Chùa Tiêu Sơn (Thiên Tâm Tự)

Lược sử

Chùa Tiêu Sơn tức chùa Tiêu, tên chữ Thiên Tâm Tự, có từ thời Bắc thuộc. Đến thời Đinh, vùng Từ Sơn trở thành một trung tâm Phật giáo của xứ Kinh Bắc và chùa được thiền sư Vạn Hạnh trụ trì. Khi Lý Công Uẩn mới 3 tuổi đã được mẹ đem lên chùa Tiêu gửi thiền sư nuôi dạy cho đến lúc lớn khôn.

Chùa xưa có: viện Cảm Tuyền, lầu Tiên Lĩnh, tiền đường, thượng điện, hậu đường…Thời Lê trung hưng, chùa được mở rộng với quy mô lớn nên còn có tên là chùa “Trăm gian”. Đến đời vua Bảo Đại lại có một đợt trùng tu được ghi lại trên câu đầu của toà Tam Bảo. Đặc biệt chùa gắn với sự tích về đức vua Lý Thái Tổ.

Theo Đại Việt Sử ký Toàn thư: “Vua họ Lý, huý Công Uẩn, người châu Cổ Pháp, lộ Bắc Giang. Mẹ họ Phạm, đi chơi ở chùa Tiên Sơn cùng với người thần giao cấu rồi có chửa, sinh ra vua ngày 12 tháng 2 niên hiệu Thái Bình nhà Đinh năm thứ 5 (974)… Lúc còn trẻ thơ đến học ở chùa Lục Tổ, sư Vạn Hạnh trông thấy khen rằng: Đứa trẻ này không phải là người thường sau này lớn lên tất có thể giải quyết được mọi việc khó khăn, làm vua giỏi trong thiên hạ”.

Kiến trúc

Chùa nằm ở lưng chừng núi Tiêu Sơn 蕉山 trong một khu rừng nhỏ. Trên đỉnh núi có tượng đài sư Vạn Hạnh. Trước chùa là dòng sông Tiêu Tương 蕉湘 nổi tiếng với thiên tình sử của chàng Trương Chi và nàng Mỵ Nương. Một đoạn sông ngày nay còn lại chính là hồ nước ở dưới chân núi. Về phía đông nam còn có chùa Trường Liêu. Nhà văn Khái Hưng từng lấy đây làm bối cảnh cho tiểu thuyết "Tiêu Sơn tráng sĩ" in năm 1937.

Trong thập niên 1970 chùa Tiêu và chùa Trường Liêu đã bị máy bay Mỹ ném bom phá huỷ gần hết, chỉ còn lại một số tượng Phật, đồ thờ tự và quả chuông “Trường Liêu tự chung” đúc năm Thiệu trị 3 (1843). Sau nhiều lần trùng tu tôn tạo, chùa Tiêu hiện gồm các tòa: Tam bảo, nhà khách, gác chuông và nhà Tổ kiểu chồng diêm.

Di sản

Chùa bảo lưu 14 tháp mộ của các vị từng trụ trì ở đây. Trước tam bảo là tháp chứa nhục thân sư Như Trí trong tư thế toạ thiền; sư đã biên tập nhiều sách, trong đó có “Thiền uyển tập anh” ghi lại các tông phái thiền học và sự tích của các thiền sư nổi tiếng từ cuối thời Bắc thuộc cho đến thời Đinh, Lê, Lý, Trần.

Trong chùa có tấm bia “Lý Gia Linh Thạch” niên đại “Cảnh Thịnh nguyên niên” (1793) và tấm bia “Cúng điền bi ký” niên đại Bảo Đại 3 (1923) cùng nhiều câu đối, hoành phi, đại tự… Tại nhà Tổ còn có tượng sư Vạn Hạnh và bài vị ghi “Lý triều nhập nội tể tướng Lý Vạn Hạnh thiền sư thần vị”.

Năm 1991, chùa Tiêu được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa, đền Cổ Lũng: 442Q2+JR, Nội Duệ, Tiên Du.
• Chùa Lim (Hồng Ân Tự): 42RC+F2C, TT Lim, Tiên Du.
• Chùa Tam Sơn (Cảm Ứng Tự): 4XVG+6VP, Tam Sơn, Từ Sơn.
• Đình Cẩm Giang: 4XH8+4C8, Đồng Nguyên, Từ Sơn.
• Đình Đình Cả: 42P4+2CX, Nội Duệ, Tiên Du.
• Đình Hồi Quan: 4XWV+P6G, Hồi Quan, Từ Sơn.
  Text 668 ©NCCông 2017-2025 Tieu Son pagoda)