Nguyễn Quý Đức

Nguyễn Quý Đức (1648 - 1720) đỗ Thám hoa đời Vĩnh Trị 1676. Khi giữ chức Tể tướng, ông sống khoan hòa, nuôi sức dân, giảm tô thuế, kiên quyết trừng trị bọn nhũng lạm, xử án nghiêm minh, được dân ca ngợi. Năm 1708, ông được cử đứng ra sửa chữa Văn Miếu với quy mô lớn. Năm 1717, ngoài việc viết văn bia cho chùa Hàm Long, ông còn đứng ra trông coi dựng 20 tấm bia tiến sĩ từ khoa thi năm 1656 đến khoa thi năm 1715 đặt tại Văn Miếu.

Cùng năm ấy, ông dâng sớ hai lần, lời lẽ khẩn thiết, rằng ông muốn nhường chỗ thử tài cho lớp người sau, Chúa cho là phải mới ưng cho về trí sĩ. Sử gia Phan Huy Chú viết: “Ông được gia Thái phó Quốc lão, tham dự chính sự. Lại ban cho xe ngựa, ruộng lộc. Sau khi về hưu, rong chơi ở chốn quê hương, lại dựng đình Lạc Thọ ở bờ sông làm chỗ vui chơi”. Về quê, ông cho lập chợ, sửa sang cầu cống, đình chùa. Để dân khỏi sa đà vào các tệ tục, ông cho soạn lại hương ước, quy định việc tế lễ ma chay sao cho giản dị mà vẫn cung kính.

Năm 1999, đoạn đường dài 660m nối đường Nguyễn Trãi với Phân viện Hà Nội của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đã được HĐND thành phố HCM đặt tên là Nguyễn Quý Đức.

Nối đức tốt của cha, con trưởng ông là Nguyễn Quý Ân (1673 - 1722) đỗ Hoàng giáp năm 1715. Năm 1713, vì lụt lội, mất mùa, ông đi phát chẩn ở vùng Thanh Trì, Thanh Oai, Thượng Phúc, Phú Xuyên được dân dâng sớ tôn vinh công đức. Năm 1717, ông được thăng Tham tụng. Nguyễn Quý Ân còn là nhà thư pháp nổi tiếng, có tập Thiên tự văn cấp cho học sinh cả nước làm khuôn mẫu. Năm 1718, triều đình mở cuộc thi soạn sách học cho các thế tử, ông đoạt giải nhất. Năm 1719, khảo xét công trạng các quan, ông được phong hạng nhất. Ngày 9 tháng 5 năm Nhâm Dần 1722 ông mất, thọ 50 tuổi. Triều đình cấp hàng ngàn quan tiền và cử quan khâm sai về tế lễ, cho thờ làm phúc thần ở bản xã.

Cháu đích tôn của Nguyễn Quý Đức là Nguyễn Quý Kính (1693 - 1766) có công phò Trịnh Doanh giữ yên ngôi chúa nên được làm đến Tham tụng, Thượng thư bộ Lễ. Trong cuộc đời, ông đã cùng Vũ Công Tể làm Chiêu Phủ Sứ đi các đạo khuyên dân làm ruộng, trồng dâu và chiêu dụ dân phiêu tán đến khai khẩn các vùng đất hoang. Năm 75 tuổi, Quý Kính mất, được phong tặng Đại tư đồ Huyên trung công.