1156 Qua Cam temple, village hall & pagoda

ĐỀN, ĐÌNH, CHÙA QUẢ CẢM

Bắc NinhThánh Tam GiangNgũ Huyện Khê
qrcode:https://360.hncity.org/%C4%90en-chua/Bac-no%CC%A3i-thanh/%C4%90EN-%C4%90INH-CHUA-QUA-CAM

Cụm di tích Quả Cảm 果敢 có từ thời Lê trung hưng. Đền thờ Bà Chúa Sành. Đình thờ Thánh Tam Giang. Lễ hội chùa: ngày 20 tháng Giêng ÂL. Xếp hạng: Di tích quốc gia (1990). Vị trí chùa: 624W+GM4, Hoà Long, Bắc Ninh, Việt Nam. Cách Ga Hà Nội: 45km (hướng 2h). Trạm bus: Học Viện Ngân Hàng - Bắc Ninh - Quốc Lộ 1.

Giới thiệu chung

Thôn Quả Cảm 果敢 tên Nôm là Kẻ Cởm nằm ở hữu ngạn sông Cầu và phía Bắc cửa sông Ngũ Huyện Khê, nơi có nhiều mộ Hán cổ với quy mô khá lớn. Quả Cảm nay thuộc phường Hòa Long, TP Bắc Ninh, cách trung tâm Hà Nội khoảng 45km về phía Đông Bắc.

Ngày 9-1-1990, đình, đền, chùa Quả Cảm được xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia. Hàng ngày cụm di tích mở cửa từ 5h đến 17h; không thu vé tham quan. Du khách có thể đi từ Hà Nội đến đây bằng xe buýt theo Quốc lộ 1A tuyến Hà Nội – Bắc Ninh và xuống ở trạm Học Viện Ngân Hàng rồi đi tiếp khoảng 5km bằng xe ôm hoặc taxi theo đường Âu Cơ.

Đền Quả Cảm

Đền tọa lạc tại trại Sáng ở phía Đông núi Tượng và còn gọi là đền Đức vua Bà do thờ Bà chúa Sành tức Trần Thị Ngọc, người làng Quả Cảm, thứ phi của vua Trần Anh Tông. Bà có công khai thông sông Ngũ Huyện Khê từ Cổ Loa về Quả Cảm đổ ra sông Cầu, tục gọi là “Sông Thiếp”, được 72 trang ấp tôn làm phúc thần.

Sau khi bị tàn phá trong cuộc Kháng chiến chống Pháp 1947-1954, đền được phục dựng với bố cục hình “chữ Đinh”, gồm 3 gian tiền tế và 1 gian hậu cung. Gần đây lại xây thêm cổng tam quan đồ sộ nhìn về hướng Tây Nam và 5 gian thờ ở trước đền cùng thuỷ đình trên ao ở phía Đông Nam.

Trong đền hiện bảo lưu được bức hoành phi đề 3 chữ Hán “Quang Thái sinh”, 2 đôi câu đối và tượng Bà chúa Sành ở tư thế tọa thiền, chất liệu gỗ. Đền còn có 3 đạo sắc phong ghi niên đại 1783, 1812, 1924 và một văn bia 4 mặt chép sự tích Bà Chúa.

Đình Quả Cảm

Đình Quả Cảm tọa lạc trên đồi Tượng, từng là một điểm chốt quan trọng trong phòng tuyến sông Như Nguyệt thời Lý – Trần. Đình gồm 3 gian 2 chái tiền tế kết nối với 3 gian hậu cung thành hình “chữ Đinh”, bộ khung đều bằng gỗ lim, mái lợp ngói mũi hài.

Đình xưa có 3 tấm bia Hậu thần dựng vào các năm 1736, 1783, 1908. Theo các đạo sắc phong từ năm 1710 đến 1924 được lưu giữ tại đây, đình thờ Thánh Tam Giang là hai anh em Trương Hống, Trương Hát có công đánh giặc Lương vào thế kỷ VI và nêu gương trung thành với Triệu Việt Vương, thà chết không theo Lý Phật Tử.

Đình hiện bảo lưu bộ long ngai bằng gỗ và bài vị ghi “Tam Giang hiển linh”, 2 bức đại tự, 7 đôi câu đối, 3 hương án gỗ thời Lê-Nguyễn, 1 bát hương gốm sứ, 1 lọ hoa cổ men ngọc, men lam thời Lý và thời Lê, Nguyễn, hòm đựng sắc và các loại long miện, long bào.

Chùa Kim Sơn

Chùa Quả Cảm có tên chữ Kim Sơn Tự. Sau tam quan đồ sộ là sân rộng có cổ thụ và lối lên chùa trên đỉnh Núi Bút. Tam bảo có bố cục theo hình “chữ Đinh” với 5 gian tiền đường và 3 gian thượng điện, mặt nhìn về hướng Tây Nam ra sông Ngũ Huyện Khê.

Tại đây còn có 4 tấm bia, 25 pho tượng Phật giáo, tượng thân mẫu Bà chúa Sành và tượng quan Đề lĩnh Tứ thành, một quả chuông đồng khắc bài minh năm Cảnh Thịnh 1 (1793). Bên ngoài Tam bảo có nhà Tổ, nhà Mẫu, lầu Quan Âm và vườn tháp.

Lễ hội chùa Kim Sơn diễn ra trọng thể hàng năm vào ngày 20 tháng Giêng âm lịch, bắt đầu bằng lễ rước nước và tế cáo. Sau đó thường có các tiết mục truyền thống như múa rối nước, hát quan họ giao duyên và thi nông cụ dân gian.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

(1156 den, dinh, chua Qua Cam ©NCCong 2025)