Nguyễn Bỉnh Khiêm

Nguyễn Bỉnh Khiêm vốn tên là Nguyễn Văn Đạt, sinh ngày 6 tháng 4 âm lịch năm 1491 ở làng Trung An, huyện Vĩnh Lại, trấn Hải Dương (nay thuộc huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng). Bố nổi tiếng học rộng, mẹ là con út của tiến sĩ thượng thư bộ Hộ triều vua Lê Thánh Tông. Lớn lên, cậu đến tận làng Lạch Triều (huyện Hoằng Hóa, Thanh Hóa ngày nay) để theo học bảng nhãn Lương Đắc Bằng.

Ông đã bỏ qua 6 khoa thi dưới triều Lê sơ và 2 khoa thi đầu tiên của triều Mạc. Tới năm 1535 dưới đời Mạc Đăng Doanh, ông mới đi thi và đỗ trạng nguyên khi đã ngoài 40 tuổi. Sau đó ông được giao nhiều chức vụ, phong tước Trình Tuyền Hầu rồi Trình Quốc Công. Trong số học trò ông có tiến sĩ Phùng Khắc Khoan văn võ song toàn và nhà văn Nguyễn Dữ, v.v.

Từ tuổi 53 đến 73, ông không ra ở hẳn kinh sư. Theo Lịch triều hiến chương loại chí "Vua Mạc tôn ông như bậc thầy, khi trong nước có việc quan trọng vẫn sai sứ đến hỏi. Có lúc còn triệu về kinh để hỏi mưu lớn", "Ông học rộng, hiểu sâu nghĩa lý Kinh Dịch, mưa nắng, họa, phúc việc gì cũng biết trước". Sử sách và truyền thuyết còn ghi ông từng giúp Trịnh Kiểm và Nguyễn Hoàng.

Về thơ chữ Nôm, ông có Bạch Vân quốc ngữ thi tập. Trong Cự Ngao Đới Sơn (thuộc Bạch Vân am thi tập với gần nghìn bài thơ chữ Hán), ông viết "Biển Đông vạn dặm dang tay giữ/ Đất Việt muôn năm vững trị bình/ Chí những phù nguy xin gắng sức/ Cõi bờ xưa cũ tổ tiên mình".