Chùa So (Lạc Lâm Tự)

Lược sử

Chùa có tên chữ Lạc Lâm tự. Thời nhà Đinh vùng này thuộc trang Sơn Lộ, tên nôm là Kẻ So. Trước Cách mạng tháng Tám (1945), xã Sơn Lộ thuộc tổng Tiên Lữ, phủ Quốc Oai, tỉnh Sơn Tây. Sau cải cách ruộng đất (1956), Sơn Lộ chia làm 2, một phần thuộc về xã Cộng Hoà, một phần thuộc về xã Tân Hoà, nay thuộc xã Hưng Đạo, TP Hà Nội.

Chùa So cách trung tâm Hà Nội khoảng 25km về phía tây. Từ Hà Nội theo đường Nguyễn Trãi, qua Hà Đông theo đường tỉnh lộ 430 đi Quốc Oai, qua cầu sông Đáy lên tới dốc Cộng Hoà, rẽ trái theo đường liên huyện, qua trước cửa đình So, tới chợ So, rẽ tay phải lên núi Phượng Hoàng là tới di tích.

Kiến trúc

Chùa So nằm trên núi Phượng Hoàng, thế tựa lưng vào núi. Theo bài minh trên tấm bia niên hiệu Thiệu Trị 6 (1846) ở chùa cho biết chùa được xây dựng từ trước thời Lý với quy mô nhỏ. Đến thế kỷ XVI, Đà Quốc Công Mạc Ngọc Liễn hưng công trùng tu xây dựng quy mô như hiện nay. Mặt bằng, bố cục kiến trúc tổng thể của chùa kiểu “Nội công ngoại quốc”. Từ chân núi đi lên 17 bậc là đến tam quan, qua một khoảng sân rộng và đi lên 39 bậc là đến chùa chính.

Chùa chính có mặt bằng, bố cục kiến trúc hình chữ “công” với tiền đường 7 gian 2 dĩ nhỏ tường hồi bít đốc. Bộ vì tiền đường, ống muống và thượng điện có kết cấu theo kiểu thức “Thượng chồng rường con nhị, hạ kẻ, bẩy hiên” trên 4 hàng chân cột. Toàn bộ hệ thống cột được kê trên các chân tảng bằng đá nhị cấp. Đặc biệt, có 4 chân tảng (kích thước 80 x 80cm) chạm 24 cánh sen úp theo phong cách nghệ thuật thế kỷ XVI - XVII rất độc đáo. Mái chùa lợp loại ngói mũi hài, dày rất đẹp.

Di sản

Trong chùa So hiện bảo lưu nhiều di vật quý giá, đặc biệt là 87 pho tượng tròn bằng chất liệu gỗ, đất luyện và đồng được tạo tác tỉ mỉ, công phu mang phong cách nghệ thuật thế kỷ XVI - XIX. Ngoài ra, còn có 2 chuông đồng, quả chuông lớn ghi niên hiệu Cảnh Thịnh 6 (1798); 6 tấm bia đá, một tấm mang niên hiệu Chính Hoà 19 (1698); 1 biển gỗ chạm viền khắc bài thơ Nôm “Lạc Lâm Tự thi” với 2 chữ Ngự đề và dòng niên đại ngày 17 tháng 7 năm Vĩnh Thịnh - Đinh Dậu (1717); 8 viên gạch thời Mạc; 3 bức y môn gỗ; 10 đôi câu đối; 10 bức hoành phi cùng nhiều đồ tế tự khác với các chất liệu đồng, gỗ, vải, đá và đất nung,

Thời Lê, vua Lê Dụ Tông đã thân ngự giá đến chùa Lạc Lâm đề thơ vãn cảnh. Chùa Lạc Lâm còn là một trong những địa chỉ của phong trào đấu tranh chống giặc Pháp hồi thế kỷ XIX. Vào những năm 1883-1885, với vai thầy “Tự” ở chùa So, Dương Hữu Quang đã bí mật chiêu tập các anh hùng, nghĩa sĩ để mưu việc chống Pháp. Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, nơi đây từng là địa điểm sơ tán của Bộ Tư lệnh Thông tin, Bộ Nội vụ và Học viện Quân y.

Năm 1999, chùa So được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa An Hạ: XPQ4+RV, An Khánh.
• Chùa Đông Lao: XP8C+5W7, An Khánh.
• Đình So: XMGG+2Q, Hưng Đạo.
• Đình An Hạ: XPQ4+RV5, An Khánh,.
• Đình Đại Tảo: XPC4+63C, Hưng Đạo.
• Đình Phương Quan: XMJM+R72, An Khánh.

1232_chua_So ©NCCong 2017-2026