ĐÌNH, ĐỀN, CHÙA DƯƠNG Ổ

Giới thiệu chung

Dương Ổ là một làng quan họ gốc có tên nôm Đống Cao, nằm bên bờ nam sông Ngũ Huyện Khê, thuộc tổng Khắc Niệm, huyện Võ Giàng, Bắc Ninh. Dân xưa kia chủ yếu làm nghề nông. Ngày nay thuộc phường Phong Khê, thành phố Bắc Ninh. Làng đang đô thị hoá nhưng bị ô nhiễm rất nặng vì nghề làm giấy.

Làng vốn có 4 giáp: Đông, Tây, Nam, Bắc và 4 xóm: xóm Sổ, xóm Giữa, xóm Ngoài, xóm Bến. Tên các xứ đồng cũ như: đồng Cái, đồng Con, đồng Lũng, đồng Chùa, đồng Gié, đồng Ngòi, đồng Bạch, đồng Đầu, gò con Ngựa, đồng Mũi Đao, đồng Yên Ngựa… đều có liên quan đến sự tích Đức Thánh Tam Giang là anh em Trương Hống, Trương Hát.

Dương Ổ nổi tiếng với làn điệu quan họ "hừ la", tục kết bạn, tục "ngủ bọn" và tục "cỗ con gái". Ngày xưa mỗi khi nhà nào có con gái đi lấy chồng, ngoài nộp cheo cho làng còn phải làm "cỗ con gái" gồm cả mặn và chay để cô dâu đãi các bạn gái. Riêng cỗ chay có đủ các loại bánh đặc sản địa phương do các cô làm ra như: bánh phu thê, bánh rán, bánh cuốn...

Hàng năm, hội làng diễn ra từ đêm mùng 6 đến ngày mùng 7 tháng Giêng và liên quan đến tục thờ bà Đống. Lễ kỷ niệm ngày hoá của thành hoàng làng được tổ chức vào mùng 10 tháng Tư âm lịch, mở đầu bằng nghi lễ rước bài vị từ đền về đình để tế. Đến ngày 15 tháng Tư lại có lễ giỗ Cầu Mẫu.

Đình Dương Ổ

Đình được khởi dựng từ thời Lê. Trong kháng chiến chống Pháp, đình bị phá hủy, đến năm 1994 được phục hồi tại vị trí cũ ở giữa làng. Đình có bố cục hình "chữ Đinh" với 3 gian 2 chái tiền tế và 2 gian hậu cung, trên bờ nóc đắp hình lưỡng long triều nguyệt, các cửa trước với chấn song con tiện mở ra phía Đông Nam.

Bộ khung chắc khỏe, chu vi cột cái 1,6m. Các mảng kiến trúc gỗ được trang trí bằng chạm khắc tinh vi các đề tài cổ truyền. Hiện vật bảo lưu gồm các hoành phi, cấu đối, bát bửu, ngựa gỗ, hương án…. Đặc biệt có tấm bia đá "Hậu Thần bi ký" dựng năm 1702 và 7 đạo sắc phong thượng đẳng thần cho Đức Thánh Tam Giang do các triều vua thời Nguyễn ban tặng.

Chùa Dương Ổ

Chùa có từ thế kỷ XVII, tên chữ là Hồng Ân Tự, nằm kề bên đình. Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp chùa bị phá hủy. Năm 1996-1997, chùa được dân làng và Phật tử thập phương góp công đức xây lại với bố cục hình "chữ Đinh", gồm 3 gian 2 chái tiền đường kiểu chồng diêm 8 mái và 3 gian thượng điện. Bộ khung gỗ được làm theo phong cách truyền thống. Phía sau Tam bảo là 5 gian nhà Tổ.

Giữa thập niên 2010, chùa được xây lại với Tam quan, Tam bảo và nhà Mẫu đồ sộ. Trong chùa bảo lưu được những hiện vật cổ như: quả chuông "Hồng Ân tự chung" đúc năm 1802. Lại có 4 tấm bia đá dựng khắc vào các năm 1702, 1750, 1754, 1828, nội dung ghi việc hậu Phật và một số "Ký tự bi" (bia gửi giỗ) có niên đại thời Nguyễn.

Đền Dương Ổ

Đền được khởi dựng vào thời Lê tại bờ Nam sông Ngũ Huyện Khê, gồm 2 toà nhà song song hình "chữ Nhị". Toà tiền tế 3 gian 2 chái, 4 mái thấp, hiên rộng, nền vỉa đá tảng, lát gạch vuông. Các bộ vì làm theo kiểu "thượng chồng rường, hạ kẻ" với 4 hàng chân cột. Đền Thượng 3 gian 2 chái giống tiền tế nhưng chia làm 2 tầng. Chạm khắc trang trí mang phong cách nghệ thuật thời cuối Lê đầu Nguyễn, tập trung ở các xà ngang, xà nách, đầu dư, con chồng, đề tài chủ đạo là rồng mây.

Đền cũng thờ Đức Thánh Tam Giang. Các hoành phi, câu đối có niên đại Thành Thái (1889-1907) và Duy Tân (1910). Long ngai, bài vị, sập thờ, hương án, hạc gỗ, bảng văn… ghi niên đại thời Lê và Nguyễn. Độc bình và chóe sứ là tạo tác của thời nhà Thanh. Năm 2002, đền Dương Ổ được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa và đền Cổ Lũng: 442Q2+JR, Nội Duệ, Tiên Du.
• Chùa Lim: 42RC+F2C, TT Lim, Tiên Du.
• Đình Đình Cả: 42P4+2CX, Nội Duệ, Tiên Du.
• Đình và chùa Đọ Xá: 53H6+9Q, Ninh Xá, TP Bắc Ninh.
• Đình Tam Tảo, đền Phụ Quốc: 5263+8PF, Phú Lâm, Tiên Du.
• Đền, đình và chùa Xuân Ổ: 522Q+9WJ, Võ Cường, TP Bắc Ninh.

  ---

  No 1147 ©NCCong 2019-2025, dinh, chua, den Duong O