Đình Cự Chính

Lược sử

Khi Lý Thái Tổ dời đô ra Thăng Long, vùng phía nam sông Tô Lịch có nhiều cây nên gọi là Kẻ Mọc, tên chữ Mộc Cự, sau đổi thành Nhân Mục. Dần dần dân cư đông đúc, phải chia đôi thành xã Nhân Mục Cựu (gồm 2 thôn Thượng Đình, Hạ Đình) và xã Nhân Mục (gồm 4 thôn Quan Nhân, Chính Kinh, Cự Lộc, Giáp Nhất). Xã Nhân Mục sau đổi là xã Nhân Chính, thuộc huyện Từ Liêm; từ 1-1-1997 trở thành phường Nhân Chính, thuộc quận Thanh Xuân, TP Hà Nội.

Đình Cự Chính là ngôi đình của hai làng Cự Lộc, Chính Kinh, còn gọi Mọc Cự Chính, theo truyền thuyết có thế đất phát văn: đĩa mực là cái hồ ở phía trước, nghiên mực là cái gò giữa hồ, con đường chạy qua là cây bút gác lên đĩa mực, thửa đất bên trái là trang sách mở ra. Đình được xây vào khoảng thế kỷ XVII; thờ sứ quân Lã Đại Liệu làm thành hoàng làng.

Theo thần tích, Lã Đại Liệu vốn dòng dõi hào kiệt, quê ở trang Liễu Chử (sau đổi thành Liễu Lâm), huyện Siêu Loại, nay là xã Song Liễu, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Ngài làm tướng của Ngô Quyền. Khi nhà Ngô tan rã, Ngài là một trong 12 sứ quân, chiếm cứ miền Tế Giang (nay thuộc huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên).

Tên dân gian là đình Con Cóc, tương truyền vì có chạm hình đôi cóc trên cột trụ, ngụ ý cầu trời mưa thuận gió hòa cho nhà nông được mùa. Khi cuộc kháng chiến chống Pháp nổ ra cuối năm 1946, ngôi đình bị phá hủy nặng nề. Hồi những năm 1990 đình được phục dựng, đến đầu thế kỷ XXI lại có trùng tu lớn. Đường làng mang tên phố Quan Nhân khi xã Nhân Chính trở thành phường.

Ngày 28-9-1990, đình Cự Chính được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa quốc gia. Ngày 03-10-2008, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã gắn biển Di tích cách mạng - kháng chiến tại đây.

Kiến trúc

Đình tọa lạc ven phố Quan Nhân, mặt quay về hướng đông nhìn ra hồ nước bên kia đường, xa hơn là khu cao ốc Royal City. Trên hồ là một thủy đình hình lục lăng, có cầu bắc vào bờ phía trước đình, nơi có một giếng nhỏ, nét chạm khắc trên đá ở mặt giếng cho thấy nó ít nhất đã được đào vào thế kỷ XVII. Đình nằm trong một khuôn viên đẹp nhưng diện tích đã bị thu hẹp so với xưa kia.

Tam quan đình thuộc loại đồ sộ với 4 trụ biểu, tầng trên có lầu nghênh phong 2 tầng 8 mái, dọc hai cột chính là đôi câu đối đắp nổi “Giếng đá cổ, hoa văn còn sắc nét / Nhà lục lăng, đáy nước vẫn in hình”. Cạnh cổng phụ bên tả có dựng một bia nhỏ đề chữ "ĐÌNH CON CÓC", bên hữu là nhà Văn hóa của phường Nhân Chính. Qua tam quan du khách bước vào một sân gạch dẫn thẳng lên thềm đại đình 5 gian 2 chái. Mặt bằng tòa đại bái và hậu cung làm thành hình “chữ Đinh”. Ngoài thành hoàng, trong đình còn thờ Quang Khải và hai con gái của Trần Hưng Đạo.

Bên tả đại bái là một ngôi miếu nhỏ xây kiểu vòm cuốn, một kiến trúc đặc trưng của thế kỷ XX, do Khâm sai Lê Hoan bỏ tiền cho xây dựng lại ở mé trái trước đình, có tên Miếu Hai Cô. Trong miếu còn hai ban thờ, ban chính giữa thờ tượng Mẫu Thượng Thiên và Mẫu Thượng Ngàn, ban bên phải có tượng Trần Hưng Đạo, Phạm Ngũ Lão.

Ngày 12 tháng Hai hàng năm, 5 thôn Mọc vẫn giữ lệ rước kiệu về đình làng nào đăng cai chủ trò đại lễ hội.

Di sản

Hiện nay trong đình Cự Chính còn giữ được nhiều di vật như ngai thờ, kiệu thờ, 21 bia đá và nhiều đồ tế khí. Đình cùng chùa Bồ Đề và gò Đống Thây là một cụm di tích lịch sử vẻ vang gắn với việc một cánh quân Lam Sơn đã đóng bản doanh tại đây rồi bao vây thành Đông Quan, làm chủ tướng giặc Minh là Vương Thông phải đầu hàng và chấm dứt cuộc Bắc thuộc lần thứ hai vào năm 1427.

Lễ hội chính hằng năm được tổ chứa vào ngày 12 tháng Giêng và 18 tháng Mười âm lịch, theo truyền thuyết là ngày sinh và ngày mất của Đức thành hoàng.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa Bồ Đề (Cự Chính): XRX5+XR, số 190 phố Quan Nhân.
• Chùa Giáp Nhất: 2R47+VW, số 223 phố Giáp Nhất.
• Chùa Quan Nhân (Sùng Phúc Tự): 2R35+RP, ngõ 144 Quan Nhân.
• Đình Hội Xuân: số 144 phố Quan Nhân.
• Đình Mọc Giáp Nhất: 2R48+G6, số 213 phố Giáp Nhất.
• Đình Quan Nhân: 2R35+QV, ngõ 144 Quan Nhân.

Mã QR và ảnh

No.275 ©NCCông 2015-2018, dinh Cu Chinh