Đền Lạt Sơn

Du khách từ Hà Nội đi khoảng 60km theo quốc lộ QL1A đến Phủ Lý và rẽ phải vào đường Lê Chân rồi đi thêm gần 1km nữa sẽ thấy đền Lạt Sơn thờ Nữ tướng Lê Chân ở bên tay phải.

Lược sử

Lê Chân sinh ra và lớn lên tại trang Yên Biên (tên Nôm là làng Vẻn), huyện Khúc Dương, quận Giao Chỉ — nay thuộc khu An Biên, phường Thủy An, thành phố Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh. Sau khi cha mẹ bị Thái thú Tô Định hãm hại, bà đã cùng một số người thân tín di cư về vùng cửa biển Cấm Giang. Tại đây, bà chiêu mộ lưu dân, khai hoang lập nên trang An Biên — nay chính là thành phố Hải Phòng.

Tại vùng đất mới này, bà đã xây dựng lực lượng, lập căn cứ quân sự, tổ chức luyện tập binh sĩ và chính thức phát động khởi nghĩa hưởng ứng lời kêu gọi của Hai Bà Trưng.

Năm 43, vương triều Hai Bà Trưng bị lâm vào thế nguy cấp trước sự tấn công của quân Đông Hán do Mã Viện chỉ huy. Nữ tướng Lê Chân đã lui quân về vùng rừng núi Lạt Sơn để xây dựng căn cứ kháng chiến.

Núi Lạt Sơn trước kia thuộc xã Thanh Sơn, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam (từ tháng 7-2025 thuộc xã Lý Thường Kiệt, tỉnh Ninh Bình). Nơi đây từng là vùng thung lũng có địa hình "tiến có thể đánh, lui có thể giữ", lưng tựa vào dãy núi hình cánh cung, phía trước có sông Đáy và sông Ngân bao bọc.

Trong trận huyết chiến ác liệt cuối cùng với quân giặc, để không bị rơi vào tay kẻ thù, Nữ tướng Lê Chân đã lên đỉnh núi Giát Dâu gần đó gieo mình tự vẫn. Người dân sau đó đã lập đền thờ ngay dưới chân núi và gìn giữ hương khói bốn mùa nhằm lan toả công đức sự nghiệp của bà.

Kiến trúc

Ngôi đền tọa lạc sát bờ sông Ngân tại một nơi dân cư thưa thớt ven con đường lớn ở ngoại ô phía Tây thành phố Phủ Lý. Khung cảnh thiên nhiên xung quanh vừa mang sự thơ mộng, thanh tịnh vừa lắng đọng bầu không khí thâm nghiêm của vùng đất cổ.

Tam quan 3 tầng đồ sộ nhìn về phía Đông Nam, sau cổng là sân rộng với cổ thụ và dãy nhà khách ở hai bên. Ngôi đền chính nằm trên nền cao 5 bậc thềm rồng và có bố cục mặt bằng hình "chữ Đinh". Toà tiền tế 3 gian 2 dĩ xây chồng diêm 2 tầng 8 mái. Toà hậu cung 3 gian có khám thờ đặt tượng Nữ tướng Lê Chân. Bên hữu ngôi đền còn có nhà thờ Mẫu 3 gian với hàng hiên và bài trí truyền thống ở bên trong.

Bên trong đền hiện vẫn bảo tồn được nhiều hiện vật quý giá như các đạo sắc phong qua các triều đại cùng hoành phi, cuốn thư, câu đối cổ và một bản phục chế chiếc trống đồng có niên đại cách nay khoảng 2.000 năm được tìm thấy tại khu vực sông Ngân gần đền mà dân gian gọi là sông Vũ Cố.

Di sản

Hằng năm, đền tổ chức lễ giỗ Nữ tướng Lê Chân vào ngày 13 tháng 7 âm lịch và lễ Thánh đản vào ngày 8 tháng 2 ÂL. Đây là hai dịp lễ hội lớn thu hút không chỉ người dân địa phương mà đông đảo du khách thập phương, đặc biệt là các đoàn từ Hải Phòng và An Biên (Quảng Ninh) – những nơi gắn liền với quê hương và công lao khai hoang lập ấp của bà – về hội tụ, kết giao và dâng hương tưởng niệm.

Quần thể Căn cứ địa Lạt Sơn (bao gồm Đền thờ Nữ tướng Lê Chân, núi Giát Dâu và Đồi Bụt) đã chính thức được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là Di tích lịch sử cấp Quốc gia vào năm 2023.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa Tam Chúc: HR76+98, Tam Chúc, Kim Bảng, Hà Nam.
• Đền Hữu Vĩnh: JR76+J7, Hồng Quang, Ứng Hòa, Hà Nội.
• Chùa Bà Đanh: HV93+FGC, Đanh Xá, Kim Bảng, Ninh Bình.
• Đền Trình: JQ4F+49X, Hương Sơn, Mỹ Đức, Hà Nội.
• Đền Trúc: HV86+CHV, Quyển Sơn, Kim Bảng, Hà Nam.
• Thánh Đường Sở Kiện: FVXW+WHV, Kiện Khê, Thanh Liêm, Hà Nam.

  Ảnh: Đền thờ Nữ tướng Lê Chân

  Bài 1230 ©NCCong 2019-2025, Đền thờ Nữ tướng Lê Chân

  ---