Chùa Bàn Long

Lược sử

Núi Đại Tượng cao khoảng 200m, dáng như con voi lớn quay về phía kinh đô Hoa Lư xưa. Tương truyền, dân địa phương phát hiện trong núi một hang đá có khối nhũ hình rồng cuộn nên lập chùa ngay trong động. Theo truyền thuyết, chùa được lập vào thời Đinh – Tiền Lê, có tài liệu cho rằng còn sớm hơn.

Tư liệu thành văn cổ nhất là tấm bia ma nhai khắc trên vách núi Đại Tượng, niên hiệu Nguyên Hòa đời vua Lê Trang Tông (1533–1548). Bia ghi rằng từ thành cổ Hoa Lư men theo núi đá đi về phía Nam, đến làng Khê Đầu thì có chùa Bàn Long, và chùa đã nổi tiếng qua các triều Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần.

Thế kỷ XVIII, chúa Trịnh Sâm đến thăm chùa và tự tay đề ba chữ lớn "Bàn Long tự" trên vách cửa động. "Bàn Long" nghĩa là rồng cuộn, ý chỉ bệ đá hình rồng ngồi trong động.

Trong cuộc kháng chiến chống Pháp 1947-1954, động Bàn Long từng là trụ sở của nhiều cơ quan địa phương, đồng thời làm kho và xưởng sản xuất vũ khí, đạn dược cho mặt trận Hà Nam Ninh.

Kiến trúc

Khu di tích rộng khoảng 8 sào Bắc Bộ, gồm ba công trình chính: chùa trong động, phủ thờ Mẫu và nhà Tổ. Chùa không có cổng tam quan; lối vào đi qua một cây cầu đá cong ghép bằng những khối đá xanh lớn, nay phủ rêu.

Chùa nằm trọn trong một hang đá thiên tạo, sâu hơn 20m vào lòng núi, rộng khoảng 10m, diện tích lòng động hơn 50m². Ba chữ "Bàn Long tự" của chúa Trịnh Sâm khắc trên vách cửa động. Đi sâu vào trong, phía bên trái là pho tượng A Di Đà tạc bằng đá xanh nguyên khối, tương truyền có từ những năm đầu lập chùa; ngay dưới tượng là khối nhũ đá cuộn tròn như ổ rồng.

Tượng Phật trong động bài trí như các chùa khác, nhưng quanh tượng, nhũ đá trên vách tự tạo thành hình tứ linh long, ly, quy, phượng, đều chầu về phía tượng. Giữa động còn một khối nhũ được ví như hình Phật cưỡi ngựa trắng.

Phủ thờ ba vị Thánh Mẫu là Liễu Hạnh, Quỳnh Hoa và Quế Hoa công chúa. Phủ và nhà Tổ làm theo lối kiến trúc truyền thống; vì kèo nhà Tổ bằng gỗ, đầu bẩy và ván mê chạm khắc tinh xảo. Di tích còn lưu giữ nhiều hiện vật cổ như bát hương, đèn thờ cùng pho tượng A Di Đà bằng đá.

Di sản

Năm 1994, chùa và động Bàn Long được Bộ Văn hóa – Thông tin xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa quốc gia. Di tích nằm cạnh khu du lịch sinh thái Tràng An, giữa Cố đô Hoa Lư ở phía tây bắc và Tam Cốc – Bích Động ở phía Tây Nam.

Dân địa phương truyền rằng khi trời hạn, nếu vảy con rồng đá trong động ánh lên thì vài ngày sau trời sẽ mưa. Vì vậy hằng năm chùa vẫn giữ lễ cầu mưa, cầu cho mưa thuận gió hòa. Ngày nay di tích là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của nhân dân trong vùng.

Từ Bàn Long có thể kết hợp tham quan chùa Bích Động, đền Thái Vi, chùa Nhất Trụ và chùa Trung Trữ.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa A Nậu
• Chùa Đẩu Long
• Chùa Kỳ Lân
• Đền vua Lê (Hoa Lư)
• Chùa Non Nước
• Đền vua Đinh (Hoa Lư)
• Đền Thái Vi

Mã QR và ảnh

1286_chua_Ban_Long ©NCCông 2018-2026, Hoa Lu