Đền Am

Lược sử

Đền Am thờ hoàng tử thứ 6 của vua Lê Thánh Tông và bà tài nhân họ Nguyễn [1] người làng Thiên Mỗ, nay thuộc phường Tây Mỗ, quận Nam Từ Liêm, TP Hà Nội. Ngài sinh ngày 17 tháng 3 năm Quang Thuận thứ 8 (1467), tên húy là Tranh. Ngài sinh ngày 17 tháng 3 năm Quang Thuận 8 (1467), tên húy là Tranh. Ngày Tân Hợi 7 tháng 10 năm Tân Mão, Hồng Đức 2 (1471), ngài được vua ban tước Phúc Vương và xây phủ ở phường Đông Tác, huyện Vĩnh Xương, kinh thành Đông Đô.

Phúc Vương mất ngày 6 tháng 8 năm Cảnh Thống 3 (1500), an táng tại quê mẹ ở xứ Đồng, xóm Hạnh Hoa, xã Tây Mỗ. Trên mộ của ngài có dựng một tấm bia lớn đề 3 chữ Hán “Hạnh Hoa Khê”, dân làng quen gọi là Mả Bia. Dãi dầu mưa nắng nên bia bị mờ hết chữ, may sao nội dung bài văn đã được ghi lại trong gia phả dòng họ Nguyễn Đình ở Tây Mỗ. Phả viết bằng chữ Hán, tiếc rằng đến thời Tây Sơn bị hoả hoạn đốt cháy mất. Nay chỉ còn bản chữ quốc ngữ do người cháu 17 đời dịch ngày 27 tháng 11 năm Canh Thìn (1940).

Đền được dựng vào thế kỷ XVII trên mảnh đất rộng ven con đường làng, nay là ngõ 193 phố Cầu Cốc. Lễ hội đền Am được tổ chức hằng năm từ 6 đến 7 tháng 8 âl.

Ngày 22-4-1992, đền Am được Bộ Văn hoá - Thông tin xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia.

Kiến trúc

Sau nhiều lần tôn tạo, ngôi đền mang dáng vẻ kiến trúc truyền thống với phong cách nghệ thuật thời Nguyễn muộn hồi cuối thế kỷ XIX. Trong khuôn viên có nhiều cổ thụ, cạnh đền chính còn có các công trình mới xây nhân dịp Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long — Hà Nội.

Nghi môn xây kiểu tam quan, quay hướng bắc. Mặt đền cũ nhìn về cánh đồng ở hướng đông qua một sân rộng và bức bình phong ngăn với ao sen. Hiện còn lưu giữ được hai câu đối chữ Hán:
Hạnh hạng bồi nguyên hoa mãn địa
Lê triều di tích trụ kình thiên.

Toà tiền tế 3 gian cửa bức bàn với hàng hiên nhỏ, mái lợp ngói ri, cấu trúc đơn giản, hai bên điện thờ chỉ bày các ban văn võ. Toà hậu cung kết nối với tiền tế theo hình “chữ Đinh”, bên trong thờ bá quan và trên tầng cuối cùng của thượng điện là ngai thờ Phúc Vương.

Di sản

Trong đền Am bảo lưu được 02 đạo sắc phong. Tờ sắc “Lê triều Phúc Vương dực bảo trung hưng lệnh phù tôn thần…” không rõ niên đại vì đã bị rách nhiều chỗ; tờ sắc “Hà Đông tỉnh, Hoài Đức phủ, Tây Mỗ xã phụng sự Lê Phúc Vương Tranh…” ghi ngày 25 tháng 7 năm Khải Định thứ 9 (1924). Ngoài ra lại còn 05 câu đối, 01 bức đại tự, 01 tập thờ, 04 long ngai, 01 cỗ song loan, 01 khám thờ, 05 bát hương đời Thanh, 07 lọ hoa men trắng, 06 bia đá và 01 quả chuông đồng được đúc vào thế kỷ XIX.

Phía tường bên trái trong đền là bia “Tập thiện hội bi”, được lập ngày 3 tháng 9 năm Thành Thái thứ 11 (1899). Bia cao 90cm, rộng 50cm, khắc chữ Hán. Nội dung bia ghi các ngày lễ và lễ phẩm (trị giá tiền) của các thí chủ – hội viên Hội thiện đóng góp vào đền Am để cúng Phúc Vương. Bên phải lại có một bia khác cùng tên, cùng kiểu và kích thước, được lập ngày 21 tháng 5 năm Bảo Đại thứ 3 (1928). Nội dung bia ghi việc trùng tu và ghi tên các thành viên Hội thiện cúng tiền, ruộng vào đền Am.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa Đại Phúc: phường Đại Mỗ.
• Chùa Sét (Đại Mỗ): XQV4+X9, phường Đại Mỗ.
• Đình Đại Mỗ: XQX3+G8, phường Đại Mỗ.
• Đình Tây Mỗ: 2P2W+MF, phường Tây Mỗ.
• Đình Ngọc Trục: phường Đại Mỗ.
• Từ đường họ Nguyễn Quý: XQX4+6M, phường Đại Mỗ.

Chú thích
[1] “Tài nhân họ Nguyễn người làng Thiên Mỗ, huyện Từ Liêm. Tổ 5 đời là Nguyễn Văn Bình, làm quan ở Viện Xu mật. Tổ 4 đời là Thần, làm Nhập nội hành khiển kiêm Tri thẩm hình viện sứ. Ông nội là Văn Hiến, làm Chủ bạ, đều là quan có tiếng thời Trần. Cha là Đình Hy làm quan triều ta, giữ chức Thái Trung đại phu Thượng thư tự khanh, Hộ bộ Tả thị lang. Mẹ họ Chu. Bà được tuyển vào cung vua Thánh Tông. Ngày Nhâm Thìn tháng 3 năm Quang Thuận thứ 8, sinh ra Phúc Vương Tranh. Bà mất ngày Giáp Tý, tháng 7 năm Kỷ Hợi niên hiệu Hồng Đức thứ 10, thọ 35 tuổi, đem về mai táng ở phía bắc khe Tùng thuộc quê nhà”. (Lê Quý Đôn, Đại Việt thông sử).

No 708 ©NCCong 2021-2024, Den Am