Chùa Quán Chiền (Viên Dương Quán)

Địa lý

Chùa thôn Chiền có tên chữ Viên Dương Quán vốn là nơi tu hành luyện đan của các đạo sĩ theo đạo Lão. Ngày nay, chùa ở gần chợ Trôi và trường Tiểu học Đức Thượng, thuộc xã Đức Thượng, huyện Hoài Đức, TP Hà Nội. Năm 2009 xã này có dân số 8.398 người sinh sống trên diện tích 5,27km2. Trong quá trình đô thị hoá nhanh chóng, gần đây nhiều hộ dân đã bỏ nghề trồng lúa và chăn nuôi để chuyển sang làm nghề khác.

Xã Đức Thượng giáp thị trấn Trạm Trôi ở phía đông nam, giáp 2 xã Minh Khai và Dương Liễu ở phía tây nam, giáp huyện Đan Phượng ở phía bắc. Ngày nay người dân trong xã muốn đi xa cũng dễ dàng hơn nhờ có con đường quốc lộ QL32 cùng các tuyến xe bus chạy chéo ngang trục Đông-Tây theo hướng 10h và nối hệ thống giao thông công cộng của TP Hà Nội với mạn bắc xứ Đoài.

Lược sử

Tương truyền ngôi quán thờ đức Lão Quân và được xây dựng từ thời Lý để các đạo sĩ đến tu hành luyện đan chờ hoá thành tiên bất tử. Lão Tử là một nhân vật huyền thoại sống ở vùng đồng bằng sông Trường Giang trong thời Chiến Quốc. Ngài viết tác phẩm triết học nổi tiếng “Đạo Đức kinh” vào khoảng thế kỷ 4 TCN, về sau được tôn làm một trong các vị tổ của đạo Lão với danh hiệu Thái Thượng Lão Quân.

Viên Dương Quán rất nổi tiếng trong hai thế kỷ XV, XVI dưới thời Lê Sơ rồi thời Mạc. Quán được xếp vào bộ bốn "Đan Sơn Tứ Quán" ở vùng Hoài Đức gần phía tây kinh thành Thăng Long, bao gồm:

• Linh Tiên Quán, xã Đức Thượng.
• Viên Dương Quán, xã Đức Thượng.
• Diễm Xá Quán, xã Đắc Sở.
• Lão Quân Quán, xã Đức Giang.

Trải qua các cuộc chiến tranh liên miên giữa những đội quân của chúa Trịnh, chúa Nguyễn rồi nhà Tây Sơn, đạo Lão suy vong, quán không còn đạo sĩ trụ trì nữa. Về sau có các vị sư đến sửa sang lại Viên Dương Quán, chuyển thành một ngôi chùa Tam giáo, tức là trong chùa có thờ chung các tượng Lão giáo, Nho giáo, Phật giáo. Cho đến nay mới có hai vị trụ trì được nêu tên trong tư liệu là đạo sĩ Lý Trang và sư Đàm Văn Liêm.

Giáp tường toà thiêu hương vẫn còn thấy hai tấm bia đá, trong đó bia “Viên Dương quán bi” khắc năm Hưng Trị 2 (1589) là một hiện vật thời Mạc hiếm có ở Việt Nam. Văn bia cho biết năm Ất Dậu đời Mạc Mục Tông (1585), quan Hiển Cung đại phu triều Mạc là Nguyễn Định đã cho hưng công xây tòa thượng điện và hậu đường.

Chùa Quán Chiền được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hoá của thành phố tại quyết định số 1230 /QĐ-UBND ban hành ngày 10 tháng 3 năm 2011.

Kiến trúc

Chùa quay mặt về phía đông nam, cổng mở ra con đường làng. Sau lần trùng tu toà tiền đường vào năm Bảo Đại 10 (1934), chùa định hình với phong cách kiến trúc cuối thời Nguyễn. Từ đó đến nay trải qua chiến tranh liên miên và quên lãng nên chùa bị xuống cấp nhanh, bây giờ đang chờ được đại tu.

Từ ngoài vào trong, du khách đi qua cổng tam quan rồi đến một gác chuông kiểu phương đình 2 tầng 8 mái. Tiếp theo là sân trước và toà tiền đường xây tường hồi bít đốc gồm một dãy nhà ngang 7 gian được kết nối với thượng điện 5 gian thành hình “chữ Đinh”; phía sau là nhà Tổ, nhà Tăng và nhà Mẫu.

Di sản

Trái lệ thường, các pho tượng đạo Giáo được bày tại phần trước của thượng điện. Lớp trên đặt bộ tượng Tam Thanh gồm: Nguyên Thủy Thiên Tôn, Linh bảo Thiên Tôn, Đạo Đức Thiên Tôn (đáng chú ý tượng Đạo Đức Thiên Tôn ở đây có râu màu trắng giống hóa thân Lão Quân chứ không râu đen như thường thấy). Lớp thứ 2 gồm có: Ngọc Hoàng, Nam Tào, Bắc Đẩu. Lớp thứ 3 gồm có: Huyền Thiên Trấn Vũ (điểm kỳ lạ là tượng Trấn Vũ đặt giữa Phạm Thiên và Đế Thích, tòa Cửu Long lại đặt dưới một chút).

Hệ thống tượng Phật giáo Bắc tông của Bắc Bộ bày chủ yếu tại các gian trong cùng của thượng điện với các các bộ Tam Thế, Chuẩn đề, động Quan Âm Hương Tích, động Quan Âm Thị Kính, Cửu Long, Phạm Thiên, Đế Thích, v.v.. Tiền đường gồm: bên phải từ ngoài vào là ban Đức Chúa Ông với các tượng Chúa Ông, Già Lam, Chân Tể, cạnh đó là ban thờ Khuyến Thiện, bên trái là tượng Trừng Ác, Thánh Hiền, Diện Nhiên, Đại Sĩ. Tại nhà Địa Tạng có tượng Địa Tạng vương, trong Lầu Quan Âm là tượng Bạch Y Quan Âm. Ngoài ra còn có các tượng sư Tổ, tượng hậu và tượng Tam Tứ Phủ.

Năm Gia Long 16 (1817), nhà chùa cho đúc quả chuông lớn "Viên Dương Quán chung". Năm Bảo Đại 10 (1934), cho trùng tu tòa tiền đường.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa Bảo Phúc: 3P83+Q5H, Giang Xá, Hoài Đức.
• Chùa Kỳ Viên: 3P72+7QP, Cao Hạ, Hoài Đức.
• Đình Cao Xá: 33M7X+R8Q, Đức Thượng, Hoài Đức.
• Đình và quán Giang Xá: 3P84+53, thị trấn Trạm Trôi.
• Đình Lưu Xá: 3P63+GH8, Đức Giang, Hoài Đức.
• Quán Cao Xá Thượng (Linh Tiên Quán): 3M8W+8M, Đức Thượng, Hoài Đức.

671_chua_Quan_Chien ©NCCông 2019-2021