Đình và miếu Nội Xá

Lược sử

Thôn Nội Xá tên Nôm là Kẻ Nội, thời Lê gọi là trang Nội Xá. Đầu thế kỷ XVIII là một xã thuộc tổng Thái Đường, huyện Hoài An, phủ Ứng Thiên, trấn Sơn Nam Thượng. Năm Gia Long 13 (1814) phủ Ứng Thiên đổi là phủ Ứng Hòa. Năm Minh Mệnh 12 (1831) bỏ trấn Sơn Nam Thượng đặt làm tỉnh Hà Nội. Đẩu thế kỷ XX thuộc tỉnh Cầu Đơ, sau đó là Hà Đông. Trước năm 1945, Nội Xá thuộc tổng Thái Đường, phủ Ứng Hòa, tỉnh Hà Đông. Từ tháng 7-2025 thuộc xã Hòa Xá, TP Hà Nội.

Đình và miếu Nội Xá thờ thành hoàng Trịnh Khánh Tuyết, một vị tướng tham gia nghĩa quân Lam Sơn từ rất sớm, được Lê Thái Tổ ban quốc tính và xếp vào hàng công thần khai quốc triều Lê sơ. Về sau được ban mỹ tự Uy quốc Khánh Tuyết Hoàng tử đại sinh nhân quốc chính uy nghi linh thành đại vương. Theo thần phả, ngài từng đem 5000 quân về Nội Xá đồn trú.

Đình Nội Xá

Toà đại bái 5 gian tường hồi bít đốc, mặt nhìn về hướng Tây Nam qua sân và hồ nước hình chữ nhật. Hai mái chảy lợp ngói ri. Các bờ nóc, bờ chảy đắp bờ đinh, các đầu bờ đắp trụ đấu chữ nhật tam cấp. Hậu cung là một nếp nhà dọc 2 gian kết nối với gian giữa đại bái theo hình "chữ Đinh". Mặt ngoài 2 đầu hồi đại bái và sau hậu cung được trang trí hình hổ phù. Bên tả đại bái là toà phương đình 2 tầng 8 mái.

Năm 2010, đình được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia. Ban quản lý di tích hiện giữ 2 đạo sắc phong niên hiệu Tự Đức 33 (1880) và Khải Định 9 (1924); biển phong thần, mũ và kiệu thánh từ thế kỷ XIX; 1 cỗ kiệu bát cống niên đại thế kỷ XVIII; 1 long ngai niên đại đầu thế kỷ XX; 2 bộ tam sự bằng đồng, 1 bát hương đồng hình trụ tròn to, 1 đôi hạc đồng cao l,6m; 1 bộ bát bửu bằng gỗ chạm; 1 hương án gỗ rộng 80x180cm, cao 125cm; 2 đôi câu đối gỗ; 2 bức hoành phi làm vào thời Nguyễn.

Miếu Nội Xá

Miếu được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh tại Quyết định số 983-QĐ-UB ngày 23/8/2000 của UBND tỉnh Hà Tây. Ngôi miếu nằm cách đình gần 400m về phía Tây Bắc. Trước năm 1945, miếu gồm nghi môn, hồ bán nguyệt và các toà tiền tế, đại bái, trung cung, hậu cung dàn ngang trên một thửa đất rộng có nhiều cổ thụ. Trong chiến tranh, tiền tế và đại bái đã bị phá dỡ, hồ bán nguyệt bị lấp, chỉ còn trung cung và hậu cung.

Sau lần xây lại vào đầu thế kỷ XIX, đền vẫn nhìn về đường Nội Xá ở hướng Tây Nam qua sân, hồ bán nguyệt và bức bình phong cuốn thư. Nghi môn tứ trụ với 2 cổng pháo mở ra đường Thống Nhất. Liền kề toà tiền tế 3 gian chồng diêm 8 mái là toà đại bái 5 gian tường hồi bít đốc xếp song song. Tiếp theo là toà trung cung xây kiểu phương đình 2 tầng rồi đến hậu cung.

Trong miếu có khá nhiều hiện vật quý như: 1 ngọc phả được sao lại lần cuối vào năm Thành Thái 12 (1900); 2 đôi câu đối gỗ; 2 bức hoành phi; 2 tấm bia đá cao 142cm, dựng năm 1872; 1 khám thờ lớn kiểu long đình. Cổ vật có niên đại thế kỷ XVIII gồm: 1 bộ long ngai bài vị thành hoàng; 1 bát hương sứ hoa lam Móng Cái đường kính 30cm; 1 hương án hình hộp, sơn son thiếp vàng, chạm nổi các đề tài tứ linh, tứ quý, hổ phù.

Lại có 1 bát hương đồng với 2 tai hình rồng cao 58cm, rộng 50cm; 1 đỉnh và 2 chân nến bằng đổng, 1 choé sứ Thanh men trắng hoa văn màu lam, cao 62cm, chu vi thân 108cm; 1 lộc bình cao 47cm, men trắng ngà rạn, hoa văn nổi với 2 tai hình đầu voi; 1 chuông đồng cao 50cm; 1 chiêng đồng đường kính 64cm; 1 lộ bộ với 10 loại vũ khí; 1 trái tảo kích thước 120x120x70cm và những đổ tế tự khác.

Lễ hội

Hằng năm, lễ đại kỳ phước được dân làng tổ chức vào ngày mồng 10 tháng Giêng, gọi là ngày giỗ đồng Nội Xá. Mở đầu là tế lễ cùa đội tế ông, đội tế bà và đội sênh tiền. Sau đó rước kiệu thánh từ miếu về đình, đến chiều mới rước hoàn cung. Lễ vật gồm mâm bánh giầy trắng tròn, dẻo thơm mùi gạo nếp mới được giã bằng tay cùng với chè lam ngọt gừng và bánh gai đen mướt.

Ban ngày có trình diễn các trò vui đấu vật, cờ người, bắt vịt dưới ao và hát quan họ trên thuyền... Ban đêm có hát ca trù, hái chèo trên sân đình. Ngoài ra, còn có 4 dịp lễ lớn gắn với sự tích thành hoàng làng vào hai ngày khánh hạ 15/2 và 13/7 rồi ngày sinh 6/8 và ngày hoá 10/11.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa Đinh Xuyên: MQM3+RM, Hoà Xá.
• Chùa Đông Dương: PQ4R+WM, Vân Đình.
• Đền Đức Thánh Cả: PQC9+P79, Hòa Xá.
• Đình Đặng Giang: MQ9G+RGJ, Hòa Xá.
• Đình Đinh Xuyên: MQM4+36H, Hòa Xá.
• Đình và miếu Đông Dương: PQ6V+CJW, Vân Đình.
• Đình, đền, chùa Phù Lưu Thượng: MQ6Q+F9C, Hòa Xá.

Ảnh: Đình Nội Xá

Bài 1217 ©NCCong 2026, đình và miếu Nội Xá