Đình Canh Nậu

Lược sử

Canh Nậu hiện nay chủ yếu là một làng nghề thủ công tiêu biểu, với các sản phẩm mộc cao cấp và truyền thống: tủ chè, tràng kỷ, sập, phản, giường, cầu thang, đồ thờ, đồ gỗ nội thất... Ngoài nghề nông và nghề mộc là cơ bản, dân địa phương còn có nghề thợ xây, thợ sắt...

Ngày xưa, Canh Nậu gồm những gò đống không cao, phía dưới là những bãi trũng, lầy, cỏ dại lau lạch, các ngòi rãnh nước chằng chịt. Trải qua nhiều thế kỷ khai phá, người dân đã tạo nên những đồng ruộng bằng phẳng. Tên Nôm của xã là Kẻ Núc, sau đặt tên chữ là Canh Nậu với nghĩa CANH 畊 là "cày", NẬU 耨 là "bừa". Ngoài nghề nông, gần đây Canh Nậu còn nổi tiếng bởi nghề mộc.

Thời Nguyễn, xã Canh Nậu thuộc tổng Hương Ngải, huyện Thạch Thất, Sơn Tây. Năm 1945, các xã trong tổng Hương Ngải cũ sáp nhập thành khu Hương Ngải. Đầu tháng 4-1948, thôn Hương Ngải được tách ra thành một xã riêng; còn 3 làng Canh Nậu, Dị Nậu, Bến Thôn lập thành xã Lam Sơn. Tháng 5-1955, thôn Canh Nậu tách khỏi Lam Sơn và trở thành xã Canh Nậu. Từ tháng 7-2025, thôn này thuộc xã Tây Phương, TP Hà Nội.

Đình làng Canh Nậu được khởi dựng vào thế kỷ XVII dưới thời Lê Trung Hưng. Trong đình thờ Thành hoàng bản thổ, thần Quy Hải Long vương, Ả Lã Nàng Đê - nữ tướng thời Hai Bà Trưng; Lý Phục Man - võ tướng thời Lý Nam Đế và Đỗ Viện - thái thú quận Giao Chỉ thời nhà Tấn (Đỗ Viện có ông nội là người từ Kinh Triệu di cư sang Giao Châu. Ngài cát cứ ở đây, mở trường dạy chữ Hán, dần dần muốn ly khai phương Bắc).

Kiến trúc

Đình làng Canh Nậu toạ lạc trên một mảnh đất cao, mặt quay về phía đông-nam. Trước cửa đình là một ao nước hình chữ nhật. Giữa ao có ụ đất tròn, xưa làm xới vật, nay để hoang.. Nghi môn mới xây gồm 4 trụ biểu, có đắp các câu đối chữ Hán, hai bên sân là hai dãy tả, hữu mạc nằm đối diện. Cuối sân lại có tam quan và hai cửa nách để ngăn cách với khu đình trong,.

Tam quan gồm 3 gian, cửa gỗ, tường hồi bít đốc có 2 cột trụ nhỏ. Nhà tiền tế gồm 3 gian để trống làm thành hình "chữ Nhất". Mái dựa trên 4 hàng chân, vì nóc giá chiêng, chủ yếu bào trơn đóng bén. Đại bái rộng 5 gian 2 chái, kết nối với hậu cung gồm 2 gian theo hình "chữ Đinh". Tại Quyết định số 1430/VH/QĐ ngày 12-10-1993 Bộ Văn hoá - Thông tin đã xếp hạng ngôi đình là Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia.

Di sản

Đình Canh Nậu đã qua nhiều lần tu bổ. Trụ biểu và các khung gỗ nói chung được trang trí đẹp. Các di vật và hoạ tiết hoa văn cho biết đình được khởi dựng vào thế kỷ XVII rồi tôn tạo lớn vào thế kỷ XVIII—XIX khá công phu. Bốn góc mái cong đao rồng, hoa chanh và các kiểu chữ “Thọ” cách điệu.

Trên lớp kiến trúc ở vì nách gian giữa còn có bốn bức cốn gỗ chạm trổ thời Lê, đề tài chủ yếu là hình rồng. Điều đáng lưu ý là hình tượng rồng không dữ tợn mà đang vui đùa với các loài thuỷ tộc, ở một bức cốn khác rồng đang đùa giỡn trên sóng và đùa giỡn với các chàng trai đóng khố, cởi trần đang ngồi trên sóng nước mang phong cách nghệ thuật thế kỷ XVII. Hiện vật cổ đáng quý là một bát hương lớn thời Lê cao tới 32cm.

Tại hậu cung có đặt 5 cỗ long ngai bài vị chạm khắc cầu kỳ, sơn son thiếp vàng, là nơi thờ 5 vị thành hoàng làng. Hàng năm xuân thu nhị kỳ dân làng tổ chức lễ hội lớn vào tháng Hai và ngày 17 tháng Bảy âm lịch. Trong dịp hội có đám rước, tế lễ, đánh vật và nhiều hoạt động văn hoá dân gian khác.

Ngoài ngôi đình, Canh Nậu còn có một quán ở cách đó khoảng 1km về phía tây làng. Quán đó là ngôi nhà chạy dọc với 3 gian ngoài bày đồ tế tự, gian trong có một khám thờ lớn bằng gỗ bài trí long ngai bài vị thành hoàng làng. Quán Canh Nậu xuất hiện từ lâu đời, được tu sửa lớn vào năm Cảnh Thịnh 1 thời Tây Sơn (1793), hiện vật có giá trị là một cây chân đèn gốm thời Mạc.

Bản đồ trực tuyến

Di tích lân cận

• Chùa Dị Nậu: xã Dị Nậu, huyện Thạch Thất.
• Chùa thôn Bến: xã Dị Nậu, huyện Thạch Thất.
• Đình Hạ Hiệp: xã Liên Hiệp, huyện Phúc Thọ.
• Đình Hữu Bằng: xã Hữu Bằng, huyện Thạch Thất.
• Đình Ngọc Tảo: xã Ngọc Tảo, huyện Phúc Thọ.
• Đình thôn Bến: xã Dị Nậu, huyện Thạch Thất.
• Làng Hương Ngải: xã Hương Ngải, huyện Thạch Thất.

Mã QR và ảnh

562_dinh_Canh_Nau ©NCCông 2019-2026