Chùa Cao và đền Chúa

Giới thiệu

Từ vành đai nội thành Hà Nội, du khách có thể lên xe bus số 37 hoặc 57, 102. (Nếu đi từ Hà Đông thì còn có xe bus số 72, tuyến BX Yên Nghĩa – Chúc Sơn – Xuân Mai). Đi qua cầu Mai Lĩnh về phía nam sông Đáy thì xuống trạm dừng xe và bước tiếp khoảng 100m sau đó rẽ sang phải vào cổng làng Ninh Sơn rồi leo dốc hơn 200m sẽ tới chùa Cao trên đỉnh núi Phượng Hoàng. Từ đây du khách có thể ngắm nhìn toàn bộ thị trấn Chúc Sơn trải dài ở phía nam và các cánh đồng làng xã lân cận.

Dưới chân núi, cách ngã ba khoảng hơn trăm bước về phía tay trái là ngôi đình làng Ninh Sơn khá to, sân rộng, có các cây cổ thụ che mát. Đình nhìn ra Vực Ninh, trên đó mới xây một thuỷ đình lục giác với chiếc cầu đá có hai nhánh nối vào bờ. Cách chùa Cao không xa về phía tây bắc còn có hai danh lam khác là chùa Trầm (2km) và chùa Trăm Gian (4km).

Núi Phượng Hoàng còn gọi là núi Ninh, thuộc huyện Chương Mỹ, tỉnh Hà Đông cũ, nay là thành phố Hà Nội. Theo TS Nguyễn Việt, đây là một trong những điểm cư trú sớm nhất ở vùng đồng bằng Bắc Bộ. Vào khoảng 4000 năm trước, những ngôi làng nhỏ ven "vịnh Hà Nội" đã hình thành. Cạnh núi Phượng Hoàng còn có Giang Xá (gần Trạm Trôi), Đồng Trỗ, Kim Ngọc, Văn Điển, Gò Cây Táo (Triều Khúc), Xã Đàn, ... trước khi người cổ tu cư thành các làng lớn ở Gò Vườn Chuối (Nhổn), Vinh Quang (Cát Quế), Chiền Vậy...

Chùa Cao

Theo Thiền uyển tập anh, thiền sư Ngộ Ấn, đời thứ 8 dòng thiền Vô Ngôn Thông thế kỷ XI là Tổ khai sáng chùa này. Chùa thuộc Sơn môn Hương Tích, tên chữ là 靈通寺 Linh Thông Tự. Người tin thuyết phong thuỷ cho rằng bên trái chùa có Thanh Long là dòng sông Đáy; bên phải có Bạch Hổ là dãy núi So Sở, phía trước có Minh Đường là núi Hỏa Tinh làm án; đằng sau có Hậu Chẩm là núi Tử Trầm làm chỗ dựa.

Trải qua bao thế kỷ, ngôi chùa Cao của làng Ninh Sơn không còn giữ được kiến trúc ban đầu. Năm 2006, sư trụ trì là đại đức Thích Đạo Phong đã tổ chức quyên góp để tu sửa chùa cũ, phục hồi khuôn viên và mở rộng diện tích các toà nhà. Hiện tại chùa lại có thêm cổng tam quan bằng đá và một lối lên riêng cho xe hơi.

Bước theo các bậc lên chùa, du khách đi qua hai toà phương đình 2 tầng 8 mái là nơi đặt trống và treo chuông đối xứng hai bên con đường. Cuối lối đi có một pho tượng Quán thế âm Bồ tát bằng đá trắng toát đứng trên đài cao. Phía sau lưng tượng là một khoảnh sân rộng dẫn đến thềm rồng đá của tiền đường. Bên trái và bên phải đều là những ngôi tháp mộ, xung quanh có nhiều cây nhãn, ngọc lan và trắc bách diệp với tán lá xanh tươi bốn mùa.

Chùa chính được làm theo mô hình “nội Công ngoại Quốc” như kiểu truyền thống nhưng chủ yếu xây bằng vật liệu bê tông cốt thép, trang trí đơn sơ. Sau toà Tam bảo xây 2 tầng 8 mái với hàng hiên cột vuông bao quanh bốn phía (gồm tiền đường rộng 5 gian, thiêu hương 3 gian và hậu cung 3 gian) là khoảnh sân nhỏ dẫn đến nhà thờ Tổ rộng 7 gian 2 dĩ. Hai bên Tam bảo còn có hai dãy nhà khách chạy dọc, khu thờ Mẫu và nhà Tăng.

• Sân trước chùa Cao. Panorama ©NCCong 2014

Ngôi chùa là một cảnh đẹp và yên tĩnh trên ngọn đồi cao có thế phong thuỷ đặc sắc. Phật tử thường đến đây làm lễ cúng và dự tiệc chay. Trong chùa có nhiều tượng mới tô và một quả chuông to nhất vùng, nặng tới 1,5 tấn. Đáng tiếc rằng trải qua những thời kỳ đầy biến động, nay chùa không còn giữ được nhiều hiện vật cổ.

Đền Chúa

Khoảng gần nửa đường từ cửa chùa Cao xuống ngã ba làng Ninh, ở phía bên trái có tấm biển ghi tên “Đền Chúa” và mũi tên chỉ lên một cái cổng nghi môn hơi cũ. Ngôi đền cũ trông rất đơn giản nhưng trong chính điện thì tấp nập con nhang đệ tử đang khấn vái. Đền nằm dưới bóng hai cổ thụ rất cao và khoẻ, vượt qua được cơn bão Yagi năm 2024. Quanh sân nhỏ có những tấm bia ghi danh sách những người góp công đức. Hiện nay đền Chúa đang có dự án xây lại và mở rộng.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa Hỏa Tinh: WPC2+765, Ngọc Giả, Chương Mỹ.
• Chùa Trầm: WMRV+6P, Phụng Châu, Chương Mỹ.
• Chùa Vô Vi: WMRV+R5V, Phụng Châu, Chương Mỹ.
• Đình Ngọc Giả, đề̀n Ngô Sĩ Liên: WMCX+PCJ, Ngọc Giả, Chương Mỹ.
• Đình Ninh Sơn: WPH4+83R, Chúc Sơn, Chương Mỹ.
• Đình Xóm Xá: WPC5+2H5, Chúc Sơn, Chương Mỹ.

Text 158 ©NCCông 2014-2025, chua Cao, den Chua