Chùa Trung Trữ

Lược sử

Chùa Trung Trữ tọa lạc tại Hoa Lư là vùng đất có con người cư trú từ rất sớm. Các nhà khảo cổ học đã tìm thấy ở đây rìu đá có vai ở hậu kỳ đồ đá mới và sơ kỳ đồ đồng cách nay 4000–5000 năm. Đây cũng là nơi có nhiều di tích lịch sử qua các triều đại.

Chùa Trung Trữ thờ Phật, ngoài ra còn thờ các vị “hương tiên’’ là những bậc thủy tổ lập làng đầu tiên. Theo gia phả họ Đinh Thế, năm Hồng Đức thứ 23 (1492), cụ Đinh Thế Dong cùng một số dân làng Trường Yên Thượng ra giữ giới phía đông. Lúc đầu các cụ ở nhờ đất La Cầu để khai phá ruộng hoang. Vào năm Đoan Khánh thứ tư (1508), cụ Đinh Thế Dong có thêm người em là Đinh Nhữ Cần, sau đó có thêm hai người họ Lê và họ Nguyễn cùng ra giữ mốc giới. Năm 1519, triều đình chính thức cho thành lập làng Trung Trữ. [1]

Phía Nam làng có ngôi chùa lợp tranh gọi là Bần (nghèo), được cha con cụ Đinh Thế Dong xây dựng tại chân núi Gòi. Phía Đông có núi Đất là nơi bây giờ có cây cầu gỗ bắc qua sông Hoàng Long. Đường Cộc là con đường từ xóm Tây đến bến Hàng gặp sông là hết đường. Phía Bắc có Rộc Cùng bắt nguồn từ sông Hoàng Long, chảy xuôi từ ngòi Gấm, nội Dện, cửa Đình xuống Quán Vinh.

Tương truyền Trung Trữ từng là nơi tập trung kho lương ở gần hang núi vào thời Đinh Lê. Tên Trung Thôn xuất hiện trong “mộc phả” có tiêu đề “Đinh – Lê – Nguyễn tam hộ cộng lập” lưu tại từ đường họ Đinh Thế. Tên Trung Phong xuất hiện trong một số bài tấu, bài ca dùng trong tế lễ. Theo ngọc phả làng Bãi Trữ, đô đốc Vũ Đình Huấn đã lấy ngọn núi giữa làng Trung Trữ làm đài chỉ huy đánh thắng đồn Gián Khẩu, đặt tên núi là Trung Phong.

Kiến trúc

Tam quan chùa Trung Trữ hiện gồm 3 cửa vòm, cửa giữa xây ba tầng kiểu gác chuông với phong cách thời Nguyễn. Hai bên cửa phụ có tượng hộ pháp cầm binh khí đứng trong chòi gác. Sau cổng là lối đi vào sân tiền đường, bên phải là sân nhà Tổ và nhà thờ Mẫu, bên trái là vườn tháp.

Chùa trong mới được tu sửa sau lần bị cháy, bố cục mặt bằng xây dựng vẫn theo hình “chữ Tam” như cũ. Tiền đường có 6 hàng cột, dáng cao, mái thẳng, hoành vuông, vì kèo kiểu chồng rường, chạm khắc đơn giản. Thiêu hương 3 gian, 4 hàng cột, vì kiểu chồng rường, hoành vuông mái thẳng. Phía trong cùng chùa được xây ngay vào hang núi, cửa hang được xây thành 3 cửa bằng những tấm đá xanh, lòng hang được xây thành tường bệ để thờ Phật.

Di sản

Năm 1673, hoà thượng Huệ Nhật đến thôn Trung Trữ xem phong cảnh thấy tại đây có động đẹp nhất vùng Thiên Quan (gồm Nho Quan, Gia Viễn bây giờ). Hoà thượng bèn chuyển chùa Bần về xây tại động này, đặt tên chữ là 英靈山洞寺 (Anh Linh Sơn động tự) và cho khắc bia đá "Thiên Quan đệ nhất động". Nhân dân địa phương thường gọi là chùa Trữ.

Chùa từng là nơi thành lập chi bộ Đảng thôn Trung Trữ và di tích của phong trào ủng hộ Xô Viết Nghệ Tĩnh. Chùa còn là xưởng sản xuất vũ khí và cơ sở của du kích trong giai đoạn Kháng chiến chống Pháp. Hiện nay, chùa vẫn là nơi sinh hoạt văn hoá tâm linh và diễn ra những hội hè, lễ tiết của nhân dân địa phương.

Năm 1990, chùa Trung Trữ được xếp hạng là Di tích lịch sử - văn hoá quốc gia.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa A Nậu
• Chùa Đẩu Long
• Chùa Kim Ngân
• Chùa Nhất Trụ
• Chùa Phong Phú
• Cố đô Hoa Lư

Mã QR và ảnh

1278_chua_Trung_Tru ©NCCông 2018-2026