Đình và chùa Yên Lã

Lược sử

Thôn Yên Lã nay thuộc phường Tân Hồng, TP Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, từ xưa đã nổi tiếng về các món giò, chả, nem chua. Đình Yên Lã được xây dựng vào thời Lê trung hưng, bên trong thờ hai vị Thượng đẳng phúc thần Trương Hống và Trương Hát, thường gọi là Đức Thánh Tam Giang. Hai ngài vốn là anh em ruột, lớn lên làm tướng đi theo Triệu Việt Vương đánh giặc nhà Lương.

Sau khi Lý Phật Tử dùng mưu lật đổ Triệu Việt Vương, hai anh em đã cùng tự vẫn trên khúc sông Tam Giang chứ không chịu khuất phục làm quan cho vua mới. Tương truyền anh linh của các ngài về sau đã âm phù cho tướng sĩ Đại Việt trong hai lần chiến thắng giặc Tống trên phòng tuyến sông Như Nguyệt. Lần đầu vào năm 981 dưới sự chỉ huy của Thập đạo tướng quân Lê Hoàn, lần sau vào năm 1076 dưới sự chỉ huy của Thái uý Lý Thường Kiệt.

Kiến trúc

Dáng vẻ ngôi đình Yên Lã được định hình từ lần trùng tu mở rộng vào đầu thời Nguyễn với các toà tiền tế, đại bái và hậu cung vẫn còn giữ được kiến trúc khá nguyên vẹn. Cổng đình hiện nay là một tam quan lớn, 3 cửa mở ra phố Yên Lã. Ngay sau cổng là sân rộng, phía bên phải sân có cây cổ thụ, tất cả nằm trong một khuôn viên vuông vắn với tường bao quanh.

Đình nhìn về phía tây nam. Sau lần tôn tạo trong gần hai năm 2007-2008, mặt bằng kiến trúc có bố cục kiểu “Tiền chữ Nhất, hậu chữ Đinh”. Toà tiền tế gồm 1 gian 2 chái, 4 mặt để trống, phía trước có đôi rồng đá. Các góc đao uốn cong, 4 mái lợp ngói ta dựa trên 16 cột. Gian giữa treo bức đại tự “mỹ tục khả phong” (làng có phong tục đẹp) do vua Tự Đức ban tặng cho làng vào thế kỷ XIX.

Toà đại bái gồm 5 gian 2 chái, rộng gần 500 m2. Bộ khung làm hoàn toàn bằng gỗ lim dựa lên 48 cây cột cái và cột quân được đặt trên những chân đế bằng đá tảng đỡ lấy 4 mái lợp ngói ta với 4 góc đao uốn cong cong. Các cấu kiện bằng gỗ trong toà đại bái chủ yếu được bào soi chạm khắc công phu và mang đậm phong cách kiến trúc thời cuối Lê - đầu Nguyễn.

Ngôi chùa Yên Lã nằm song song bên tả đình làng trong khuôn viên hình chữ nhật có tường bao quanh. Sau lần tôn tạo mới đây, cổng chùa là một tam quan 6 trụ 3 tầng với gác chuông đồ sộ, 3 cửa cũng mở ra phố Yên Lã ở phía tây nam. Sau cổng là sân nhỏ rồi đến toà tiền đường 3 gian 2 dĩ, xây kiểu tường hồi bít đốc tay ngai, mái lợp ngói ta. Trên bờ nóc đắp 3 chữ Hán 無為寺 (Vô Vi Tự). Gian giữa nối với hậu cung theo hình "chữ Đinh". Phía sau tam bảo là sân hậu, nhà Tổ, nhà Mẫu và khu phụ.

Di sản

Đình Yên Lã nay còn bảo lưu được nhiều hiện vật có giá trị nghệ thuật cao như: long ngai bài vị, hoành phi, câu đối, tượng đôi phỗng, bát hương, lộ bộ… Đặc biệt là bốn thanh kiếm thờ thời Lê cùng chiếc mõ cá bằng gỗ và 13 đạo sắc phong thần ghi niên đại thế kỷ XIX-XX. Trong toà đại bái còn có bàn thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh và bàn thờ các Anh hùng liệt sĩ.

Theo truyền thống từ xa xưa, hàng năm từ ngày mùng 8 đến mùng 9 tháng 2 âm lịch (chính hội mùng 9), chính quyền và nhân dân thôn Yên Lã lại tổ chức lễ hội đình làng để tưởng nhớ công ơn của Nhị vị Thánh Tam Giang và các bậc tiền nhân đã có công với làng, với nước.

Năm 2004, đình làng Yên Lã và chùa Vô Vi được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa Cổ Pháp: 4X37+P6J, Tân Hồng, Từ Sơn.
• Đền Đô: 4X46+R52, Đình Bảng, Từ Sơn.
• Đền Phù Lưu: 4X76+9CG, Đông Ngàn, Từ Sơn.
• Đình Cẩm Giang: 4XH8+4C8, Đồng Nguyên, Từ Sơn.
• Đình Trang Liệt: 4XC3+6QH, Trang Hạ, Từ Sơn.
• Khu di tích Dương Lôi: 34X6H+P8, Tân Hồng, Từ Sơn.

(1151 dinh, chua Yen La ©NCCông 2020-2025)