Ngày nay, ngài được thờ làm thành hoàng làng Niềm Xá, phường Kinh Bắc, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh. Tại Hà Nội, Thanh Hóa và nhiều đô thị khác đều có đường phố mang tên ngài.

(Noted by ©NCCông 2015)