ĐÌNH VÀ CHÙA ĐỌ XÁ

Cụm di tích có từ thế kỷ XVIII. Đình thờ Thánh Tam Giang. Hội đình: 19 tháng Giêng ÂL. Hội chùa: từ 13 đến 15 tháng Giêng ÂL. Xếp hạng: Di tích quốc gia (1992). Vị trí: 53H6+9Q, Ninh Xá, Bắc Ninh, Việt Nam. Cách Ga Hà Nội: 40km (hướng 2h). Trạm bus: 687 Ngô Gia Tự - QL1.

Giới thiệu chung

Thôn Đỗ Xá tức làng Đọ, xưa kia thuộc tổng Đỗ Xá, huyện Võ Giàng, trấn Kinh Bắc. Đình và chùa Đọ Xá nay tọa lạc tại phường Ninh Xá, TP Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh. Chùa có tên chữ là 光明寺 (Quang Minh tự).

Hai công trình này nằm liền kề nhau trong khuôn viên chung không có tường bao, tạo thành một không gian kiến trúc thống nhất. Theo tục lệ truyền thống, vào ngày 15 tháng Chạp ÂL các thanh niên nam nữ gánh nước từ sông Cổ Ngựa về để làm lễ mộc dục và cúng cả năm.

Đình Đọ Xá

Đình được khởi dựng từ lâu đời, thờ Thánh Tam Giang tức anh em Trương Hống và Trương Hát, có công đánh giặc Lương vào thế kỷ VI. Các đạo sắc phong và bản thần tích được chép vào năm 1938 hiện còn tại đình đã ghi rõ việc thờ cúng Thánh Tam Giang.

Đến thế kỷ XVIII, đình được trùng tu với quy mô lớn, để lại những mảng chạm khắc công phu các đề tài tứ linh tứ quý và mang phong cách nghệ thuật thời Lê trung hưng. Trải qua nhiều lần sửa chữa và tôn tạo, đến nay phần lớn ngôi đình vẫn giữ được dáng vẻ kiến trúc thời Nguyễn.

Chùa Đọ Xá

Theo văn bia ghi năm Vĩnh Thịnh 2 (1706) chùa được khởi dựng vào thời Lê trung hưng. Trải qua nhiều lần tu sửa, tôn tạo, bên cạnh Tam bảo hiện có cổng tam quan dẫn khách vào sân hậu với nhà Tổ, nhà Mẫu và nhà Tăng. Sau sân tiền là thềm rồng gồm có 7 bậc đá xanh rồi đến các cửa bức bàn mở về phía Tây Nam.

Toà tiền đường 5 gian xây kiểu tường hồi bít đốc tay ngai, hai cột đồng trụ đắp các câu đối chữ Hán. Gian giữa tiền đường được kết nối với toà thượng điện 4 gian thành hình “chữ Đinh”. Các mái được lợp ngói mũi hài, giữa bờ nóc đắp nổi tên chùa bằng chữ Hán 光明寺 (Quang Minh tự).

Di sản văn hoá

Làng Đọ có tục kết chạ với làng Nác (tức Phúc Đức, nay thuộc phường Đại Phúc). Cứ 5 năm một lần vào ngày 19 tháng Giêng ÂL, hai làng lại cùng tổ chức rước kiệu Thánh từ đình Đọ sang đình Nác để đón sắc về tế lễ. Sau đó là mở hội với các trò vui dân gian như chơi đu, hát quan họ, thi giã gạo và chọi gà.

Trong chùa Đọ Xá hiện có các đồ thờ tự cổ và trang trí với điêu khắc tinh xảo cùng hệ thống tượng Phật giáo Bắc tông đầy đủ mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn. Ngoài bia Vĩnh Thịnh còn có 4 bia Hậu Phật ghi niên đại Tự Đức và một quả chuông đồng đúc năm 1898. Hội chùa diễn ra hàng năm từ ngày 13 đến ngày 15 tháng Giêng âm lịch.

Năm 1992, đình và chùa Đọ Xá được xếp hạng Di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật Quốc gia.

Ảnh: Đình Đọ Xá

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Đền Thanh Sơn: 53PM+WGW, Vũ Ninh, TP Bắc Ninh.
• Đình Thụ Ninh: 53V5+222, Vạn An, TP Bắc Ninh.
• Đình và chùa Trà Xuyên: 52MW+PWQ, Khúc Xuyên, TP Bắc Ninh.
• Đình và chùa Yên Mẫn: 53Q5+J2, Kinh Bắc, TP Bắc Ninh.
• Nhà Thờ Chính Tòa Bắc Ninh: 53J6+3W, Tiền An, TP Bắc Ninh.
• Văn Miếu Bắc Ninh: 53F9+VH, Đại Phúc, TP Bắc Ninh.

(Bài 1157 ©NCCong 2025, dinh chua Do Xa)