751 Thanh Lam temple

Đền Thanh Lãm

Đền Thanh Lãm còn gọi là đền Mẫu, có từ thời Lê. Thờ 3 vị tướng của Hai Bà Trưng: Đinh Cống, Đinh Lượng và Phùng Thị Chính. Xếp hạng: Di tích quốc gia (1989). Vị trí: WQW2+FX9, Thanh Lãm, Phú Lương, Hà Nội. Cách Ga Hà Nội: 14km, hướng 8h. Trạm bus: BX Yên Nghĩa.

Lược sử

Xưa kia Phú Lãm vốn là một xã thuộc huyện Thanh Oai, các di tích lịch sử - văn hoá của phường chủ yếu nằm trên địa bàn mấy ngôi làng cũ như Huyền Kỳ, Quang Lãm và Thanh Lãm. Thôn Thanh Lãm vốn là đất trang Thuấn Lãm, đến năm Tự Đức thứ 10 (1857) đổi tên là thôn Thanh Khê.

Ngoài đình và chùa, dân làng Thanh Lãm còn có một ngôi đền xây từ thời Lê trung hưng, còn gọi là đền Mẫu. Thuấn Lãm được ghi trong tấm bia đá dựng năm Dương Hoà 3 (1637) hiện vẫn còn bảo lưu trong đền này ở phía đông đình làng, cách nhau chỉ 300m.

Năm 1989, đền [và đình, chùa làng] Thanh Lãm được Bộ Văn hoá - Thông tin xếp hạng Di tích lịch sử - văn hoá quốc gia

Theo truyền thuyết, Phùng Thị Chính là cháu họ của Bà Trưng, lấy Đinh Lượng là gia thần của Thi Sách. Sau khi chồng bị thái thú Tô Định giết, bà bèn tham gia hội thề Hát Môn rồi giả làm người ăn xin vào thành Luy Lâu dò xét tình hình, giúp nghĩa quân đánh đuổi quân Hán. Sau khi lên ngôi vua, Trưng Trắc phong cho bà chức Trưởng thị nội tướng quân, Phó thống lĩnh đội tế tác.

Năm 43, Mã Viện sang xâm lược, Hai Bà Trưng tuẫn tiết, Phùng Thị Chính kịp lui quân về Tuấn Xuyên (nay thuộc xã Vạn Thắng, huyện Ba Vì) tiếp tục chiến đấu đến người cuối cùng rồi cũng tự sát, không đầu hàng. Đời sau, dân Thanh Lãm đã xây đền thờ bà cùng hai tướng khác của Hai Bà Trưng là Đinh Cống và Đinh Lượng. Các triều đại đã vinh phong 3 vị làm thành hoàng làng. Tên Phùng Thị Chính còn được đặt cho một con đường dài thuộc phường Phù Liễn, quận Kiến An, TP Hải Phòng.

Kiến trúc

Đền Thanh Lãm toạ lạc trong một khuôn viên vuông vắn có diện tích rộng 4.458m2. Công trình đã nhiều lần được trùng tu, lần gần đây vào năm 2016. Phía đông ngôi đền mới xây kè đá bao quanh một giếng to nằm dưới gốc đa cổ thụ và mở thêm chiếc cổng phụ ra ngõ làng. Phía nam là cổng nghi môn gồm trụ biểu nhìn qua cây cầu dài bắc trên một ao sen giáp với đường Thanh Lãm.

Trước nghi môn có tượng đôi voi quỳ, phía sau là vườn cây và sân nằm giữa 2 nhà giải vũ. Ngôi đền có kiến trúc hình chuôi vồ, các tấm bia cổ đặt ở đầu hiên và bên trong toà đại bái, Bộ vì kèo làm theo kiểu chồng rường, kẻ bẩy, mái lợp ngói ri, giữa bờ nóc có đắp hình đôi rồng chầu mặt trời. Bên dưới là các hàng cột gỗ lim to. Các mảng trang trí có hoa văn lá lật, nghệ thuật điêu khắc khá đơn giản. Bài trí thờ tự trang nghiêm.

Di vật

Ngoài tấm bia quý, đền còn có các câu đối hay:
Chất bản trang từ sinh phúc nữ
Địa trung linh khí tử thiên thần.
[Đền miếu trang nghiêm thờ nữ tướng
Khí đất thiêng liêng hoá phúc thần.]
Và:
Nhất đái Thanh Khê hồi tú thuỷ
Vạn niên thắng địa ngất linh từ.
[Một dải suối trong quanh nước đẹp
Nghìn năm danh thắng ngút đền thiêng.]

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

Chùa Nhân Trạch: số 261 đường Phú Lương, phường Phú Lương.
Chùa Quang Lãm: ngõ 8 đường Quang Lãm, phường Phú Lãm.
Chùa Thanh Lãm: số 253 đường Thanh Lãm, phường Phú Lãm.
Đình Nhân Trạch: đường Phú Cường, phường Phú Lương.
Đình Thanh Lãm: số 251 đường Thanh Lãm, phường Phú Lãm.
Đình Văn Nội: số 65 đường Văn Nội, phường Phú Lương.
Ảnh: Ao đền Thanh Lãm